Netty2014 Nominants

Azərbaycanlıların deportasiyaları

deportasiya featue

XX ƏSRDƏ ERMƏNİLƏRİN AZƏRBAYCANLILARA QARŞI ETNİK TƏMİZLƏMƏ SİYASƏTİ

deportasiya

1920 ci ilin 28 aprelində Azərbaycan Demokratik Respublikasının süqutundan və bolşeviklərin qələbəsindən sonra Sovet Ermənistanının azərbaycanlılara qarşı deportasiya siyasəti «dostluq» və «beynəlmiləlçilik» pərdəsi altında davam etdirilmişdir. 1930-1937-ci illərdə müxtəlf bəhanələrlə əslində isə milli və dini mənsubiyyətinə görə 50 minə yaxın azərbaycanlı Ermənistanın sərhəd rayonlarından Sibir və Qazaxıstana sürgün olunmuşdur. Bütün bu soyqırımlar, deportasiyalar yazılmamış «qanunlar» və «qərarlarla» həyata keçirilib. II Dünya müharibəsindən sonra totalitar rejimin tüğyan etdiyi, eyni zamanda «xalqlar dostluğunun» daha ucadan səsləndiyi vaxtlarda azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan – indiki Ermənistan ərazilərindən kütləvi surətdə deportasiya edilməsi başqa məkrli siyasət – siyasi qərar tələb edirdi. Erməni qaniçənləri buna da nail ola bildilər.

andronikin getirdiyi ermeniler kicik

Andronikin gətirdiyi ermənilər İrəvan və Dərələyəz bölgələrindən qovulmuş müsəlmanları əvəzlədilər

andronikin getirdiyi ermeniler

XX əsrin əvvəllərində milli zəmində erməni-azərbaycanlı qarşıdurması və erməni millətçilərinin apardıqları etnik təmizləmə nəticəsində indiki Ermənistan ərazisindən azərbaycanlı əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi qovulmuşdu. 1918-ci ilin ortalarından Andronikin rəhbərliyi altında  erməni silahlı birləşmələri Zəngəzurda müsəlman yaşayış məntəqələrinin məhv edilməsində və regionun etnik cəhətdən təmizlənməsində böyük rol oynadı. Öz siyasi məqsədləri olan Britaniya komandanlığı Andronikə öz fəaliyyətini Qarabağa yaymağa imkan vermədi. Andronik özü ilə Şərqi Anadoludan, əsasən Muş və Bitlisdən 30 min erməni qaçqını gətirmişdi. Türkiyədən gələn ermənilərin bir hissəsi Zəngəzurda qaldı, qalanları isə erməni dövlətinin əsas regionlarını etnik cəhətdən eynitərkibli etmək məqsədilə İrəvan və Dərələyəz bölgələrində qovulmuş müsəlmanları əvəzlədilər. SSRİ EA-nın Qafqaz Etnoqrafik Məcmuəsindəki məlumatlara görə, “Ermənistanda azərbaycanlıların məskunlaşdıqları ərazilər boşaldılırdı. Burada daşnaklar tərəfindən “ölkənin yadellilərdən, birinci növbədə isə müsəlmanlardan təmizlənməsi” siyasəti həyata keçirilir və onlar Yeni Bayazit, İrəvan, Eçmiədzin, Şərur-Dərələyəzdən qovulurdular”.

Daha sonra məcmuədə bildirilir:

1897-ci ildə burada yaşayan 137,9 min əhalinin 63,6 min nəfəri erməni (46,2%), 71,2 min nəfəri azərbaycanlılar (51,7%), 1,8 min nəfəri isə kürdlər (1,3%) idi. 1922-ci ildə həyata keçirilən kənd təsərrüfatı işləri ilə bağlı siyahıya almaya görə isə Zəngəzurda 63,5 min nəfər, o cümlədən, 56,9 min nəfər erməni (89,5%), 6,5 min nəfər azərbaycanlı (10,2%) və 0,2 min nəfər rus (0,3%) yaşayırdı.

Erməni tarixçisi A.Boryana istinad edən amerikalı tarixçi F.Kazemzadənin sözlərinə görə, 1918-1920-ci illərdə müstəqil Ermənistanın daşnak hakimiyyəti idarəetmə ehtiyaclarına görə deyil, “müsəlman əhalini qovmaq və onların əmlakını ələ keçirmək məqsədilə yaradılmışdı”. Əvvəllər Türkiyənin nəzarət etdiyi, sonradan isə erməni ordusu tərəfindən ələ keçirilən ərazilərdə müsəlmanların məhv edilməsi nəhəng miqyas almışdı.

x-uni.com saytının materialına əsasən Gündüz Nəsibov hazırladı

qac-14612302321505643895_1000x669-kicik

Avropa ölkələri, beynəlxalq təşkilatlar insanları qaçqına çevirən səbəblərlə mübarizə aparmalıdırlar

qac-14612302321505643895_1000x669

AŞPA-da Suriya köçkünlərinin vəziyyəti, onların üzləşdikləri problemlərlə bağlı üç qətnamə layihəsinin müzakirəsi zamanı çıxış edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü Qənirə Paşayeva insanları qaçqın salan, köçkünə çevirən səbəblərə qarşı Avropanın, Avropa Şurası, AŞPA və digər təşkilatların ciddi mübarizə aparmasının vacib olduğunu söyləyib. O deyib ki, insanları köçkünə çevirən səbəblərə qarşı sərt mübarizə aparılmasa, qaçqınların sayı daha da artacaq. O, Ermənistanın Azərbaycan ərazisinin 20 faizini işğal etməsi nəticəsində bir milyon azərbaycanlının qaçqın və məcburi köçkünə çevrildiyini bildirib, ölkəmizdə insanların qaçqın, köçkün həyatının nə olduğunu çox yaxşı bildiklərini vurğulayıb.