{"id":114484,"date":"2019-11-19T18:19:44","date_gmt":"2019-11-19T14:19:44","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=114484"},"modified":"2019-11-19T18:19:44","modified_gmt":"2019-11-19T14:19:44","slug":"karabag-catismasinin-nedenleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/karabag-catismasinin-nedenleri\/","title":{"rendered":"Karaba\u011f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n nedenleri"},"content":{"rendered":"<p><span>Karaba\u011f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flama tarihi \u015eubat 1988 y\u0131l\u0131d\u0131r. 21 \u015eubat 1988\u2019de Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk Vilayeti Meclisi (Sovyet) b\u00f6lgenin Azerbaycan\u2019dan ayr\u0131larak Ermenistan\u2019a birle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde karar ald\u0131. <\/span><!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting.png\" alt=\"\" width=\"1031\" height=\"475\" class=\"alignnone wp-image-114480 size-full\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting.png 1031w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting-300x138.png 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting-400x184.png 400w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting-768x354.png 768w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting-1024x472.png 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 1031px) 100vw, 1031px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Fakat bu karar\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan \u00f6nce, on y\u0131llar boyunca Ta\u015fnaks\u00fctyun Partisi \u00f6nderli\u011finde Ermeni milliyet\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerince b\u00fcy\u00fck haz\u0131rl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Ta\u015fnak Partisi kuruldu\u011fu 1890 y\u0131l\u0131ndan itibaren \u00f6ncelikli olarak Nah\u00e7\u0131van ve Karaba\u011f olmak kayd\u0131yla Azerbaycan topraklar\u0131na kar\u015f\u0131 toprak talepleri ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. <\/strong>Ta\u015fnak Partisinin \u00f6nderlerine g\u00f6re bu topraklar \u201cdenizden denize uzayan B\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d topraklar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olacakt\u0131.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>O tarihten itibaren Ta\u015fnak mensuplar\u0131 bu sinsi planlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in bir an da olsun faaliyetlerini durdurmam\u0131\u015flard\u0131r. Hatta, t\u00fcm toplumsal ve siyasi alanlar\u0131n parti ve Sovyet rejiminin sert kontrol\u00fcnde oldu\u011fu totaliter Sovyet rejimi d\u00f6neminde bile Ermeniler Azerbaycan\u2019\u0131n toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na y\u00f6nelik y\u0131k\u0131c\u0131 faaliyetlerine devam etmi\u015flerdi. Vurgulamak gerekir ki Sovyet d\u00f6neminde Ermeniler Karaba\u011f ve Nah\u00e7\u0131van\u2019\u0131n Ermenistan\u2019a verilmesine ili\u015fkin k\u0131rk be\u015f kez Moskova y\u00f6netiminin g\u00fcndemine getirmi\u015flerdi (1, s.30).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin tarihi Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n kopar\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin faaliyetleri \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda daha yo\u011fun hale gelmi\u015ftir. Bunun bir nedeni de Hru\u015fev taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f \u201cyumu\u015fama\u201d politikas\u0131yd\u0131. Bu politika SSCB\u2019de siyasi rejimin bir kadar yumu\u015famas\u0131na neden olurken Ermeni milliyet\u00e7i \u00f6rg\u00fctlerinin faaliyetlerini geni\u015fletmelerine neden olmu\u015ftur. <strong>Fakat bu \u00f6rg\u00fctlerin aktifle\u015fmesinde anahtar rol\u00fc Sovyet y\u00f6netiminin ileriye d\u00f6n\u00fck planlar\u0131 oynam\u0131\u015ft\u0131r. Zira Kremlin y\u00f6netiminde belli \u00e7evreler Sovyet rejiminin \u201cbe\u015finci kolu\u201d olarak Ermenilerin farkl\u0131 \u00fclkelerde kullan\u0131lmas\u0131ndan yana idiler.