![\"DSC_1139\"](\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/DSC_1139-263x300.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Ermenilerin Kafkasya’da yerli halk olmad\u0131\u011f\u0131 ve buraya ba\u015fka b\u00f6lgelerden g\u00f6\u00e7 ettirildi\u011fi uzmanlar taraf\u0131ndan kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n
Ermenicenin Kafkas dilleri ile hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 bulunmuyor. Bu dil Hint-Avrupa dil ailesine ait bir dildir. Bilindi\u011fi \u00fczere, bu dil ailesinde \u00e7e\u015fitli gruplar bulunmaktad\u0131r. Baz\u0131 bilim adamlar\u0131, \u00f6zellikle \u0130.Dyakonov Ermenicenin Yunancaya \u00e7ok yak\u0131n oldu\u011funu s\u00f6yler. Bu olgu Ermenilerin, tarihin herhangi a\u015famas\u0131nda Yunanl\u0131lara kom\u015fu olarak ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 ve birbirlerini etkilediklerini ortaya koyar. Bu arada Ermeniler, \u00d6n Asya halk\u0131 de\u011fillerdir.<\/p>\n
Onlar M\u00d6 2.biny\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda \u00d6n Asya’ya geldiler. \u00c7ok b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla onlar halklar\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7\u00fc s\u0131ras\u0131nda K\u00fc\u00e7\u00fck Asya’ya g\u00f6\u00e7 ettiler. Ermenilerin isimleri ilk kez Dara d\u00f6neminde yaz\u0131lm\u0131\u015f Bis\u00fctun yaz\u0131tlar\u0131nda ge\u00e7er. Bu yaz\u0131t M\u00d6 520-518 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ermeniye denilen bir yer \u00a0ismi orada birka\u00e7 sat\u0131rda ge\u00e7er.<\/p>\n
Onlar ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131klar\u0131 gibi Ehemeniler devletinin s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde yer alm\u0131\u015flar. Yaz\u0131tta imparatorlu\u011fa kar\u015f\u0131 ayaklanmalardan da bahsediliyor. Ayr\u0131ca Ehemenileri yenen B\u00fcy\u00fck \u0130skender d\u00f6neminde de Ermeniler ba\u011f\u0131ms\u0131z olamazlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130skender’in imparatorlu\u011funda kimse ba\u011f\u0131ms\u0131z de\u011fildi. Oysa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kafkasya’n\u0131n bu taraf\u0131 o d\u00f6nemde ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc B\u00fcy\u00fck \u0130skender buraya gelmemi\u015fti. M\u00d6 5. y\u00fczy\u0131lda Kaspiler, daha sonra Albanlar burada ikamet etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Ermenilerin M\u00d6 2.y\u00fczy\u0131lda Artayades d\u00f6neminde k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine g\u00fcya ba\u011f\u0131ms\u0131z devletleri oldu. M\u00d6 96-95 y\u0131llar\u0131nda Parf krallar\u0131 saray\u0131nda rehin olarak tutulan 2.Dikran \u015f\u00fcpheli anla\u015fmalar yaparak iktidar\u0131n\u0131 kurar. Biraz g\u00fc\u00e7 toplay\u0131nca Suriye y\u00f6n\u00fcnde harekete ge\u00e7er ve birka\u00e7 \u015fehri i\u015fgal eder. M\u00d6 1.y\u00fczy\u0131l\u0131n 69 y\u0131l\u0131nda Roma Komutan\u0131 Lukullus\u2019un ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda do\u011fuya sefer ba\u015flar. Lukullus, Dicle nehrinin yukar\u0131 kesiminde bulunan Tigranocerta \u015fehrini yak\u0131p y\u0131kar. Ermeni ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Sarkisyan, Tigranocerta \u015fehrinin M.\u00d6. 87 y\u0131l\u0131ndan sonra kuruldu\u011funu yazar. 2.Dikran Kafkasya\u2019ya asla sefer etmedi. Dolay\u0131s\u0131yla Tigranocerta \u015fehri Kafkasya’da yer almad\u0131. Lukullus\u2019un Roma’ya geri \u00e7a\u011fr\u0131lmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan sonraki seferi Pompeius ger\u00e7ekle\u015ftirir ve Dikran\u2019\u0131 a\u011f\u0131r yenilgiye u\u011frat\u0131r. Dikran t\u00fcm hazinesini Pompeius\u2019a teslim eder, kendisi de \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6ker.<\/p>\n
Yani, Ermenilerin Kafkasya’da her hangi devleti olmad\u0131. \u0130nsanlar \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelere da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 burada da, elbette, Ermeniler olabilirdi. Fakat devletleri yoktu. “Denizden denize”, “B\u00fcy\u00fck Ermenistan” ise sadece bir hayaldir. O zamanlar Ermenilerin say\u0131s\u0131 \u00f6ylesine k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fc ki, her birka\u00e7 y\u00fcz kilometrede bir Ermeni bulunsa dahi onlar\u0131n t\u00fcm bu b\u00f6lgeyi kontrol etmesi imkans\u0131zd\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde t\u00fcm d\u00fcnyadaki Ermenilerin say\u0131s\u0131 en fazla 7-8 milyon iken, o d\u00f6nemde say\u0131lar\u0131 bundan defalarca azd\u0131. Do\u011fru, da\u011f\u0131n\u0131k halde Kafkasya’da Ermeniler ya\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n
