De\u011ferli yurtta\u015flar\u0131m, bayanlar ve baylar!\u200e<\/p>\n
Bildi\u011finiz \u00fczere, ben uzun seneler boyunca Azerbaycan Kom\u00fcnist Partisi Merkez \u200eKomitesi`nin birinci sekreterli\u011fi, SSCB Bakanlar Kurulu ba\u015fkan\u0131 birinci yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u200eg\u00f6revlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Politb\u00fcro \u00fcyeli\u011fi \u200eyapt\u0131m. \u015eiidetli bir kalp krizi ge\u00e7irdim. Hastal\u0131\u011f\u0131m nedeniyle iki seneyi a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir \u200eemekliyim. Azerbaycan`dan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131m 1982 y\u0131l\u0131 Aral\u0131k ay\u0131ndan bu yana ge\u00e7en s\u00fcre \u200ezarf\u0131nda ben bug\u00fcn ilk defad\u0131r Azerbaycan SSC`nin Moskova daimi temsilcili\u011fine ayak \u200ebas\u0131yorum. Ya\u015fanm\u0131\u015f olan olaylardan d\u00fcn haberim oldu ve do\u011fal olarak bu olanlara \u200ekay\u0131ts\u0131z kalamazd\u0131m. Buraya \u00f6ncelikli olarak Moskova`da, \u200eAzerbaycan`\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131 olan daimi temsilcili\u011finde t\u00fcm Azerbaycan halk\u0131na, b\u00fcy\u00fck kay\u0131plara yol a\u00e7an bu faciadan dolay\u0131 taziyelerimi iletmek i\u00e7in geldim. \u0130kinci olarak, bu konuyla \u200eilgili tutumumu a\u00e7\u0131klamak istiyorum. Moskova`da Azerbaycan daimi temsilcisi S\u00f6hrap \u200e\u0130brahimov`dan, benim s\u00f6ylediklerimi, \u00fcz\u00fcnt\u00fcm\u00fc, ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 dileklerimi Azerbaycan halk\u0131na \u200eiletmesi i\u00e7in bir ricada bulunuyorum. \u015eu an maalesef elimden ba\u015fka bir \u015fey gelmiyor.\u200e<\/p>\n
Azerbaycan`da ba\u015f g\u00f6steren olaylara gelince, ben bunlar\u0131 hukuka, demokrasiye ayk\u0131r\u0131, \u200einsanl\u0131\u011fa ve \u00fclkemizde ilan edilen hukuk devletinin kurulmas\u0131 ilkelerine ayk\u0131r\u0131 buluyorum. \u200eAzerbaycan`da olu\u015fmu\u015f karma\u015f\u0131k durum bir tak\u0131m nedenlerden kaynaklanmaktad\u0131r. \u200eZaman\u0131m\u0131z\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 bu konunun detaylar\u0131 \u00fczerinde daha fazla durmak \u200eistemiyorum. \u200e<\/p>\n
Azerbaycan ve Ermenistan aras\u0131ndaki etnik ihtilaf iki senedir devam ediyor. \u200eS\u00f6z konusu ihtilaf, Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f ve \u00e7evresinde geli\u015fen olaylar y\u00fcz\u00fcnden \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u200eAzerbaycan ve Ermenistan y\u00f6neticilerinin, \u00fclkenin \u00fcst d\u00fczey siyasi parti \u200eba\u015fkanlar\u0131n\u0131n bu sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmas\u0131, i\u00e7 sava\u015fa, etnik ihtilafa son vermesi \u200eve etnik k\u00f6ken fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin her insan\u0131n, ortak bir birli\u011fimiz olan SSCB`de \u00f6zg\u00fcr \u200eya\u015famas\u0131 i\u00e7in uygun ortam\u0131 sa\u011flamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan iki sene yeterli bir s\u00fcre idi.\u200e<\/p>\n
Fakat bence, ge\u00e7ti\u011fimiz iki senede bu y\u00f6nde gerekli d\u00fczeyde \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. \u200eDa\u011fl\u0131k Karaba\u011f olaylar\u0131n\u0131n ilk a\u015famas\u0131nda \u00fclkenin siyasi parti \u00fcst d\u00fczey y\u00f6netimince \u200ezaman\u0131nda gerekli \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131\u015f olsayd\u0131, gerginlik bu boyuta ula\u015fmaz, taraflar \u200ekay\u0131plara u\u011framaz, en \u00f6nemlisi 1990 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131n\u0131n 19`dan 20`sine ge\u00e7en gece \u00e7ok \u200esay\u0131da insan kayb\u0131 ile sonu\u00e7lanan askeri m\u00fcdahaleye de gerek kalmazd\u0131.\u200e<\/p>\n
