{"id":114647,"date":"2020-03-17T14:16:12","date_gmt":"2020-03-17T10:16:12","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=114647"},"modified":"2020-03-17T14:43:39","modified_gmt":"2020-03-17T10:43:39","slug":"ermeni-ulusal-ideolojisi-ve-guney-kafkasya-acisindan-sonuclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/ermeni-ulusal-ideolojisi-ve-guney-kafkasya-acisindan-sonuclari\/","title":{"rendered":"Ermeni ulusal ideolojisi ve G\u00fcney Kafkasya a\u00e7isindan sonu\u00e7lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><span>Ermenistan tarih boyu Kafkasya devletlerinin ve halklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131yla uzla\u015fmayan ve \u00e7o\u011fu zaman bu \u00e7\u0131karlara kar\u015f\u0131t bir tutum tak\u0131nmaktad\u0131r. <\/span><!--more--><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1-1024x676.jpg\" alt=\"\" width=\"604\" height=\"399\" class=\"alignnone wp-image-114639 size-large\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1-1024x676.jpg 1024w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1-300x198.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1-400x264.jpg 400w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1-768x507.jpg 768w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1.jpg 1173w\" sizes=\"auto, (max-width: 604px) 100vw, 604px\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bunun da bir tak\u0131m nedenleri vard\u0131r. \u00d6ncelikle Ermenistan co\u011frafi olarak kapal\u0131 bir devlettir. Denize \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gibi denizlere ve \u00f6nemli ticari merkezlere olan ba\u011flant\u0131lar\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir. Bunu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran Ermenistan bu konumunu, jeopolitik konumu daha iyi olan kom\u015fular\u0131na kar\u015f\u0131 ithamlarda bulunmak suretiyle kuvvetlendirmeye ve a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Bunun i\u00e7in de kom\u015fu devletlerin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit eden ve b\u00f6lgedeki istikrar\u0131 bozmay\u0131 hedefleyen \u00e7ok tehlikeli y\u00f6ntem olarak kendi milli ideolojilerinin de temelini olu\u015fturan Hai-Tahd doktrinine s\u0131k\u0131 \u015fekilde sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye ve Azerbaycan hedefte olan \u00fclkeler s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d u\u011fruna her iki devletten toprak koparmak i\u00e7in ilk olarak tarihin tahrif edilmesi ve mitoloji d\u00fc\u015f\u00fcncelerin olu\u015fturulmas\u0131 Ermenilerin \u00f6ncelikli planlar\u0131 dahilindedir. Ger\u00e7ekten de genel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ideolojiler \u00f6ng\u00f6rd\u00fckleri programlar\u0131 uygulamak i\u00e7in baz\u0131 ara\u00e7lara \u2013 kuvvete (yani \u015fiddet ve zor kullanmaya) sahip olmak zorunda olsalar da, a\u00e7\u0131klamalarda bulunmak i\u00e7in mitlere (efsanelere) de m\u00fcracaat ederler. Mit olaylar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte nas\u0131l oldu\u011funu veya ileride nas\u0131l olmas\u0131 laz\u0131m geldi\u011fini g\u00f6steren zihni bir tasavvurdur (1, s. 278). Herhalde yery\u00fcz\u00fcnde Ermeniler kadar kendi tarihlerini efsanevi unsurlarla s\u00fcsleyen ikinci bir millet yoktur. Onlar kendi tarihlerini g\u00f6rd\u00fckleri gibi de\u011fil, g\u00f6rmek istedikleri gibi yazm\u0131\u015f ve bunun propagandas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015flard\u0131r. Kendi tarihlerini daha da eskilere g\u00f6t\u00fcrerek d\u00fcnya medeniyetini, yaz\u0131y\u0131, astrolojiyi, bak\u0131r ve demir madencili\u011fini kendilerinin ke\u015ffetti\u011fini ve d\u00fcnyada insan hayat\u0131n\u0131n Sevan G\u00f6l\u00fc (as\u0131l ismi T\u00fcrk\u00e7e olan G\u00f6k\u00e7e g\u00f6l\u00fc) k\u0131y\u0131lar\u0131ndan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmekte (12) ve ayr\u0131ca H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ilk kabul eden topluluk olarak \u00f6v\u00fcnmektedirler (10).