<\/strong> Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda SSCB\u2019de Ermenilerin baz\u0131 isteklerini yerine getirmeye haz\u0131r idiler. Bu konuda al\u0131nan ilk karar A\u011fustos 1961\u2019de Sovyet h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan yurtd\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Ermenilerin SSCB\u2019ye \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc\u201d konusunda ald\u0131\u011f\u0131 karar oldu (2, s.417). Bunun ard\u0131ndan Sovyet h\u00fck\u00fcmeti uydurma \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n SSCB\u2019de g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131na m\u00fcsaade etti. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda Ermeniler uydurma \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d propagandas\u0131 i\u00e7in tam serbestlik elde ettiler. Bu geli\u015fme onlara 1915 Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki malum olaylar\u0131n y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc 1965\u2019de devlet d\u00fczeyinde g\u00f6rkemli bir \u015fekilde anmaya imkan verdi.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>1960\u2019lardan itibaren Ermenistan SSB h\u00fck\u00fcmeti ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Ermeniler aras\u0131ndaki ili\u015fkiler yo\u011fun bir hale geldi<strong>. Bu da a\u015f\u0131r\u0131 Ermeni diasporas\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin SSCB\u2019ye dahil olmas\u0131na imkan sundu<\/strong>. <strong>T\u00fcm bunlar hem Sovyet Ermenistan\u0131\u2019nda hem de Ermeni diasporas\u0131nda milliyet\u00e7i histeri\u011fi daha da \u015fiddetlendirdi.<\/strong> Ermeni liderler Azerbaycan\u2019dan yeni topraklar\u0131n kopar\u0131lmas\u0131 planlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. 1960\u2019larda \u00f6zellikle Karaba\u011f ve Nah\u00e7\u0131van \u00fczerinde Ermenistan\u2019\u0131n kontrol\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yo\u011fun \u00e7abalar harcan\u0131yordu. Bu O y\u0131llarda Ermenistan SSC y\u00f6netimi Sovyetler Birli\u011fi merkezi h\u00fck\u00fcmetinin etkinliklerinde Karaba\u011f\u2019a ili\u015fkin taleplerini s\u0131k\u00e7a g\u00fcndeme getirmeye ba\u015flad\u0131lar (3, s.438).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ayn\u0131 zamanda Ermenistan y\u00f6netimi Karaba\u011f ve Nah\u00e7\u0131van\u2019\u0131n Ermenistan\u2019a ba\u011flanma talebini i\u00e7eren \u00e7ok say\u0131da toplu dilek\u00e7eyle ba\u015fvurular\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 organize ediyordu. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, <strong>20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda Revan\u2019\u0131n deste\u011fi ile Karaba\u011f\u2019da Ermenistan\u2019a birle\u015fme talebiyle karga\u015fa ve provokasyonlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>. <strong>Bu olaylar s\u0131ras\u0131nda genelde ma\u011fdur taraf yine sivil Azerbaycanl\u0131lar olmu\u015ftur<\/strong> (3, s.438).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>S\u0131rf bu d\u00f6nemde Ta\u015fnak Partisinin siyasi \u00e7izgisinde k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 bir tesad\u00fcf olarak kabul edilmez. Bilindi\u011fi \u00fczere, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131na kadar bu parti keskin Sovyet kar\u015f\u0131t\u0131 bir \u00e7izgi takip ediyordu. Fakat 1960\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren bu \u00e7izgisini de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131. Sonu\u00e7ta, 1967 tarihli 19. Kongresinde Ta\u015fnak Partisi Sovyetler kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetini kesin bir \u015fekilde terk etti (4). <strong>Bu karar Sovyet y\u00f6netimi ve Ta\u015fnak Partisi kendi aralar\u0131nda gizli anla\u015fmaya vard\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frulamaktad\u0131r. Sovyetler kar\u015f\u0131t\u0131 faaliyetten geri \u00e7ekilmek, \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131\u201d ideas\u0131n\u0131 destekledi\u011fi i\u00e7in Ta\u015fnak Partisi\u2019nin Kremlin\u2019e bir nevi \u201cte\u015fekk\u00fcr\u201d niteli\u011findeki bir ad\u0131m idi.