\u00a0Say\u0131n Ba\u015fkan!<\/p>\n
Ben Ermenistan-Azerbaycan sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bir ilerleme kaydedilmemesinden dolay\u0131 duydu\u011fum derin endi\u015feyi Size ifade etmek isterim. Azerbaycan’\u0131n \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali \u00f6nceki gibi halen devam ediyor, Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n %20’si hala Ermenistan silahl\u0131 kuvvetlerinin i\u015fgali alt\u0131ndad\u0131r, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri yerlerden zorla g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015f bir milyon Azerbaycanl\u0131 g\u00f6\u00e7men art\u0131k be\u015f senedir b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015famaktad\u0131r. Ermenistan silahl\u0131 kuvvetlerinin i\u015fgal edilmi\u015f topraklardan kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z \u00e7ekilmesini \u00f6ng\u00f6ren BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nin \u00a0822, 853, 874, 884 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131 yerine getirilmemektedir.<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere, ihtilaf\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc amac\u0131yla May\u0131s 1992\u2019de AG\u0130T Minsk Grubu kuruldu ve gelecek bar\u0131\u015f konferans\u0131n\u0131n hedefleri tespit edildi. Konferansta Ermenistan ve Azerbaycan ihtilafa dahil taraflar, Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n Azeri ve Ermeni topluluklar\u0131 ise di\u011fer ilgili taraflar olarak tan\u0131mland\u0131. Buna ra\u011fmen, Ermenistan Cumhuriyeti’nin 1988 y\u0131l\u0131nda Azerbaycan’a y\u00f6nelik olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131lar devam etti ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk \u0130li’nin yan\u0131 s\u0131ra Azerbaycan’\u0131n daha yedi b\u00fcy\u00fck b\u00f6lgesi i\u015fgal edildi.<\/p>\n
Ge\u00e7ti\u011fimiz yedi y\u0131l boyunca Minsk Grubu \u00e7er\u00e7evesinde etkin g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrecinin olu\u015fturulmas\u0131 amac\u0131yla \u00e7ok \u00e7abalar harcad\u0131. Ama Ermenistan Cumhuriyeti’nin yap\u0131c\u0131 olmayan tutumu y\u00fcz\u00fcnden g\u00f6r\u00fc\u015fmeler hep \u00e7\u0131kmaza girdi ve hi\u00e7bir olumlu sonu\u00e7 al\u0131namad\u0131.<\/p>\n
\u0130htilaf\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yoldan \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fimiz \u00e7abalar ve bu \u00e7abalar\u0131n Minsk Grubu taraf\u0131nca desteklenmesi sonucunda May\u0131s 1994’te ate\u015fkes sa\u011fland\u0131 ve halen uygulan\u0131yor. Bar\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmesi imzaland\u0131ktan sonra b\u00f6lgeye gelerek silahl\u0131 ihtilaf\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n giderilmesini sa\u011flayacak \u00e7ok uluslu bar\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin olu\u015fturulmas\u0131 hakk\u0131nda Aral\u0131k 1994’te AG\u0130T Budape\u015fte Zirvesi’nde al\u0131nan karar, bunun yan\u0131 s\u0131ra 1996 Aral\u0131k ay\u0131nda Lizbon\u2019da yap\u0131lan AG\u0130T Zirvesinin ihtilaf\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde uluslararas\u0131 hukuki zemini te\u015fkil edecek kararlar\u0131 Ermenistan-Azerbaycan sorununun adil \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan fevkalade \u00f6nem arz eden b\u00fcy\u00fck politik ba\u015far\u0131 olarak nitelendirilebilir. Fakat Ermenistan taraf\u0131n\u0131n engelleme giri\u015fimleri ve AG\u0130T’in onun tutumunu de\u011fi\u015ftirme g\u00fcc\u00fcnde olmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden s\u00f6z konusu zirve toplant\u0131lar\u0131n\u0131n kararlar\u0131 yerine getirilmemi\u015ftir.