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Hai-Tahd ideologlar\u0131ndan olan ve a\u015f\u0131r\u0131 milliyet\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015fleri ile tan\u0131nan Ermeni yazar Zori Balayan \u201cO\u00e7aq\u201d isimli kitab\u0131nda daha da ileri giderek, Nuh Peygamberin Ermeni oldu\u011funu ve Ermeni dilinde konu\u015ftu\u011funu iddia etmektedir (7, s. 30).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Tabii ki, bu t\u00fcr iddialar bilim ad\u0131na hi\u00e7bir ger\u00e7e\u011fi kendinde yans\u0131tmamaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar mitolojik hayallere dayanan ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 iddialard\u0131r. Meseleye dini a\u00e7\u0131dan bakarsak, Adem Peygamber t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n ilk atas\u0131 say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Nuh Peygamber de insanl\u0131\u011f\u0131n ikinci atas\u0131 say\u0131l\u0131r. B\u00f6yle bir durumda, herhangi bir milli kimlik s\u00f6z konusu bile olamaz. E\u011fer Hz. Nuh Ermenilerin de iddia ettikleri gibi Ermeni\u2019dirse, o zaman akla ilk gelen d\u00fc\u015f\u00fcnce budur: t\u00fcm insanl\u0131k Ermenilerden t\u00fcremi\u015f ve b\u00fct\u00fcn diller Ermeni dili esas\u0131nda \u015fekillenerek, sonradan deformasyona u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Di\u011fer bir mitolojik tasavvur \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 hikayesi\u201ddir ki, bu da Ermeniler taraf\u0131ndan efsanele\u015ftirilmi\u015ftir. Kendilerini Nuh\u2019un torunu olan \u201cHayk\u0131n \u00e7ocuklar\u0131\u201d olarak tan\u0131mlayan Ermeniler bu soyk\u0131r\u0131m hikayesini Nuh Tufan\u0131\u2019yla \u00f6zde\u015fle\u015ftirmekte ve Tanr\u0131 taraf\u0131ndan \u201cse\u00e7ilmi\u015f millet\u201d olduklar\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrmektedirler. \u0130ddiaya g\u00f6re, Tufan olay\u0131ndan sonra ermenilerin ne kadar azimli bir halk olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Yani Tanr\u0131 onlar\u0131 Nuh Tufan\u0131 ile s\u0131nava \u00e7ekmi\u015f, Ermeniler de bu s\u0131navdan ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131km\u0131\u015flar. \u0130ddiaya g\u00f6re, birinci s\u0131nav\u0131 ba\u015far\u0131 ile ge\u00e7en Ermenileri Tanr\u0131 ikinci kez s\u0131nava tabi tutmu\u015ftur ki, bu da efsanele\u015ftirilen \u201cErmeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 hikayesi\u201ddir. Ermeniler aras\u0131nda yayg\u0131n olan inan\u0131\u015fa g\u00f6re, birinci felaket Tufan\u2019d\u0131rsa, ikinci felaket de T\u00fcrklerdir. S\u00f6zkonusu yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re, T\u00fcrkler bir do\u011fal afetin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015flevi yerine getirmekte, bir insan toplulu\u011fu olmaktan \u00e7ok bir t\u00fcr \u201cyarat\u0131k\u201d, her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapabilecek bir yarat\u0131k olarak alg\u0131lanmaktad\u0131rlar (4, s. 41). Bu t\u00fcr yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya at\u0131lmas\u0131nda Ermeni Kilisesi\u2019nin oldu\u011funu \u00f6zellikle vurgulamam\u0131z gerekiyor. Sek\u00fcler alanda daha aktif bir akt\u00f6r olarak yerini alan Kilise taraf\u0131ndan Ermenilerin bilin\u00e7alt\u0131na yerle\u015ftirilen d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re, Ermeniler nas\u0131l Tufan\u2019da yok olmam\u0131\u015f ve ard\u0131ndan t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131larak anavatanlar\u0131na geri d\u00f6nme g\u00fcc\u00fcn\u00fc bulmu\u015flarsa, 1916 olaylar\u0131ndan sonra da hayatta kalmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131r (5, s. 103).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Amerikal\u0131 bilim adam\u0131 Samuel A.Weems: \u201c<em>Ermeniler H\u0131ristiyan d\u00fcnyas\u0131n\u0131n i\u00e7inde s\u0131k-s\u0131k masallar anlatarak kendilerinin \u0130sa yolunda \u00e7ileke\u015f millet olmas\u0131 konusunda fikir olu\u015fturmak istemi\u015fler. Bu g\u00fcnlerde Ermenilerin anlatt\u0131\u011f\u0131 masal 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk soyk\u0131r\u0131m \u2013 1915 y\u0131l\u0131nda g\u00fcya 1,5 milyon civar\u0131nda atalar\u0131n\u0131n T\u00fcrkler taraf\u0131ndan katledildi\u011fi masal\u0131d\u0131r<\/em>\u201d diyerek bu konuyu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r (6, s. 62).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Yazar bir ba\u015fka yerde Ermenilerin sahtekarl\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ona g\u00f6re: \u201c&#8230;<em>Ermenilerin iddias\u0131na g\u00f6re, guya onlar\u0131n 1,5 milyon kadar atalar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckden sonra \u00e7ok iyi H\u0131ristiyan olmalar\u0131 sebebiyle \u0130isus gibi zuhur etmi\u015fler. Her \u015fey bir tarafa, Ermeni liderleri hayali genosidi \u201c\u00e7arm\u0131ha gerilme\u201d, yeni Ermenistan Cumhuriyeti\u2019nin kurulmas\u0131n\u0131 ise \u0130isus gibi \u201czuhur etmek\u201dle k\u0131yaslamaktad\u0131rlar. Bu sahtekarl\u0131kt\u0131r!<\/em>&#8230;\u201d (6, s. 177).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Samuel A. Weems onlar\u0131 sahtekar adland\u0131rsa da, Zori Balayan\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131m\u0131 olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. Balayan d\u00fcnyada sadece Ermenilerin yakalanm\u0131\u015f oldu\u011fu bir hastal\u0131ktan bahsetmektedir: \u201c<em>Hatta doktorlar bile bu hastal\u0131\u011fa te\u015fhis koyam\u0131yorlar. Bu, soyk\u0131r\u0131ma u\u011fram\u0131\u015f Ermenilerin hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi i\u00e7in T\u00fcrkiye soyk\u0131r\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeli ve Ermeni halk\u0131ndan \u00f6z\u00fcr dilemelidir. Ba\u015fka bir se\u00e7ene\u011fi yoktur<\/em>\u201d (7, s. 289). Ku\u015fkusuz, T\u00fcrkiye\u2019yi \u00f6z\u00fcr dilemeye zorlamakta ama\u00e7 gelecekte T\u00fcrkiye\u2019den tazminat almak ve geni\u015f topraklar elde etmektir. Bu t\u00fcr as\u0131ls\u0131z iddialardan yola \u00e7\u0131kan Ermeniler sadece T\u00fcrkiye\u2019nin Do\u011fu Anadolu illerini de\u011fil, Azerbaycan\u2019\u0131n Nah\u00e7\u0131van, Karaba\u011f gibi b\u00f6lgelerini de kendi topraklan olarak g\u00f6rmektedirler. \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesi, Ermeni halk\u0131n\u0131n toplumsal-politik hayat\u0131n\u0131n ana \u00e7izgisini olu\u015fturmu\u015f, fanatik\u00e7e milli duyguya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ve b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7ler bu ama\u00e7 u\u011fruna birle\u015ftililmi\u015ftir. Ermenistan\u2019\u0131n kendilerine ait olmayan