<\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ta\u015fnak Partisinin nihai \u00e7izgisi 1972\u2019de Vyana\u2019da yap\u0131lan 20. Kongresinde \u015fekillendi. Kongrede kabul edilen belgelere g\u00f6re Ta\u015fnak Partisi \u201cmillet\u00e7ilik, sosyalizm ve devrimcilik\u201di destekleyerek \u201cmilleti korumay\u0131 ve kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u015fartlar olu\u015fturma\u011f\u0131\u201d esas hedefi olarak belirlemi\u015ftir. Ta\u015fnak liderlerine g\u00f6re bu amaca ula\u015fmak i\u00e7in <strong>\u201cABD Ba\u015fkan\u0131 W.Wilson\u2019un \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zg\u00fcr, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve b\u00fct\u00fcn Ermenistan\u2019\u0131n kurulmas\u0131, Nah\u00e7\u0131van ve Karaba\u011f\u2019\u0131n buraya birle\u015ftirilmesi\u201d gerekiyordu (4).<\/strong> <\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bunu da dikkate almak gerekir ki Ta\u015fnak Partisi yurt d\u0131\u015f\u0131nda sadece siyasi \u00f6rg\u00fct olarak faaliyet g\u00f6stermemi\u015f, geni\u015f \u00e7apl\u0131 okul, kolej, tiyatro, k\u00fclt\u00fcrel ve ara\u015ft\u0131rma merkezlerine, yay\u0131n organlar\u0131na sahip olmu\u015ftur. Ta\u015fnak Partisi mensuplar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n az olmas\u0131na (20 bin \u00fcye) ra\u011fmen bu parti kilise, vak\u0131f te\u015fkilatlar\u0131, kad\u0131n, k\u00fclt\u00fcr, e\u011fitim ve izci \u00f6rg\u00fctleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla, gen\u00e7 Ermenileri ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa kom\u015fu <strong>halklara, \u00f6zellikle de T\u00fcrk ve Azerbaycanl\u0131lara kar\u015f\u0131 nefret ruhunda e\u011fitmi\u015flerdir (5).<\/strong> <\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span>Ermenilerin, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Ermenilerle neredeyse engelsiz bir \u015fekilde ileti\u015fim kurabilen tek topluluk oldu\u011funu dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Ta\u015fnak Partisi milliyet\u00e7i propagandas\u0131n\u0131n Sovyet Ermenistan\u0131\u2019na kolayca n\u00fcfuz etti\u011fini, Ermeni toplumunu Azerbaycan topraklar\u0131yla ilgili yay\u0131lmac\u0131 bir ruhla besledi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ayr\u0131ca bu faaliyetler Sovyet Ermenistan\u0131\u2019nda da y\u00fcr\u00fct\u00fclmekteydi. Karaba\u011f ve Nah\u00e7\u0131van\u2019\u0131 \u201ckadim Ermeni topraklar\u0131\u201d olarak g\u00f6ren Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 da bu faaliyetler i\u00e7indeydi. Bununla ilgili 1960-80\u2019li y\u0131llarda \u201cMiatsum\u201d (Karaba\u011f\u2019\u0131n Ermenistan\u2019la birle\u015fmesi) ideologlar\u0131, s\u00f6zde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar S. Kaputikyan ve Z. Balayan\u2019\u0131n g\u00fcya Karaba\u011f\u2019\u0131n ve Nah\u00e7\u0131van\u2019\u0131n Ermenilere ait oldu\u011funu \u201cispatlayan\u201d yay\u0131nlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak isabetli olacakt\u0131r (6). O s\u0131rada Sovyetler Birli\u011fi h\u00fck\u00fcmeti, Azerbaycan ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Ermeni \u201cara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n\u201d uydurmalar\u0131na cevap vermek \u00e7abalar\u0131n\u0131 en sert \u015fekilde engellemi\u015ftir. Bu Sovyet y\u00f6netiminin G\u00fcney Kafkasya halklar\u0131na ili\u015fkin \u201c\u00e7ifte standart\u201d\u0131n en bariz \u00f6rne\u011fi idi.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bug\u00fcnk\u00fc Karaba\u011f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n kaynaklar\u0131ndan bahsederken \u015funu da vurgulamam\u0131z laz\u0131m: 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 60- 80\u2019li y\u0131llar\u0131nda <strong>Ta\u015fnak Partisi de\u011fi\u015fik \u00fclkelerde silahl\u0131 \u00f6rg\u00fctler \u015febekesine sahip idi. Bu \u00f6rg\u00fctlerdeki Ermeni gen\u00e7lerin say\u0131s\u0131 on binlerce idi (5).<\/strong> <strong>\u00d6rg\u00fctlerde partinin askeri olu\u015fumu i\u00e7in \u00e7ete mensuplar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, Karaba\u011f sava\u015f\u0131 i\u00e7in aktif haz\u0131rl\u0131klar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong> Bu y\u00fczden 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 80\u2019li y\u0131llar\u0131nda Karaba\u011f\u2019da \u00e7at\u0131\u015fmalar meydana geldi\u011finde Azerbaycanl\u0131lardan farkl\u0131 olarak T\u00fcrkler iyi organize edilmi\u015f askeri yap\u0131ya sahip idiler.