{"id":16597,"date":"2019-04-24T17:38:13","date_gmt":"2019-04-24T13:38:13","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=16597"},"modified":"2019-04-25T13:34:35","modified_gmt":"2019-04-25T09:34:35","slug":"guntekin-necefli-rusya-osmanliyi-yok-edebilseydi-tarihte-hic-bir-zaman-ermeni-devleti-olmayacakti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/guntekin-necefli-rusya-osmanliyi-yok-edebilseydi-tarihte-hic-bir-zaman-ermeni-devleti-olmayacakti\/","title":{"rendered":"G\u00fcntekin Necefli: “Rusya, Osmanl\u0131’y\u0131 yok edebilseydi, tarihte hi\u00e7 bir zaman Ermeni devleti olmayacakt\u0131”"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Tarih Doktoru(PhD), Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Tarih Enstit\u00fcs\u00fc g\u00f6revlisi G\u00fcntekin Necefli sitemizin konu\u011fu olarak sorular\u0131 cevaplad\u0131.<\/strong><\/p>\n

– G\u00fcntekin Han\u0131m, \u00c7arl\u0131k Rusyas\u0131 kanlar d\u00f6kerek, b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131lar pahas\u0131na ele ge\u00e7irdi\u011fi Karaba\u011f’da neden Ermeni devleti kurma gere\u011fi duydu?<\/strong><\/p>\n

– Bu siyaset 17. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren uyguland\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu’nun zay\u0131flamaya ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine b\u00f6lgede bulunan H\u0131ristiyanlar isyanlara kalk\u0131\u015ft\u0131. Avusturya-Macaristan gibi d\u00f6nemin g\u00fc\u00e7l\u00fc devletleri kiliseye ba\u011fl\u0131 H\u0131ristiyan misyoner \u00f6rg\u00fctleri ilk kez Avrupa’ya yollamaya ba\u015flad\u0131lar. Malumunuz \u00fczere, 1441 y\u0131l\u0131nda Karakoyunlu Cihan \u015eah’\u0131n izni ile Ermeni Kilisesi Kilikya’dan Azerbaycan topraklar\u0131na, E\u00e7miadzin\u2019e (\u00dc\u00e7kilise) ta\u015f\u0131nd\u0131. Ayn\u0131 b\u00f6lge Vagar\u015fapat olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu ve Parfiya h\u00fck\u00fcmdar\u0131 taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftu. Ermeni Kilisesi Avrupa’dan ald\u0131\u011f\u0131 paralarla bu b\u00f6lgelerde topraklar ele ge\u00e7irmeye ba\u015flad\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde Safevi Devleti ile Osmanl\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiler gergindi ve Avrupal\u0131lar, bir T\u00fcrk devletini di\u011ferinin \u00fczerine k\u0131\u015fk\u0131rtarak ezmek istiyorlard\u0131. Bunun i\u00e7in yerli H\u0131ristiyanlar\u0131 da bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

y\u00fczy\u0131ldan itibaren Rusya, geli\u015fme kaydetti ve 1.Petro bu b\u00f6lgeye ilgi g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131. \u00d6te yandan Avrupal\u0131lar da Ermeni din adamlar\u0131n\u0131 Rusya\u2019ya yolluyorlard\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin ba\u015fl\u0131ca mimarlar\u0131ndan birinin Gafan meli\u011fi oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir g\u00f6r\u00fc\u015f ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Onlar Osmanl\u0131’n\u0131n zay\u0131flamas\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilerek bu b\u00f6lgede Ermeni devleti kurmak istiyorlard\u0131. Bu teklif 1.Petro i\u00e7in uygun gibi g\u00f6r\u00fcnse de, o d\u00f6nemde baz\u0131 devletlerle sava\u015f yapt\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 Osmanl\u0131 ile ili\u015fkilerini bozam\u0131yordu. 