topraklar\u0131 zorla kom\u015fusu Azerbaycan\u2019dan koparmas\u0131na bu \u015fekilde hak kazand\u0131rmas\u0131n\u0131 da bu \u015fekilde yorumlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Sadece Azerbaycan topraklar\u0131na de\u011fil, G\u00fcrcistana y\u00f6nelik iddialar da Ermeni Ulusal ideolojisinin temel hedefleri i\u00e7erisindedir. Gurcistan\u2019\u0131n Cavahetya b\u00f6lgesindeki abidelerin t\u00fcm\u00fc Ermeni abideleri olarak sunulmaktad\u0131r. Rus yazar V.L.Veli\u00e7ko Ermeni millet\u00e7ilerinin G\u00fcrcistan\u2019a y\u00f6nelik yay\u0131lmac\u0131 \u00e7abalar\u0131na ili\u015fkin tespitlerini \u015fu \u015fekilde ifade ediyordu: G\u00fcrc\u00fclerin tarihi ve mimari abideleri mahvedilerek eski G\u00fcrc\u00fc yaz\u0131lar\u0131 Ermeni yaz\u0131lar\u0131yla de\u011fi\u015ftirilmi\u015f, Ortodoks mabetleri Ermenile\u015ftirilmi\u015f, G\u00fcrc\u00fc ikonlar\u0131 \u00e7al\u0131narak Ermeni mabetlerine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (8, \u0441. 68).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bu yay\u0131lmac\u0131 hareketler kom\u015fu \u00fclkeye y\u00f6nelik iddialar\u0131n alt yap\u0131s\u0131n\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ermeniler taraf\u0131ndan \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen avant\u00fcrsit d\u00fc\u015f\u00fcncelerin propagandandas\u0131 ile ilgili klasik \u00f6rne\u011fi \u00fcnl\u00fc G\u00fcrc\u00fc yazar \u0130lya \u00c7av\u00e7adze \u201cTa\u015flar\u0131n feryad\u0131\u201d isimli eserinde a\u00e7\u0131k \u015fekilde vermi\u015ftir: \u201c\u2026 <em>Sonuncu sava\u015f zaman\u0131 1877 y\u0131l\u0131nda Frans\u0131z gazetesi \u201cTemps\u201d, bizim memlekete Kutulu adl\u0131 bir gazeteci g\u00f6ndermi\u015fti\u2026Dikkat ediniz, bize gelirken kimlerin eline d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc konusunda Kutulu ne yaz\u0131yor? Balta istasyonu yak\u0131nlar\u0131nda \u00f6nceden planlanm\u0131\u015f \u015fekilde onu \u015eu\u015fal\u0131 bir Ermeni subay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor. O, Frans\u0131z gazeteciyi kendi arabas\u0131nda Tiflis\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve gelirken yolda geleneklerin, t\u00f6renlerin, \u015fehirlerin, bayramlar\u0131n Ermenilere ait oldu\u011funu ispatlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7ok ustaca tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen Frans\u0131z gazeteci ne yapabilirdi? Her \u015fey Ermenilerinki olmu\u015ftu: Parlamento Ermenilerin, filozoflar Ermenilerin, yemekler, ziyafetler, bayramlar Ermenilerin\u2026 O zaman Tiflis neresidir? Tabii ki, buras\u0131 da Ermenilerindir ve Tiflis de eski Ermeni \u015fehridir. Ustal\u0131kla aldat\u0131lan yabanc\u0131 ba\u015fka sonu\u00e7 \u00e7\u0131karabilirmiydi? Ermenilerin misafirperverli\u011fine hayran kalan Frans\u0131z gazeteci Kutulu, Tiflis\u2019ten ayr\u0131lmadan \u00f6nce bunlar\u0131 dile getiriyor: \u201cB\u00fcy\u00fck ihtimalle, Adem peygamber de Ermenistanl\u0131d\u0131r?!\u201d. B\u00f6ylece, Avrupal\u0131 gazeteciyi inand\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r ki, G\u00fcrcistan Tiflis de dahil olmak \u00fczere Ermenistan\u2019a aittir ve bu haberi etkili gazete olan \u201cTemps\u201d arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya duyurmu\u015flard\u0131r<\/em>\u2026 (9, \u0441. 39-43).