<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere, 1 Haziran 1997 tarihinde Rusya, ABD ve Fransa’n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan AG\u0130T Minsk Grubu’nun e\u015fba\u015fkanlar\u0131 sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ile ilgili Lizbon prensiplerine dayanarak iki b\u00f6l\u00fcmden – silahl\u0131 ihtilaf\u0131n durdurulmas\u0131 ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn belirlenmesine ili\u015fkin b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fan kapsaml\u0131 bir anla\u015fma tasar\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6nerdiler. Azerbaycan\u2019\u0131n, e\u015fba\u015fkanlar\u0131n \u015fu \u00f6nerilerine s\u0131cak bakmas\u0131na ra\u011fmen, Ermenistan ayn\u0131 \u00f6nerileri kesinlikle onaylamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ermenistan, Azerbaycan Cumhuriyeti’nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tan\u0131mak istemedi\u011finden dolay\u0131 ve bunun yan\u0131 s\u0131ra Minsk Konferans\u0131 d\u00fczenlenmeden ilk a\u015famada Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn belirlenmesinin kabul edilemez oldu\u011funu bahane ederek e\u015fba\u015fkanlar\u0131n \u00f6nerilerini reddetti. Bu arada, 20 Haziran 1997\u2019de ABD’de yap\u0131lan \u00fcnl\u00fc Denver g\u00f6r\u00fc\u015fmesi s\u0131ras\u0131nda Rusya, ABD ve Fransa \u00a0devlet ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n \u00f6zel bildiri yay\u0131nlayarak i\u015fbu \u00f6nerileri desteklediklerini ayr\u0131ca belirtmek gerekir.<\/p>\n
19 Eyl\u00fcl 1997’de Minsk Grubu e\u015fba\u015fkanlar\u0131 anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n kademeli \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6ng\u00f6ren yeni bir \u00f6neri, Lizbon Zirvesi’nden sonra ikinci bir \u00f6neriyi sundular. Bu \u00f6neri uyar\u0131nca ilk a\u015famada, Azerbaycan’\u0131n, eski Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk \u0130li’nin idari s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bulunan i\u015fgal alt\u0131ndaki alt\u0131 b\u00f6lgenin, La\u00e7\u0131n b\u00f6lgesi hari\u00e7, bo\u015falt\u0131lmas\u0131, AG\u0130T’in bar\u0131\u015f sa\u011flama operasyonlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131n bo\u015falt\u0131lan yerlere geri d\u00f6nmeleri, bunun yan\u0131 s\u0131ra sava\u015f sonucu hasar g\u00f6ren, Ermenistan ve i\u015fgal etti\u011fi Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereklilik arzeden kom\u00fcnikasyon ara\u00e7lar\u0131n\u0131n onar\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ard\u0131ndan ikinci a\u015famada taraflar, askeri ihtilaf\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131ndan hemen sonra Azerbaycan Cumhuriyeti’nin kopmaz bir par\u00e7as\u0131 olan Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn belirlenmesi ve onun g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 ile ilgileneceklerdi.<\/p>\n
10 Ekim 1997\u2019de Strasbourg’da Azerbaycan ve Ermenistan, iki \u00fclkenin cumhurba\u015fkanlar\u0131 d\u00fczeyinde 19 Eyl\u00fcl 1997 tarihli \u00f6nerilerin temelinde g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrecini devam ettirmeyi kabul ettiler, ki bu da anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n adil \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrecinin ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 konusunda \u00fcmit vadediyordu. Fakat daha sonra Ermenistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Levon Ter-Petrosyan’\u0131n istifa etmesi ve Ermenistan’\u0131n yeni y\u00f6netiminin sert bir tav\u0131r almas\u0131 bu adil zeminde g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi olana\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
Minsk Grubu e\u015fba\u015fkanlar\u0131n\u0131n temsilcileri, anla\u015f\u0131lan, uzun aradan sonra g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u00fcrecini yeniden canland\u0131rmak i\u00e7in 9 Kas\u0131m 1997\u2019de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u00f6neriyi – Azerbaycan taraf\u0131n\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratan ve g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin devam\u0131na olanak tan\u0131mayan daha bir \u00f6neriyi \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Bu \u00f6neri, d\u00fcnya genelinde bile mevcut olmayan \u201cortak devlet\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131yordu ve AG\u0130T’in, \u00f6nceki