Bunlar\u0131n ilk dereceden sorumlusu Azerbaycan Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi`nin \u015fimdi art\u0131k eski \u200eBirinci Sekreteri Vezirov`dur. O, bu y\u00fcksek mevkide bulundu\u011fu s\u00fcrece Azerbaycan`daki durumun istikrara kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir \u015fey yapmad\u0131. Bilakis yanl\u0131\u015f eylemleri, \u200eyarars\u0131z i\u015f y\u00f6ntemi, hatal\u0131 siyasi manevralar\u0131 sonucunda halkla kendisi aras\u0131nda bir u\u00e7urum \u200eolu\u015ftu. Halk bundan \u00f6fkelendi. \u0130\u015fte bu y\u00fczden Bak\u00fc`de ve Azerbaycan`\u0131n \u00f6teki \u200e\u015fehir ve b\u00f6lgelerinde aylarca s\u00fcren mitinglerde defalarca kez Azerbaycan parti ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n \u200e istifas\u0131na y\u00f6nelik talepler \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Ba\u015fl\u0131ca talep Vezirov`un istifas\u0131 ile ilgiliydi. Peki bu \u200esorun neden hala \u00e7\u00f6z\u00fclmedi? Ve yaln\u0131zca d\u00fcn askeri birlikler Bak\u00fc kentine \u200egirdikten sonra, katliam ve y\u0131k\u0131mlar yap\u0131ld\u0131ktan sonra Vezirov, kelimenin tam anlam\u0131yla, \u200eAzerbaycan`dan ka\u00e7t\u0131. Bu, b\u00fcy\u00fck bir hatad\u0131r. En b\u00fcy\u00fck hata, s\u00f6z yok ki, bu \u200ey\u00fcksek g\u00f6reve asla uygun olmayan, i\u015fe yaramaz bir adam\u0131n bir zamanlar Azerbaycan Kom\u00fcnist Partisi Merkez \u200eKomitesi birinci sekreterli\u011fine getirilmesiydi. Fakat sorun sadece bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. \u200e<\/p>\n
Ve \u015fimdi Ocak ay\u0131n\u0131n 19`dan 20`sine ge\u00e7en gece ya\u015fanan ve halen s\u00fcrmekte olan \u200efacian\u0131n \u00fczerinde durmak istiyorum. Azerbaycan`daki durumu d\u00fczene koymak, politik \u200eistikrars\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yeteri kadar olanaklar\u0131n bulundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Ne \u200eyaz\u0131k ki, Azerbaycan y\u00f6netimi, keza \u00fclkeyi y\u00f6neten y\u00fcksek siyasi makamlar bu olanaklar\u0131 \u200ede\u011ferlendiremediler. \u00dclke s\u0131n\u0131rlar\u0131na yap\u0131lan sald\u0131r\u0131 zaman\u0131nda \u00f6nlenebilirdi. Ne var ki, insanlar \u00fc\u00e7 \u200eay \u00f6nce s\u0131n\u0131r \u015feridi ile ilgili taleplerini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. Fakat hi\u00e7kimse onlarla bir araya gelmek, \u200ekonuyu ayd\u0131nlatmak ve gerekli \u00f6nlemleri almak istememi\u015ftir.\u200e<\/p>\n
Yineliyorum: insanlar\u0131 sakinle\u015ftirmek i\u00e7in olanaklar t\u00fckenmi\u015f de\u011fildir. \u0130ki-\u00fc\u00e7 ay \u00f6nce \u200eAzerbaycan parti y\u00f6netiminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f olsayd\u0131, belki ortam bunca \u200egerilmez, ordunun g\u00f6nderilmesine de gerek kalmazd\u0131. Fakat hal ve \u015fartlar ne olursa olsun, \u200e soruna siyasi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bulunmas\u0131, halkla diyalog kurulmas\u0131 i\u00e7in olanaklar\u0131n mevcut oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Fakat bunlar\u0131 verimli bir bi\u00e7imde de\u011ferlendirmediler. Nihayet, 19`dan 20`sine \u200ege\u00e7en gece Sovyet ordusunun, SSCB i\u00e7 g\u00fcvenlik birliklerinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Bak\u00fc kentine \u200egirdi. Sonu\u00e7 ise ortada. Bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 facialar\u0131 hepimiz biliyoruz. \u200e<\/p>\n