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>\u00dczerinden uzun y\u0131llar ge\u00e7mesine ra\u011fmen Ermeniler bug\u00fcn de ayn\u0131 psikoloji, ayn\u0131 mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ya\u015famaktad\u0131rlar. Genel olarak ele al\u0131rsak, tarihten beri s\u00fcregelen sava\u015flar\u0131n benzer bir y\u00f6n\u00fc bulunmaktad\u0131r ki, bu da psikolojidir. Bu etken \u00e7at\u0131\u015fmaya giren fertlerin motivasyon ve niyetlerinin \u00f6\u011frenilmesini \u00f6n plana \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Herhangi bir sald\u0131r\u0131 s\u00f6z konusu olunca temel unsur olan \u201cFrustrasyon\u201d (yani aldatma, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k) ihtimali de \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Frustrasyon psikolojik bir durumdur ve herhangi \u00f6nemli bir amaca ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zaman ba\u015f g\u00f6steren \u00fcz\u00fcnt\u00fc sonucu beliriyor. Frustrasyona olan tepki istek ve hayal d\u00fcnyas\u0131na kap\u0131lmada, davran\u0131\u015fta bask\u0131ya ge\u00e7mede kendini g\u00f6steriyor. Ermeni halk\u0131n\u0131n amac\u0131 ve ihtiyac\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu yukanda belirtilenlerden anla\u015f\u0131l\u0131r. Rus yazar Svetlana Lurye, \u201c<em>Rusya Ermenilerinin toplumsal bilincinde<\/em>\u201d isimli makalesinde yaz\u0131yor: <em>\u201c&#8230; genellikle Ermenilerde realizm de\u011fil, idealizm kazan\u0131yor. Realizm ile idealizm aras\u0131ndaki m\u00fccadele Ermenilerde i\u00e7 etnik \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n geleneksel mekanizmas\u0131d\u0131r. Bu, ger\u00e7eklikle m\u00fccadeledir. Ermeniler bu ger\u00e7eklikte ne ya\u015faya, ne de buna dayanabilirler..\u201d.<\/em> (13).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ermeni yazar Grant Matevasyan\u0131n da d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00e7ok ilgin\u00e7tir: \u201c&#8230; <em>biz hem kendimizi, hem de halk\u0131m\u0131z\u0131 aldatmal\u0131 ve yenilgiyi asla kabullenmemeliyiz&#8230;\u201d <\/em>(13).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bu iddialar ayn\u0131 zamanda Ermenilerin etnopsikolojik travmas\u0131n\u0131n da bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve onun teorik esas\u0131n\u0131 kendi milli g\u00fcvenlikleri i\u00e7in ba\u015fl\u0131ca tehdit olarak kabul edilen \u201ckom\u015fular\u0131ndan duyulan korku\u201d olu\u015fturmaktad\u0131r ki, bunun da as\u0131l nedeni Ermenilerin tarih boyu milli devletlerinin olmamas\u0131d\u0131r. Genel olarak etno-psikolojik travma durumunu kendine \u00f6zg\u00fc bir \u015fekilde de\u011ferlendiren Prof. Vam\u0131k Volkan \u015f\u00f6yle bir izah vermektedir: <em>\u201c&#8230;Milletlerin kimliyinde ge\u00e7mi\u015fte elde ettikleri ba\u015far\u0131lar ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 trajediler b\u00fcy\u00fck rol oynamaktad\u0131r. Bunlar \u201cse\u00e7ilmi\u015f olan zihinsel psikolojik travmalar ve zaferler \u201ddir. Baz\u0131 milletler se\u00e7ilmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek tarihi ger\u00e7eklerden uzakla\u015fmakta ve mitolojiye y\u00f6nelmektedirler. Mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcnceler s\u0131k-s\u0131k hat\u0131rlanmakta ve ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa aktar\u0131lmaktad\u0131r&#8230;<\/em> (11).