Netty2014 Nominants

Tarihi Azerbaycan

atabey-1905.az-eldeniz

 Azerbaycan Atabeyliği (İldenizliler)

Selçuklu devletinin gerileme döneminde oluşan bağımsız sultanlıklar sırasıyla, yeni tip devletlerin ortaya çıkmasına nede oldu. Bu devletler Selçuklu sultanların eski köleleri (Memlük) tarafından kuruldular. Aynı devletlerin yöneticileri genellikle Selçukluların veliaht şehzadelerinin (meliklerin) hocaları olurdu ve kendilerine “Atabey” (“baba- hakim”) derlerdi. Azerbaycan Atabeyliği, (1136-1225) Şemseddin İldeniz tarafından kuruldu.

saciler-1905.az_

Saciler, Salariler, Revvadiler devleti

saciler 1905.azSaciler Devleti

9.yüzyılın sonlarında hilafetin siyasi güç bakımından zayıflaması tarihi Azerbaycan topraklarında bağımsız ve yarı bağımsız devlerin oluşmasına yol açtı. Aynı dönemde güneyde Saciler sülalesinin kurduğu yeni bir devlet teşekkül etti (898-941). Devletin temeli Usruşanalı Türk soyundan gelen ve hilafet ordusunda hizmet eden  komutan Ebu-s-Sac Divdadat’ın oğlu Muhammed tarafından atıldı. Saciler sülalesinin en seçkin ismi, tüm Azerbaycan topraklarını ilk defa bağımsız bir devlet çatısı altında birleştirmeyi başaran  Yusif ibn Abu-s-Sac oldu. Batıda Ani ve Dvin’den doğuda Hazar  Denizine kadar, güneyde Zencan’dan kuzeyde Derbend’e kadar uzanan geniş bir bölge Saciler’in egemenliğine geçti. 941 yılında Deylem hükümdarın oğlu Salariler soyundan gelen Merzban ibn Muhammed, Saciler’in Azerbaycan’daki iktidarına son verdi. Başkenti Maraga ve Erdebil şehirleri oldu.

Kaynak: “Tarihteki Azerbaycan Devletleri”, Bakü, 2012, s.80 (Azerice)

Salariler Devleti

Salariler devletinin (941-983) temeli 941 yılında Merzban ibn Muhammed tarafından atıldı. Onun yönetimi döneminde Salariler devletinin sınırları Saciler devletinin gelişme dönemindeki devlet sınırlarına denk gelirdi. Hemen hemen tüm Azerbaycan topraklarını ele geçiren Merzban ibn Muhammed, Ermenistan’ı da kendi topraklarına kattı, önceleri Saciler’e vergi veren Şirvanşahlar artık onlara vergi ödemek zorunda kaldı. Dolayısıyla Salariler’e bağlı toprakların sınırları kuzeyde Derbend’e kadar uzanıyordu. 981 yılında Revvadiler, Salariler devletinin varlığına son verdi. Başkenti Erdebil şehri oldu.

 Kaynak: “Tarihteki Azerbaycan Devletleri”, Bakü, 2012, s.80 (Azerice)

Revvadiler Devleti

Revvadiler devleti, 10.yüzyılın sonlarından itibaren yaklaşık olarak bir yüzyıl boyunca (983-1060 ve 1107-1117 (Azerbaycan’ın güneyinde)) Azerbaycan siyasi tarihinde son derece önemli bir rol oynadı. 10.yüzyılın 50’li yıllarının sonlarına doğru Salariler yönetiminin gerileme döneminde Revvadiler sülalesinden olan Muhammed ibn Hüseyin bazı Azerbaycan topraklarını zaptetti. 956/57 yılında Tebriz ve çevresini ele geçirdi. Aynı yüzyılın 70’li yıllarının sonlarına doğru  giderek yoğunluk kazanan savaşlar Hüseyin’in oğlu Abülheyce’nin Salari Hükümdarı İbrahimi bozguna uğratmasıyla sonuçlandı. Abülheyce, Aras’ın güneyindeki Salari topraklarının bir kısmını ele geçirerek kendi topraklarına kattı. Selcuklar’ın Kafkasya’ya seferleri döneminde Revvadiler devletinin toprakları tüm Güney Kafkasya’yı kapsıyordu. 1060 yılında Selcuk Sultanı Tuğrul’un Tebriz’i kuşatmasının ardınan 2.Memlan, sultana itaatini arzeder. Siyasi egemenliğini kaybeden Revvadiler, eski güçlerini uzun yıllar geri kazanamadılar. Sadece 1107/1108 yıl kaynaklarında, güneybatı Azerbaycan topraklarına sahip olan Maraga hükümdarı Ahmedili ibn İbrahim ibn Vahsudan er-Revvadi’nin ismi geçer. 1116/1117 yılında Ahmedili’nin Bağdat’ta halife sarayında batinilerden biri  tarafından öldürülmesi üzerine Revvadiler Sülalesi tarih sahnesinden çekildi. Başkenti Tebriz ve Maraga şehirleri oldu.  

Kaynak: “Tarihteki Azerbaycan Devletleri”, Bakü, 2012, s.81 (Azerice)

62

Şirvanşahlar Devleti

6

 6.yüzyılın başlarında Sasaniler tarafından Alban Arsaklar sülalesinin varlığına son verilmesi eski Şirvan topraklarında, Şabrançay ve Gilgilçay nehirleri arasındaki bölgede “Şirvanşah” unvanı verilmiş hakemlerce yönetilen yeni bir kurumun teşekkülüne zemin sağlar.

albaniya-2

Kafkas Albanyası

albaniya 2

Albanya devletinin M.Ö. 4.-3. yüzyıllarda kurulduğu varsayılır. Kuzeyde Kafkasya dağları, doğuda Hazar Denizi, batıda İberiya, güneybatıda Ermenistan, güneyde Atropatena ile sınır komşusuydu.

midiya-300x2921

Med (Mada) İmparatorluğu


midiya

Med (Mada) İmparatorluğu – Med aşiretler federasyonu Manna’nın doğusu ve güneydoğusunda bulunan eyaletlerde oluştu.

manna2 feature

Manna Krallığı

manna2

“Manna” ismi ilk defa M.Ö. 843 yılında Asur Vakayinamesi’nde geçer. Urmiya çevresindeki toprakların ele geçirilmesi için Assur ve Urartu devletleri arasında yapılan sürekli savaş ortamında Manna Devleti, bağımsızlığını sürdürmeye çalıştı.