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Karaba\u011f sava\u015f\u0131 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k bu askeri yap\u0131lar\u0131n bir\u00e7o\u011fu 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n 70-80\u2019li y\u0131llar\u0131nda Avrupa ve Amerika\u2019daki T\u00fcrk diplomatlar\u0131na kar\u015f\u0131 ter\u00f6r eylemlerinde yer alm\u0131\u015f ve sava\u015f yetene\u011fi olan Ermenilerdi. Sadece 1975\u2019den 1985\u2019e dek Ermeniler T\u00fcrk diplomatlara kar\u015f\u0131 200\u2019den fazla ter\u00f6r eyleminde bulunmu\u015flard\u0131 (4). \u201cDemir perde\u201dnin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u201cperestroyka\u201d sonras\u0131 bir\u00e7ok Ermeni yurtd\u0131\u015f\u0131ndan gelerek \u00f6nce Ermenistan\u2019a, oradan da Azerbaycan\u2019\u0131n Ermeniler ya\u015fayan b\u00f6lgelerine konu\u015flanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ermenistan\u2019\u0131n Azerbaycan topraklar\u0131 hesab\u0131na geni\u015flemesi planlar\u0131n\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 sinyali 1985 y\u0131l\u0131nda Atina\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f Ta\u015fnak Partisinin 23. Kongresinde verildi. Sovyetler Birli\u011finin da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hisseden Ta\u015fnak liderleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu plan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in en uygun f\u0131rsat ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>\u0130lgin\u00e7tir ki, Ta\u015fnak Partisinin 23. Kongresinde tek bir madde vard\u0131: Ermenistan topraklar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi. G\u00fcrc\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131 G.Manjagaladze\u2019ye g\u00f6re kongrede geni\u015flemenin T\u00fcrkiye istikameti konusu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmemi\u015ftir. Fakat kongreye kat\u0131lanlar aras\u0131nda bir mesele tart\u0131\u015fma konusu olmu\u015ftur. Yay\u0131lmaya nereden ba\u015flamal\u0131 kuzeyden mi (Azerbaycan) yoksa bat\u0131dan m\u0131 (G\u00fcrcistan). Uzun s\u00fcren tart\u0131\u015fmalar sonras\u0131 bir oy \u00e7oklu\u011fuyla geni\u015flemenin Karaba\u011f\u2019dan (Azerbaycan) ba\u015flat\u0131lmas\u0131 karara al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (7, s.18-19).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ta\u015fnak Partisi\u2019nin 23. Kongresi uygulamaya kondu. \u00d6nce toplu imza toplama kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u201cPerestroyka\u201dn\u0131n ba\u015flamas\u0131yla Ermeniler Kremlin y\u00f6netimini Nah\u00e7\u0131van ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f\u2019\u0131n Ermenistan\u2019a birle\u015fmesi konusundaki taleplere bo\u011fdular. \u00d6zellikle A\u011fustos 1987 y\u0131l\u0131nda , Ermenistan Bilimler Akademisi\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 toplu dilek\u00e7ede sadece Karaba\u011f\u2019\u0131n de\u011fil, Nah\u00e7\u0131van\u2019\u0131n da Ermenistan\u2019a birle\u015ftirilmesi talebi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc (3, s.438-439). Hatta 1979 y\u0131l\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re Nah\u00e7\u0131van n\u00fcfusunun %97\u2019sinin Azerbaycanl\u0131, %1.4\u2019\u00fcn\u00fcn ise Ermeni oldu\u011fu ger\u00e7ekli\u011fini bile g\u00f6rmezden geli\u015fmi\u015flerdir (8, s.126).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>\u00a01987 y\u0131l\u0131 yaz\u0131 bug\u00fcnk\u00fc Karaba\u011f sorununun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak kabul edilebilir. Zira o tarihte binlerce Ermeni ayr\u0131lma talebi i\u00e7eren toplu dilek\u00e7eleri imzalam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130mza toplama kampanyas\u0131 ise sadece Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk Vilayetinde de\u011fil, Azerbaycan\u2019\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan Ermeniler aras\u0131nda da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Netice itibariyle bu kampanya Azerbaycan\u2019\u0131n Ermeni ahalisi aras\u0131nda \u201cMiasum\u201d