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ermenilerin ge\u00e7mi\u015flerinde kazand\u0131klar\u0131 ba\u015far\u0131lar olmasa da, onlar kendi kimliklerini korumak i\u00e7in mitolojiye dayanmakta ve kendilerini buna inand\u0131rmaktad\u0131rlar. Bu bak\u0131mdan Ermenilerde b\u00f6yle bir zihinsel psikolojik travma g\u00f6r\u00fclmektedir. Onlar kendilerini kurban edilen millet olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Yani Ermeniler \u201czavall\u0131 ve iyi\u201d, T\u00fcrkler ise \u201ck\u00f6t\u00fc ve insanl\u0131ktan uzak yarat\u0131klard\u0131r\u201d. Dolay\u0131s\u0131 ile \u201ckurban edilen Ermeniler\u201d T\u00fcrkler taraf\u0131ndan soyk\u0131r\u0131ma insafs\u0131zca u\u011frad\u0131klar\u0131na inanmaktad\u0131rlar. Di\u011fer bir ifadeyle, Ermeni kimli\u011fi \u201ciyinin k\u00f6t\u00fc taraf\u0131ndan yok edilmesi\u201d denklemine oturtulmu\u015ftur (2, s. 374).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Radikal Ermeni milliyet\u00e7ileri \u00fczerinde hakim olan mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcncenin ortaya koydu\u011fu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re, her bir cinayet ve d\u00f6k\u00fclen kan hak ve adaletin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla makbul ve m\u00fcmk\u00fcn ara\u00e7 gibi benimsenmektedir. Ermeni ideologlar\u0131ndan Grant Markaryan \u015funlar\u0131 ifade etmektedir: \u201c<em>D\u00fcnyada yasalar de\u011fil, g\u00fc\u00e7 egemenli\u011fi ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00fcre zarf\u0131nda Ta\u015fnaks\u00fctyun politik ve ideolojik hareketin yan\u0131s\u0131ra, yasal ve devrimci g\u00fc\u00e7 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek zorundad\u0131r<\/em>\u201d (3, s. 44).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Bunu di\u011fer Ta\u015fnaks\u00fctyun ideologlar\u0131ndan Eduard Oganesyan\u2019\u0131n yakla\u015f\u0131mlar\u0131nda daha a\u00e7\u0131k g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: \u201c<em>Adalet kutsal bir de\u011fer kadar daima yasadan y\u00fcksekte durmaktad\u0131r. Bu kutsal de\u011ferin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yasalar\u0131 dikkate almamak, hatta gerekirse kaba kuvveti ile ortadan kald\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr<\/em>\u201d (3, s. 44).<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Hi\u00e7 ku\u015fkusuz kastedilen mesele, Hai-Tahd doktrinin esas\u0131n\u0131 te\u015fkil eden ve de Ermeniler taraf\u0131ndan iddia edilen \u201ckaybedilmi\u015f toraklar\u201dd\u0131r. Ermeni milli ideolojisinin as\u0131l amac\u0131, \u201ckaybedilmi\u015f topraklar\u201d\u0131n iadesi olunca, \u201ctarihi Ermeni topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal edenler\u201d adaletsizlik yapm\u0131\u015f oluyorlar. Bu topraklar\u0131n iadesi i\u00e7in se\u00e7ilen en uygun ara\u00e7lar da silahl\u0131 m\u00fccadeleler, devrimler, ter\u00f6r ve cinayetlerdir. Fakat uluslararas\u0131 hukuk ve yasalar, s\u0131n\u0131rlar\u0131n kaba kuvvetle de\u011fi\u015ftirilmesini yasaklar ve toprak i\u015fgallerini kabul etmez.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>\u201cKaybedilmi\u015f topraklar\u201d sorunu Ermenileri d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 kendi kom\u015fular\u0131na kar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fman tutum tak\u0131nmaya itmektedir. Ermeni milli ideolojisine g\u00f6re, Ermenilerin \u201ckaybedilmi\u015f topraklar\u201d\u0131n\u0131 elde etme \u00e7abalar\u0131na engel olmak haks\u0131zl\u0131kt\u0131r. Bu t\u00fcr bir engelle kar\u015f\u0131la\u015fma, \u201cd\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin kurban\u0131\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Son y\u00fczy\u0131l boyunca Ermeniler bu anlay\u0131\u015f i\u00e7erisinde e\u011fitilmi\u015f, yani \u201ckaybedilmi\u015f topraklar\u201d ve \u201cd\u0131\u015f sald\u0131r\u0131lar\u0131n kurban\u0131\u201d s\u00f6ylemlerine kendilerini