iki zirvesinde onaylanm\u0131\u015f olan karar ve prensiplerini temel alan \u00f6nceki tutumundan geri ad\u0131m atmas\u0131ndan ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildi. Asl\u0131nda bu \u00f6neriler Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f’\u0131 bir cumhuriyet bi\u00e7iminde devlet arazi birimi olarak tan\u0131ml\u0131yor ve s\u00f6zde \u201cortak devlet\u201d \u00e7er\u00e7evesinde kendisine Azerbaycan ile e\u015fit stat\u00fcy\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu. \u00d6te yandan \u015fu \u201cortak devletin\u201d Azerbaycan’\u0131n uluslararas\u0131 platformda tan\u0131nan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kurulmas\u0131na at\u0131fta bulunulmas\u0131 Azerbaycan’\u0131n egemenli\u011fi ve \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir g\u00fcvence sa\u011flamamakta, bilakis bunlar\u0131 ihlal etmektedir.<\/p>\n
Bana g\u00f6re, arabulucular\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncesizce davran\u0131\u015flar\u0131, ku\u015fkusuz, \u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecine \u00f6nemli oranda zarar verdi ve gerilemesine neden oldu. Bu da bizde derin endi\u015fe ve tedirginlik uyand\u0131r\u0131yor, nitekim, defalarca beyan etti\u011fimiz \u00fczere, Rusya Federasyonu b\u00fcy\u00fck gayretlerle Ermenistan Cumhuriyeti’ni silahland\u0131rmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Yasad\u0131\u015f\u0131 yollardan Ermenistan’a 1 milyar dolar de\u011ferinde Rus yap\u0131m\u0131 silahlar\u0131n verilmesinin ard\u0131ndan oraya M\u0130G-29 u\u00e7aklar\u0131 ve C-300 f\u00fczelerinin g\u00f6nderilmesi bunun net kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kanaatimce, e\u015fba\u015fkanlar kararl\u0131l\u0131k sergilemez, ABD, Rusya ve Fransa y\u00f6netimi taraf\u0131ndan etkin \u00f6nlemler al\u0131nmaz ise Ermenistan-Azerbaycan sorununu adil \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Bu arada Lizbon Zirvesi’nin d\u00fcnyan\u0131n 53 devleti taraf\u0131ndan onaylanan \u00fc\u00e7 prensibine ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmas\u0131 \u00f6zel bir \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Say\u0131n Ba\u015fkan, ben bunlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, Size hem de AG\u0130T Minsk Grubu’nun e\u015fba\u015fkan\u0131 oldu\u011funuz i\u00e7in sesleniyor ve Avrupa’da bar\u0131\u015f ve istikrar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck tehlike kayna\u011f\u0131 olu\u015fturan, giderek uzayan bu ihtilaf\u0131n Lizbon Zirvesi prensipleri uygulanarak k\u0131sa bir zamanda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ki\u015fisel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131, bunun yan\u0131 s\u0131ra \u00fclkenizin D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131’n\u0131n faaliyetlerini g\u00fc\u00e7lendirimenizi \u0131srarla rica ediyorum.<\/p>\n
\u0130\u00e7tenlikle Haydar Aliyev,<\/p>\n
Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131.<\/p>\n
\u00c7eviri 9 \u015eubat 1999 tarihli AZERBAYCAN Gazetesinden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00a0Say\u0131n Ba\u015fkan! Ben Ermenistan-Azerbaycan sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bir ilerleme kaydedilmemesinden dolay\u0131 duydu\u011fum derin endi\u015feyi Size ifade etmek isterim. Azerbaycan’\u0131n \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali \u00f6nceki gibi halen devam ediyor, Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n %20’si hala Ermenistan silahl\u0131 kuvvetlerinin i\u015fgali alt\u0131ndad\u0131r, do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri yerlerden zorla g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015f bir milyon Azerbaycanl\u0131 g\u00f6\u00e7men art\u0131k be\u015f senedir b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015famaktad\u0131r. Ermenistan silahl\u0131 kuvvetlerinin i\u015fgal … Continue reading Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Haydar Aliyev`in, ABD Ba\u015fkan\u0131 William J.Clinton`a mektubu – Bak\u00fc, 8 \u015eubat 1999<\/span>