ideolojisinin a\u00e7\u0131k propagandas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcm bunlar Azerbaycan\u2019\u0131n o g\u00fcnk\u00fc y\u00f6netiminin y\u00f6netim zafiyeti do\u011frultusunda geli\u015fiyordu. Neticede bu olaylar Ermenilerde Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n kopar\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131na dair \u00fcmitleri art\u0131rm\u0131\u015f, dahas\u0131 \u015eubat 1988\u2019de a\u00e7\u0131k \u00e7at\u0131\u015fmaya itmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>B\u00f6ylece Ermeni taraf\u0131 hem siyasi hem de enformasyon alan\u0131nda oldu\u011fu gibi askeri a\u00e7\u0131dan da Karaba\u011f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na iyice haz\u0131rl\u0131k yapm\u0131\u015ft\u0131. Karaba\u011f\u2019da \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kmas\u0131 Ermenilerden farkl\u0131 olarak Azerbaycanl\u0131lar\u0131n ekseriyeti i\u00e7in beklenmedik bir geli\u015fme idi. Nitekim Ermenilerin yay\u0131lmac\u0131l\u0131k planlar\u0131na dair sadece Azerbaycan y\u00f6netimi bilgi sahibi idi. Y\u00f6netim ise hatta \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu d\u00f6nemde bile suskunlu\u011funu korumu\u015ftur. T\u00fcm bunlar Ermenilere b\u00fcy\u00fck \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ermeniler 1988-94 y\u0131llar\u0131 Karaba\u011f\u2019daki sava\u015f s\u0131ras\u0131nda bu durumdan azami \u00f6l\u00e7\u00fcde faydalanabildiler.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bunun yan\u0131 s\u0131ra, Ermenilerin Azerbaycan topraklar\u0131 \u00fczerindeki yay\u0131lmac\u0131l\u0131k planlar\u0131n\u0131 uygularken elde ettikleri ge\u00e7ici ba\u015far\u0131lar\u0131 fazla da abartma\u011fa gerek yok. Sonunda bu politika Revan\u2019a zafer kazand\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Bu sorunun uzun vadede \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc sadece iyi kom\u015fuluk ve yap\u0131c\u0131 diyalog sayesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/strong>. Aksi takdirde, Karaba\u011f sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda Ermenilerin elde etti\u011fi bu ge\u00e7ici \u00fcst\u00fcnl\u00fck er veya ge\u00e7 \u00e7\u00f6ldeki serap misali yok olacakt\u0131r. \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d kurma d\u00fc\u015f\u00fcncesine gelince, G\u00fcrc\u00fc tarih\u00e7inin de \u00e7ok do\u011fru olarak vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi \u201cBu sanal devletin kurulma \u015fans\u0131 ba\u015fkentinin St.Petersburg olarak ilan edilmesi kadar ger\u00e7ek\u00e7idir\u201d (7, s.20).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span>Kaynak\u00e7a<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><span> <\/span>\u0428\u0435\u0432\u044f\u043a\u0438\u043d \u0410<span>.<\/span>\u041f<span>. <\/span>\u0417\u0430\u0433\u0430\u0434\u043a\u0430 \u0433\u0438\u0431\u0435\u043b\u0438 \u0421\u0421\u0421\u0420<span>. <\/span>\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u0437\u0430\u0433\u043e\u0432\u043e\u0440\u043e\u0432 \u0438 \u043f\u0440\u0435\u0434\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432. \u041c., 2004.<\/li>\n<li>\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0441 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0439\u0448\u0438\u0445 \u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d \u0434\u043e \u043d\u0430\u0448\u0438\u0445 \u0434\u043d\u0435\u0439. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1980.<\/li>\n<li>\u0421\u0432\u0430\u043d\u0442\u0435 \u041a\u043e\u0440\u043d\u0435\u043b\u043b. \u041a\u043e\u043d\u0444\u043b\u0438\u043a\u0442 \u0432 \u041a\u0430\u0440\u0430\u0431\u0430\u0445\u0435: \u0434\u0438\u043d\u0430\u043c\u0438\u043a\u0430 \u0438 \u043f\u0435\u0440\u0441\u043f\u0435\u043a\u0442\u0438\u0432\u044b \u0440\u0435\u0448\u0435\u043d\u0438\u044f. \u2013 \u0412 \u043a\u043d.: \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d \u0438 \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u044f: \u043e\u0431\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430 \u0438 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0430. <span>\u041c., 2001.