პოლკოვნიკ ლაზარევის სომხებისადმი მიმართვა

ermeni-rus-ordusu-resim-16

ქრისტიანებო!  ჩემამდე მოღწეული ინფორმაციით,  არაკეთილმოსურნე  განზრახვის მქონე ადამიანები არა მარტო ცრუ ინფორმაციას ავრცელებენ,არამედ  ბედნიერ რუსეთში გადასასახლებლად  ნებართვის მსურველთ    შიშს უნერგავენ და მათ სანატრელი ოცნების ასრულებაში ხელს უშლიან.

ბ. იშხანიანი: „ ყარაბაღში მცხოვრები სომხების ერთი ნაწილი უძველესი ალბანელების შთამომავლები არიან,– აბორიგენი  მოსახლეობაა,  მეორე ნაწილი კი  თურქეთიდან და ირანიდან  განდევნილი ლტოლვილები არიან“

5othp71l2m4

მამუკ აბეგიანი: ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე,  ენათმეცნიერი, ფოლკლორისტი: „… სად არის სომეხი ხალხის ფესვები,  აქ როგორ ,საიდან და  რა გზით ჩამოვიდნენ… ჩვენ ამის დამადასტურებელი რაიმე   ნათელი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება“. («Исmopия apмянcкoй лиmepamypы», Epeвan, 1975).

აქაზიმი , ცნობილი ისტორიკოსი: „პირველი სომხური დინასტიის  წარმომადგენელები ისტორიული პირები კი არ არიან,არამედ , მოგონილი  ზღაპრების  გმირებია. მოვსეს ხორენასი მეხუთე საკუკნეში კი არა არამედ  მეშვიდე საუკუნეში მცხოვრები ცრუ  ისტორიკოსია.“ «Apмянская история»,Париж, 1919).

გარაგასიანი: „ სომხების წარსულის შესახებ  რაიმე ისტორიული  ან და  მითოლოგიური ინფორმაცია  არ მოგვეპოვება.  ქრისტიანობის  მიღების შემდეგ  მათ აიკსა და ნოესთან ნათესაობის შესახებ  მითი შეთხზეს .  ვითომდაც , ის იაფეთის შვილიშვილი და  ნოეს  შვილის  თორგომის შთამომავალია. უძველეს ისტორიკოსთა ერთი ნაწილი  ებრაულ წყაროებში მოხსენებულ  თორგომის სახელს  სომხეთის ერთი ნაწილივით, ოჯახივით,  როგორც  თორგომის შთამომავლებივით მოიხსენიებს. ამის შესახებ პირველად ხორენ მოვსეს აქვს  მოხსენიებული . .“«История восточного вопроса», Лондоh, 1905).

ბასმაჩიანი: „სომხებისა და სომხეთის  შექმნის ისტორია ბნელით არის მოცული.ეს ტერიტორია  უძველესი დროიდან  პამირის  მიწებიდან  ჩამოსული   ინდიქუშის ემიგრანტებით იყო დასახლებული.სომხებს ,როგორც რომაელებს, ბერძნებს , ირანელებს და სხვა ხალხებს  მითიური გმირები ჰყავთ. და რადგანაც ეროვნული ისტორიკოსების მოყვანილი დეტალები ფაქტებს არ ეფუძნება,მათ ადგილს  ზღაპრული  პერსონაჟები იკავებენ.„(«Новая история армян», Пapuж, 1917).

ნ.პასტერმაჯიანი, სომეხი ისტორიკოსი: „ სომხური ისტორია   ჰაიკანისა და  მისი ხალხის  სომხეთში  ჩამოსვლას ჩვენს წ.ა. .2200 წელს განაკუთვნებს და  ჩვენს წ.ა. 800 წლამდე  ერთმანეთის შემცვლელი რელიგიური ლიდერებისა და მეფეების სიას გვიჩვენებს.. თანამედროვე მეცნიერება ამ სიცირუეს არ ადასტურებს .ხალი, ინდივიდებისაგან განსხვავებით თავიაანთი ხნოვანების  გაზვიადებისკენაა მიდრეკილი …“

გევორქ ასლანი:„  ჩვენ უნდა  ვაღიაროთ ,რომ მოსე ხორენასს თავისი  მოთხრობები სირიის ზღაპრებიდან აქვს აღებული ან და სომხეთში მოხეტიალე  ურუფისტებისაგან გაუგონია და ისინი თავის ნაწარმოებებში ოსტატურად აღუსახავს. მას სირიული და ირანული წყაროები აქვს გამოყენებული. ის , იასენხენის  ებრაელების  ბრძოლებისაგან  ფრაგმენტებს , ეიზებენის ეკლესიის ისტორიას  მალალესისაგან იღებს და  ისაკუთრებს.“(Г.Aслaн «Исторический Этюд о население Армении», Париж., 1909).

ბ. იშხანიანი:„ „სომხების სამშობლო – „დიდი სომხეთი„ სწორედ რომ „მცირე აზიაა„ (Б. Ишханян, «Hаpodнocmu Kaвказa», 1916).

ბ. იშხანიანი:„  ყარაბაღში მცხოვრები   სომხების ერთი ნაწილი  უძველესი ალბანელების შთამომავლები არიან ,– ადგილობრივი მოსახლეობაა,მერე ნაწილი კი  თურქეთიდან და ირანიდან  განდევნილი ლტოლვილები არიან,   აზერბაიჯანის მიწები მათთვის  დევნისა და შევიწროვებისაგან დასაცავად თავშესაფარი  იყო. “ (Б.Ишханян,«Hapodнocmu Kaвказa», 1916).

მასალები ქამრან იმანოვის “Армянские ина(о)родные сказки”, ბაქო -2008და  ისრაფილ აბბასოვის “Азербайджанские истины в армянских источниках”, ბაქო  2008 წიგნებიდან არის აღებული.

სამუელ ვიმსი :„რუსებმა თავიაანთი გეოპოლიტიკური ინტერესებისათვის კავკასიაში დემოგრაფიული ცვლილებები გაატარეს„

samuel weems

…რუსეთმა 1826 წელს კავკასიის მიერთების პროცესი წამოიწყო.იმ დროის რუსული დოკუმენტების საფუძველზე  ყარაბაღში 90 ათასი კაცი ცხოვრობდა.  იქ ერთი დიდი ქალაქი და 600 სოფელი  იყო და მათგან მხოლოდ 150 –ში  ცხოვრობდნენ სომხები. მეცხრამეტე საუკუნის დასასრულს  აღნიშნული ტერიტორიებიდან ადგილობრივი მოსახლეობის იძულებით  გადასახლების შედეგად    მათი ადგილ–მამულები  სომხებს დარჩათ და  ამ მიწების ძირითად მაცხოვრებლებად იქცნენ.1823–1830 წლებში  რუსებმა აღნიშნულ  მიწებზე 130 ათასზე მეტი სომეხი  გადმოასახლეს და მათ ადგილობრივთა  სახლ–კარი,მიწები დაურიგეს იმ მიზნით,რომ ისინი რუსეთის იმპერიას  მხარს დაუჭერდნენ.

სომხების “ ჩამოსახლება“ –ქრონიკა

 

1813 წლის 12 ოქტომბერი –რუსეთ–ირანის ომში ,რომელიც   1804-1813 წლებში მიმდინარეობდა,   რუსეთის გამარჯვებამ  და  „გულისტანის ხელშეკრულებამ„ რომელმაც აზერბაიჯანი ორ ნაწილად გახლიჩა, სომხების ჩრდილოეთ  აზერბაიჯანში გადმოსახლება განაპირობა .