1.Petro’nun 24 Kas\u0131m 1724 tarihli karar\u0131yla Matyu\u015fkin, Ermenilerin Hazar\u2019a k\u0131y\u0131da\u015f b\u00f6lgelere yerle\u015ftirilmesi i\u00e7in g\u00f6revlendirilidi. \u00dcstelik onlar Osmanl\u0131lar\u0131n haber tutmamas\u0131 i\u00e7in bunu gizli yap\u0131yorlard\u0131. 1.Petro’nun \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra bu faaliyetler ge\u00e7ici bir s\u00fcre durduruldu. 2.Katerina d\u00f6neminde G\u00fcney Kafkasya’y\u0131 i\u015fgal etme, s\u0131cak denizlere inme, Hindistan’a ula\u015fma istekleri tekrar g\u00fcndeme geldi. Bu ama\u00e7la, \u0130stanbul’u ele ge\u00e7irmek i\u00e7in Ermeni kozunu yeniden kullanmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Ayr\u0131ca ayn\u0131 d\u00f6nemde Ermenilerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri giderek etkinlik kazand\u0131. Moskova’da, St.Petersburg’da ya\u015fayan zengin Ermenilerin projeleri 2.Katerina\u2019ya sunuldu. Bu projelerde ele ge\u00e7irilecek b\u00f6lgeler ve bunlar\u0131n isimleri yer al\u0131yordu. Bunlar Albanya \u00c7arl\u0131\u011f\u0131, Ararat Prensli\u011fi, Do\u011fu Anadolu olarak belirtiliyordu. Bu araziler tarihi Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131 kaps\u0131yor ve G\u00fcney Azerbaycan’a, Do\u011fu Anadolu’ya kadar uzan\u0131yordu. S\u00f6z konusu b\u00f6lgede H\u0131ristiyan devletinin kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu ve 2.Katerina bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekliyordu. 1782 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 politikan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak K\u0131r\u0131m ele ge\u00e7irildi. Bu olay Rusya’n\u0131n i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartt\u0131. 1783 y\u0131l\u0131nda Georgiyevsk Antla\u015fmas\u0131 ile Do\u011fu G\u00fcrcistan, Rusya’n\u0131n korumas\u0131 alt\u0131na girdi. Rus birlikleri G\u00fcney Kafkasya’ya yerle\u015ftirildi.
\n– Peki Ermenilerin \u0130revan ve Karaba\u011f topraklar\u0131na yerle\u015ftirilmesinde hangi fakt\u00f6rler etkili oldu?<\/strong><\/p>\n

– E\u00e7miadzin\u2019e Ermenilerin yerle\u015ftirilmesinin ard\u0131ndan \u00e7evredeki Azerbaycan k\u00f6yleri sat\u0131n al\u0131narak oraya da Ermenileri iskan ettirdiler. Osmanl\u0131-Safevi sava\u015flar\u0131 d\u00f6neminde Osmanl\u0131lar Azerbaycan topraklar\u0131na girdi\u011finde b\u00f6lgenin \u015eii halk\u0131 onlar\u0131n boyunduru\u011fu alt\u0131na girmemek i\u00e7in yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131 – Karaba\u011f’\u0131, \u0130revan’\u0131 terk edip gidiyorlard\u0131. Osmanl\u0131 kaynaklar\u0131nda da Osmanl\u0131larla beraber gelen H\u0131ristiyan tebaalar\u0131n para vererek bu arazileri ald\u0131klar\u0131na ili\u015fkin baz\u0131 bilgiler var. Nitekim ilk yerle\u015fmeler i\u015fte Osmanl\u0131-Safevi sava\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya\u015fand\u0131. Fakat Ermenilerin Azerbaycan topraklar\u0131na geni\u015f kapsaml\u0131 olarak iskan ettirilmesi s\u00fcreci 1828 T\u00fcrkmen\u00e7ay ve 1829 Edirne Antla\u015fmas\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. T\u00fcrkmen\u00e7ay Anlta\u015fmas\u0131’n\u0131n 15.maddesi ve Edirne Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 12.maddesi uyar\u0131nca, Ermeniler toplu halde i\u015fgal alt\u0131ndaki Azerbaycan topraklar\u0131na yerle\u015ftirildi. Profes\u00f6r Kerim \u015e\u00fck\u00fcrov\u2019un \u015f\u00f6yle bir deyimi vard\u0131r: “T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131, Ermenileri bir halk olarak kurtard\u0131.” Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinden elde etti\u011fimiz belgelerde de ayn\u0131 \u00fclkeden \u00e7ok say\u0131da Ermeninin topraklar\u0131m\u0131za g\u00f6\u00e7 ettirilmesinden bahsedilimektedir. T\u00fcm bu belgeler Ermenilerin Azerbaycan topraklar\u0131na, mecazi anlam\u0131nda “d\u00fcn” geldiklerini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Malumunuz \u00fczere, Nadir \u015eah \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra Azerbaycan topraklar\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck feodal devletler-hanl\u0131klar kuruldu. Bunlar\u0131n aras\u0131nda en g\u00fc\u00e7l\u00fclerinden birisi Karaba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131 idi. Eski Gence-Karaba\u011f Beylerbeyli\u011fi topraklar\u0131nda olu\u015fmu\u015ftu. Eskiden Karaba\u011f topraklar\u0131nda sadece bir Alban Melikli\u011fi vard\u0131 – Hasan-Celal evlad\u0131 -Ha\u00e7\u0131n Melikli\u011fi. Onlar\u0131 Gregoryan mezhebine sokmaya \u00e7al\u0131\u015fsalar da Alban k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc koruyup s\u00fcrd\u00fcrd\u00fcler. Nitekim 2.Katerina\u2019ya yazd\u0131klar\u0131 mektupta da kendilerinin Alban olduklar\u0131n\u0131 itiraf ediyorlar. Di\u011fer meliklikler Karaba\u011f b\u00f6lgesine \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerden sonradan geldiler. Karaba\u011fnamelerde (Mirze Ad\u0131g\u00fczel Bey’in \u201cKaraba\u011fname\u201d, Mirze Cemal Cevan\u015fir\u2019in “Karaba\u011f tarihi”) onlar\u0131n nereden geldikleri anlat\u0131l\u0131yor. Nadir \u015eah, s\u00f6z konusu 5 melikli\u011fi Karaba\u011f Beylerbeyli\u011fi\u2019ne de\u011fil, do\u011frudan kendisine ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131ld\u0131. Karaba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131 kuruldu\u011fu s\u0131rada Penaheli Han, \u00f6ncelikli olarak bu melikliklerin b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck, keyfi eylemlerini \u00f6nledi. \u0130brahimhalil Han’\u0131n Karaba\u011f’daki hakimiyeti, Rusya’n\u0131n G\u00fcney Kafkasya’daki konumunun g\u00fc\u00e7lendi\u011fi d\u00f6neme denk gelmektedir. Georgiyevsk Antla\u015fmas\u0131\u2019ndan g\u00fc\u00e7 alan melikler yeniden b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck eylemlerine ba\u015flad\u0131ar. Bu melikler Rus birlikleri ile bir araya gelerek Karaba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ha\u00e7l\u0131 seferi i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131yorlard\u0131. Bu birlikler aras\u0131nda 2.\u0130rakli\u2019nin, Rus \u00c7ar\u0131n\u0131n askeri birlikleri ve iki Karaba\u011f Meli\u011fi\u2019nin askerleri bulunuyordu. Fakat 1787 y\u0131l\u0131nda Osmanl\u0131-Rus Sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 \u00fczerine Rus birlikleri geri \u00e7ekildi ve ha\u00e7l\u0131 seferi ger\u00e7ekle\u015fmedi. \u0130brahimhalil Han babas\u0131 Penaheli Han gibi esnek bir politika y\u00fcr\u00fctemiyordu. Penaheli Han hanl\u0131k y\u00f6netimini merkezile\u015ftirmi\u015fti ve meliklere g\u00f6z a\u00e7t\u0131rm\u0131yordu. \u0130brahim Han’\u0131n