Rus bilim adam\u0131 \u015eavrov 1911 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131nda 1828 T\u00fcrkmen\u00e7ay anla\u015fmas\u0131na kadar Kafkasya’da 300 bin kadar Ermeninin ikamet etti\u011fini yaz\u0131yor. 20.y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda bu say\u0131 1 milyon 300 bin civar\u0131ndayd\u0131. Bunun 1 milyondan fazlas\u0131 Rusya yetkilieri taraf\u0131ndan buraya g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015fti. Paskevi\u00e7 ve Griboyedov\u2019un eserlerinde onlar\u0131n g\u00f6\u00e7 ettirilmesi\u00a0 s\u00fcreci anlat\u0131lmaktad\u0131r. Bu ki\u015filere bir tak\u0131m kaynaklar tahsis ederek iskan edildikleri yerlerin iklimi ile \u00f6nce ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerin ikliminin benzer olmas\u0131na dikkat ederlerdi. Oysa ileriki d\u00f6nemlerde bizim insanlar (red. Azeriler) tehcir edildi\u011finde da\u011fl\u0131k arazilerde oturan insanlar\u0131 s\u0131cak (aran) b\u00f6lgelere iskan ettiler.<\/p>\n
Ermeniler Karaba\u011f’a \u00f6zellikle yaz\u0131n, Azeriler da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda g\u00f6\u00e7 ettirildiler. Dolay\u0131s\u0131yla bu arazilerin Ermenilere ait oldu\u011fu asla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemeli. Ne var ki bir\u00e7ok dini an\u0131ta Ermeniler sadece \u00a0el koydular. 4.y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda burada ya\u015fayan Albanlar H\u0131ristiyanl\u0131k dinine girdiler. Ve bu din Kafkasya Albanya\u2019s\u0131n\u0131n resmi dini oldu.<\/p>\n
5.y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda Bizans ile Sasaniler devleti aras\u0131nda sava\u015f yap\u0131l\u0131yordu. H\u0131ristiyan Albanlar\u0131n\u00a0 dinda\u015flar\u0131 olan Bizans’a e\u011filiminden korkuya kap\u0131lan \u00a0Sasaniler bu b\u00f6lgede Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fc yaymaya ba\u015flad\u0131lar. Burada Zerd\u00fc\u015ft topluluklar\u0131, tabii ki, vard\u0131, fakat \u00e7o\u011fu ki\u015fi H\u0131ristiyand\u0131. Bu nedenle prensleri ba\u015fkente davet ederek Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fc kabul etmeleri i\u00e7in bask\u0131 yapt\u0131lar. \u0130\u015fgal tehlikesinden dolay\u0131 Albanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 450 y\u0131l\u0131nda Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011f\u00fc kabul ettiler. Ancak bir y\u0131l sonra halk ayaklanarak Zerd\u00fc\u015ft kahinlerini \u00a0\u00fclkeden s\u0131n\u0131rd\u0131\u015f\u0131 etti.<\/p>\n
\u0130leriki y\u0131llarda \u0130slam hilafeti d\u00f6neminde Allah’\u0131n tek ilah oldu\u011funu kabul eden H\u0131ristiyanlara hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131lar, Zerd\u00fc\u015ftl\u00fc\u011fe inanan ki\u015filer \u0130slam dinini kabul ettiler. Bu b\u00f6lgede H\u0131ristiyanlar uzun s\u00fcre ya\u015fad\u0131lar. Hatta Mihitar Ko\u015f H\u0131ristiyan ahali i\u00e7in kanunname haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n
1836 y\u0131l\u0131nda Rusya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda Sinod (red.dini kurum) buradaki Alban kiliselerini Ermeni kilisesine ba\u011flar. Son derece \u00f6nemli bir stratejik konumda bulunan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130ran veya T\u00fcrkiye e\u011filiminden endi\u015felenen Rusya, bu b\u00f6lgelere \u00e7ok say\u0131da Ermeni iskan ettirir. Ve b\u00f6ylece “b\u00f6l ve y\u00f6net” y\u00f6ntemi uygulanmaya ba\u015flar. Bizi k\u00f6klerimizden tamamen kopar\u0131rlar. Bu arada Ermenileri de bize kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede kullan\u0131rlar.<\/p>\n
Rus askerlerinin 1808-1809 y\u0131llar\u0131na ait net topografik haritalar\u0131 vard\u0131r. Bilindi\u011fi gibi, askeri haritalarda yer isimlerinin do\u011fru yaz\u0131lmas\u0131 konusunda \u00e7ok titiz davran\u0131rlard\u0131. S\u00f6z konusu haritalar\u0131 inceleyenler bug\u00fcn Ermenistan olarak adland\u0131r\u0131lan b\u00f6lgede say\u0131s\u0131z Azerbaycan yer isminin oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirler. Tarihi ger\u00e7eklerin d\u00fcnya kamuoyuna duyurulmas\u0131 i\u00e7in bu haritalar\u0131n devlet taraf\u0131ndan tekrar bas\u0131lmas\u0131n\u0131 dilerim.<\/p>\n
\u0130lyas Babayev<\/p>\n
Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Muhabir \u00dcyesi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ermenilerin Kafkasya’da yerli halk olmad\u0131\u011f\u0131 ve buraya ba\u015fka b\u00f6lgelerden g\u00f6\u00e7 ettirildi\u011fi uzmanlar taraf\u0131ndan kan\u0131tlanm\u0131\u015f bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":12508,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[628],"tags":[1104],"class_list":["post-1038","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-column-10","tag-ilyas-babayev-tr"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/DSC-1139-263x300.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1038","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1038"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1038\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12508"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}