<\/span><\/li>\n<li><span> http:\/\/forum.aztop.com\/ lofiversion\/index.php\/ t8722.html.<\/span><\/li>\n<li><span> http:\/\/forum.hayastan.com\/ lofiversion\/index. php\/t9888.html. <\/span><\/li>\n<li>\u0421\u043c.: \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044f \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u0430 \u0441 \u0434\u0440\u0435\u0432\u043d\u0435\u0439\u0448\u0438\u0445 \u0432\u0440\u0435\u043c\u0435\u043d \u0434\u043e \u043d\u0430\u0448\u0438\u0445 \u0434\u043d\u0435\u0439. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1980.<\/li>\n<li>\u041c\u0430\u043d\u0434\u0436\u0433\u0430\u043b\u0430\u0434\u0437\u0435 \u0413. \u0412\u043e\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0444\u043b\u0438\u043a\u0442 \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443 \u0413\u0440\u0443\u0437\u0438\u0435\u0439 \u0438 \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0435\u0439 \u0432 1918 \u0433\u043e\u0434\u0443 \u0438 \u0441\u0435\u0433\u043e\u0434\u043d\u044f\u0448\u043d\u0435\u0435 \u0441\u043e\u0441\u0442\u043e\u044f\u043d\u0438\u0435. \u2013 \u0412 \u043a\u043d.: \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u043e\u044f\u0437\u044b\u0447\u043d\u043e\u0435 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 \u0432\u0441\u0435\u0439 \u0413\u0440\u0443\u0437\u0438\u0438 \u0438 \u0442\u0435\u043d\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u0442\u043e\u0440\u043e\u043d\u044b \u0438 \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b \u0432\u043e\u0437\u0440\u043e\u0436\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u0435\u0434\u0438\u043d\u043e\u0439 \u0413\u0440\u0443\u0437\u0438\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0433\u043e\u0441\u0443\u0434\u0430\u0440\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u0438. \u0422\u0431\u0438\u043b\u0438\u0441\u0438, 2006.<\/li>\n<li>\u0427\u0438\u0441\u043b\u0435\u043d\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u0438 \u0441\u043e\u0441\u0442\u0430\u0432 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f \u0421\u0421\u0421\u0420. \u041f\u043e \u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u043c \u0412\u0441\u0435\u0441\u043e\u044e\u0437\u043d\u043e\u0439 \u043f\u0435\u0440\u0435\u043f\u0438\u0441\u0438 \u043d\u0430\u0441\u0435\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f 19179 \u0433\u043e\u0434\u0430. <span>\u041c., 1985.8. SSCB N\u00fcfusu ve Terkibi. 1979 y\u0131l\u0131 Genel N\u00fcfus Say\u0131m\u0131 Verilerine G\u00f6re. \u041c., 1985.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><strong><em><span>Prof.Dr. Ayd\u0131n BALAYEV<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em><span>\u00a0Tarih doktoru, profess\u00f6r<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n<p><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span><a href=\"http:\/\/irs-az.com\/new\/tr\/journal\"><strong>Dergi<\/strong><\/a><\/span><strong> \u201c\u0130rs-Miras\u201d, \u2116 9<\/strong><strong>, 2014<\/strong><strong>, s.46<\/strong><strong>-5<span>1<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Karaba\u011f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015flama tarihi \u015eubat 1988 y\u0131l\u0131d\u0131r. 21 \u015eubat 1988\u2019de Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk Vilayeti Meclisi (Sovyet) b\u00f6lgenin Azerbaycan\u2019dan ayr\u0131larak Ermenistan\u2019a birle\u015fmesi y\u00f6n\u00fcnde karar ald\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":114480,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[670,230,204],"tags":[],"class_list":["post-114484","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-karabakh-war-slide-2","category-analysis-ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu","category-ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/baku-1988-meeting.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114484","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114484"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114484\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114484"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114484"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114484"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}