inand\u0131rm\u0131\u015f ve bunlar\u0131 yeni nesillere a\u015f\u0131lamaktad\u0131rlar. \u0130ddia edilen \u201ckaybedilmi\u015f topraklar\u201d kavram\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin do\u011fu b\u00f6lgelerini, Azerbaycan\u2019\u0131n Nah\u00e7\u0131van, Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f ve Kura nehrine kadar olan b\u00f6lgeleri, G\u00fcrcistan\u2019\u0131n Bor\u00e7al\u0131 ve Cavahetiya b\u00f6lgelerini kapsamaktad\u0131r. Ermeniler taraf\u0131ndan yap\u0131lan katliamlar\u0131n nedenini de bu iddialarda aramak gerekir.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><span>Ermenistan\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131 yanl\u0131\u015f hesaplamalar \u00fczerinde kurulmu\u015ftur ki, bu da Ermenistan h\u00fckumetinin kendisinin d\u0131\u015f politikas\u0131na yeteri kadar hakim olamamas\u0131, daha kesin bir ifadeyle tam ba\u011f\u0131ms\u0131z olamamas\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Onlar var\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan hedeflere varmak i\u00e7in \u00e7\u0131rp\u0131narak b\u00f6lgede istikrar\u0131 bozmaktad\u0131rlar. Sonu\u00e7ta Ermenistan kom\u015fu devletlerle samimi ili\u015fkilerden uzakla\u015farak b\u00fcy\u00fck devletlerin bask\u0131 aletine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Asl\u0131nda bu durumu Ermenistan\u2019\u0131n baz\u0131 liberal politikac\u0131lar\u0131 tespit etseler de, mevcut durumu lehlerine de\u011fi\u015ftirebilecek g\u00fcc\u00fc kendilerinde bulam\u0131yorlar. Kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc, hedeflerini, dostlar\u0131n\u0131 ve d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 tam olarak tespit edemeyen Ermenistan kom\u015fu devletlerle nas\u0131l bir ili\u015fki kuraca\u011f\u0131n\u0131 anlayam\u0131yor. Sonu\u00e7ta \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d hayali ile ya\u015fayan Ermenistan Cumhuriyeti b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7lerin yararland\u0131klar\u0131 bask\u0131 aleti misyondan kurtulam\u0131yor. E\u011fer \u201cB\u00fcy\u00fck Ermenistan\u201d yaratmak Ermeni halk\u0131n\u0131n milli ideali olarak kal\u0131rsa, o zaman b\u00f6lgede hi\u00e7bir zaman daimi bar\u0131\u015f, g\u00fccl\u00fc ekonomi ve samimi i\u015fbirli\u011fi olmayacak, hep \u00e7at\u0131\u015fma h\u00fck\u00fcm s\u00fcrecektir.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><span>Kaynak\u00e7a<\/span><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<ol>\n<li><span> Daver B\u00fclent. Siyaset Bilimine Giri\u015f. Ankara: Siyasal kitabevi, 1993, 304 s. <\/span><\/li>\n<li><span> G\u00fcl Nazmi, Ekici G\u00f6k\u00e7en. Azerbaycan ve T\u00fcrkiye ile bitmeyen kan davas\u0131 ekseninde Ermenistan\u2019\u0131n d\u0131\u015f politikas\u0131 \/\/ Avrasya Dosyas\u0131, Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler ve Stratejik Ara\u015ft\u0131rmalar Dergisi, Azerbaycan \u00d6zel. Ankara: 2001, cilt:7, say\u0131:1, s. 367-392 <\/span><\/li>\n<li><span> \u0130brahimli Haleddin. De\u011fi\u015fen Avrasya\u2019da Kafkasya. Ankara: ASAM yay\u0131nlar\u0131, 2001, 96 s. <\/span><\/li>\n<li><span> La\u00e7\u0131ner Sedat. T\u00fcrkiye-Avrupa ili\u015fkilerinde k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet: tarihsel ve ideolojik k\u00f6kenler \/\/ Liberal D\u00fc\u015f\u00fcnce Dergisi\u201a 1999, cilt: 4\u201a \u2116 13, s. 39-57. <\/span><\/li>\n<li><span> La\u00e7\u0131ner Sedat. Ermeni iddialar\u0131 ve ter\u00f6r \/ Ermeni sorunu el kitab\u0131. Ankara: Ankara \u00dcniversitesi bas\u0131mevi, 2003, s. 95-122. <\/span><\/li>\n<li><span> Weems S. A. Ermenistan \u2013 ter\u00f6rist \u201cH\u0131ristiyan\u201d \u00fclkenin gizlinleri. Bak\u0131: OKA Ofset Azerbaycan-T\u00fcrkiye Ne\u015friyatPoligrafi \u015firketi, 2004, 386 s. <\/span><\/li>\n<li><span> \u0411\u0430\u043b\u0430\u044f\u043d \u0417. \u0413. \u041e\u0447\u0430\u0433. <\/span>\u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d: \u0421\u043e\u0432\u0435\u0442\u0430\u043a\u0430\u043d \u0433\u0440\u043e\u0445, 1984, 424 <span>c<\/span>.