Ayr\u0131ca bu y\u00f6nde karar alm\u0131\u015f ki\u015filerin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 da politik a\u00e7\u0131dan hatal\u0131 buluyorum. Evet, fahi\u015f siyasi bir hata yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Onlar asl\u0131nda cumhuriyetteki ger\u00e7ek durumu \u200ede\u011ferlendirememi\u015f, Azerbaycan halk\u0131n\u0131n psikolojisini anlayamam\u0131\u015f, n\u00fcfusun farkl\u0131 kesimleri \u200eile gerekli ili\u015fkileri kuramam\u0131\u015flar. Anla\u015f\u0131lan onlar bu i\u015flerin b\u00f6yle bir faciaya \u200ed\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fini daha \u00f6nceden kestirememi\u015fler.\u200e<\/p>\n
T\u00fcm bunlar\u0131 \u00f6nceden tahmin edilmesi ve gerekli tedbirlerin zaman\u0131nda al\u0131nmas\u0131 \u200egerekirdi. Ordu m\u00fcdahale etti, su\u00e7suz insanlar \u00f6ld\u00fcler. Yeri gelmi\u015fken, \u200e\u00f6lenlerin aras\u0131nda ordu mensubu askeri ki\u015filerin de bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bilgilerin oldu\u011funu belirtirim. \u200e\u015e\u00f6yle bir soru \u00e7\u0131k\u0131yor, peki olmayan bir isyan\u0131 bast\u0131rma ad\u0131 alt\u0131nda, \u00fclkenin \u00fcst d\u00fczey devlet ve parti y\u00f6netiminin yanl\u0131\u015f karar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Azerbaycan`a g\u00f6nderilen Rus gen\u00e7lerinin su\u00e7u ne?\u200e<\/p>\n
Azerbaycan`a d\u0131\u015far\u0131dan b\u00fcy\u00fck askeri birlikler g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bu arada, \u200ecumhuriyette bulunan askeri birlik say\u0131s\u0131n\u0131 ben \u00e7ok iyi biliyorum. Zaten \u200eAzerbaycan`da yeteri kadar – 4.ordu, Hazar Askeri Deniz Filosu, \u00e7\u0131karma kuvvetleri t\u00fcmeni, \u200ehava savunma birlikleri, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131`na ba\u011fl\u0131 jandarma birlikleri bulunmaktayd\u0131. Oraya \u200etakviye birliklerin g\u00f6nderilmesine ne gerek vard\u0131? B\u00f6yle bir\u015feye gerek duyulmu\u015fsa dahi, \u200eorada bulunan askeri birlikleri devreye sokabilirlerdi. B\u00f6yle bir karar\u0131 alan Azerbaycan \u200ey\u00f6netimi, \u00f6ncelikli olarak, zor an\u0131nda Azerbaycan`\u0131 b\u0131rak\u0131p ka\u00e7an Vezirov kendi halk\u0131na hesap vermelidir. Bu arada \u00fclkeyi y\u00f6neten \u00fcst d\u00fczey siyasi makamlara yanl\u0131\u015f bilgi \u200everenlere ayr\u0131ca hesap sorulmal\u0131d\u0131r. \u200e<\/p>\n
\u00dclkeyi y\u00f6neten \u00fcst d\u00fczey siyasi makamlara durumla ilgili \u200ezaman\u0131nda yeterince do\u011fru, net, objektif bilgilerin verilmedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Y\u00f6netim makamlar\u0131, \u200eyan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fckleri i\u00e7in b\u00f6yle bir karar ald\u0131lar. Bu faciada parma\u011f\u0131 olan herkes \u200ehak etti\u011fi cezay\u0131 almal\u0131d\u0131r. \u200e<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
De\u011ferli yurtta\u015flar\u0131m, bayanlar ve baylar!\u200e<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[249,252],"tags":[],"class_list":["post-16255","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genocides-of-azerbaijanis-3","category-nota-bene-genocides-of-azerbaijanis-3"],"fimg_url":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16255","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16255"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16255\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}