<\/li>\n<li>\u0412\u0435\u043b\u0438\u0447\u043a\u043e \u0412. \u041b. \u041a\u0430\u0432\u043a\u0430\u0437 . \u0420\u0443\u0441\u0441\u043a\u043e\u0435 \u0434\u0435\u043b\u043e \u0438 \u043c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043f\u043b\u0435\u043c\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0432\u043e\u043f\u0440\u043e\u0441\u044b. \u0411\u0430\u043a\u0443: \u042d\u043b\u043c, 1990, 224 \u0441.<\/li>\n<li>\u0427\u0430\u0432\u0447\u0430\u0432\u0430\u0434\u0437\u0435 \u0418. \u0413. \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0443\u0447\u0435\u043d\u044b\u0435 \u0438 \u0432\u043e\u043f\u0438\u044e\u0449\u0438\u0435 \u043a\u0430\u043c\u043d\u0438. \u0411\u0430\u043a\u0443: \u042d\u043b\u043c, 1990, 128 \u0441.<\/li>\n<li>\u0428\u0430\u0433\u0438\u043d\u044f\u043d \u041c. \u0412\u0430\u0436\u043d\u043e\u0435 \u0441\u043e\u0431\u044b\u0442\u0438\u0435 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438. \u201c\u041b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u043d\u0430\u044f\u201d \u0433\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430, 1978, 13 \u0441\u0435\u043d\u0442\u044f\u0431\u0440\u044f<\/li>\n<li><span>Vam<\/span>\u0131<span>k<\/span> <span>Volkan<\/span>. <span>Center for Development Research (ZEF Bonn): Facing Ethnic Conflicts, 14-16 December 2000. http:\/\/www.zef.de\/ download\/ethnic_conflict\/ volkan.pdf <\/span><\/li>\n<li><span> Kol\u0131bel \u00c7elove\u00e7estva na Teritorii \u0130stori\u00e7eskoy Armenii: http:\/\/www. azg. Am<\/span>\/ <span>RU<\/span>\/ 20020108\/ 2002010817. <span>shtm<\/span><\/li>\n<li>\u0421\u0432\u0435\u0442\u043b\u0430\u043d\u0430 \u041b\u0443\u0440\u044c\u0435. \u0420\u043e\u0441\u0441\u0438\u044f \u0432 \u043c\u0430\u0441\u0441\u043e\u0432\u043e\u043c \u0441\u043e\u0437\u043d\u0430\u043d\u0438\u0438 \u0410\u0440\u043c\u044f\u043d. <span>http<\/span>\/\/<span>www<\/span>.<span>polit<\/span>\/<span>ru<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Do\u00e7. Dr. Emin \u015eIHAL\u0130YEV<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tarih Bilimci<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Dergi<\/strong><strong> \u201c\u0130rs-Miras\u201d, \u2116 5, 2013, s.58-63<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ermenistan tarih boyu Kafkasya devletlerinin ve halklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131yla uzla\u015fmayan ve \u00e7o\u011fu zaman bu \u00e7\u0131karlara kar\u015f\u0131t bir tutum tak\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":114639,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[661,235,234],"tags":[],"class_list":["post-114647","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-create-an-armenian-state-slide-9","category-analysis-armenian-state-3","category-armenian-state-3"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/great-ermenistan-1.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114647","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114647"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114647\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}