iktidar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 2.Katerina\u2019n\u0131n saray\u0131nda Karaba\u011f’la ilgili planlar yap\u0131l\u0131yordu ve G.Potyomkin\u2019in Karaba\u011f’da \u0130brahim Han’\u0131 devirmesi \u00fczerine y\u00f6netimin meliklere verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Fakat \u0130brahimhalil Han meliklerin General Potyomkin\u2019e mektubunu ele ge\u00e7irdi. Meliklerin bu ihanetini te\u015fhir eden Han, onlar\u0131 yakalayrak \u015eu\u015fa Kalesi\u2019ne hapsetti. Ve \u015eu\u015fa\u2019y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeye ba\u015flad\u0131. Rusya\u2019n\u0131n Karaba\u011f\u2019\u0131 ele ge\u00e7irece\u011fi takdirde y\u00f6netimin meliklere verilece\u011fini bilen \u0130brahimhalil Han bir manevra yaparak Potyomkin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla 2.Katerina\u2019ya mektup yollad\u0131 ve onun himayesi alt\u0131na girmeyi kabul etti\u011fini bildirdi. Han’\u0131n bu mektubu kendisini kurtard\u0131. Karaba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019na sefer ertelendi. 1805 y\u0131l\u0131nda \u0130brahimhalil Han iktidar\u0131 elinde tutmak i\u00e7in Rusya ile K\u00fcrek\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131n\u0131 imzalad\u0131. Antla\u015fmaya g\u00f6re, Han i\u00e7 politika uygulamalr\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etse de, d\u0131\u015f politika konusunu Rusya’ya b\u0131rak\u0131yordu. Ermeni tahrif\u00e7ileri bu malum antla\u015fman\u0131n g\u00fcya Rusya ve melikler aras\u0131nda imzaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Oysa belgede meliklerin ismi bile ge\u00e7miyor ve \u0130brahimhalil Han taraf\u0131ndan imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck ilkesi temelinde yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, sonraki d\u00f6nemlerde Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 Rusya taraf\u0131ndan tasfiye edildi. Rusya Karaba\u011f’da da komendant(askeri) tarzi y\u00f6netim bi\u00e7imini uygulamaya ba\u015flad\u0131. \u00d6nceki s\u00f6zle\u015fmeler gere\u011fi, \u0130revan ve G\u00fcrcistan’da Azerbaycanl\u0131lar\u0131n ikamet etti\u011fi b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 ettirilen Ermeniler, T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan daha ziyade Karaba\u011f b\u00f6lgesine iskan ettirildi. Nitekim 1978 y\u0131l\u0131nda Margu\u015fevan\u2019da Ermenilerin Karaba\u011f’a g\u00f6\u00e7 etmelerinin 150.y\u0131l\u0131 vesilesiyle bir an\u0131t dikildi.<\/p>\n

– Meliklerin Ermenile\u015ftirilmesi Rusya politikas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 m\u0131yd\u0131, yoksa dinle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir konuydu?<\/strong><\/p>\n

– Melikler albanlard\u0131. Albanlar olarak farkl\u0131 a\u015firetleri temsil ediyorlard\u0131. Hem T\u00fcrk k\u00f6kenli, hem de Kafkasya k\u00f6kenli olanlar\u0131 vard\u0131. Azerbaycan topraklar\u0131nda \u0130slamla\u015ft\u0131rma s\u00fcreci uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u0130slam dinini kabul eden Albanlar daha sonralar\u0131 Azerbaycan halk\u0131n\u0131n etnik olu\u015fumu ve etnik yap\u0131s\u0131 i\u00e7erisinde eriyip yok oldular. H\u0131ristiyan dinine ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 koruyup s\u00fcrd\u00fcrenler ise Osmanl\u0131-Safevi sava\u015flar\u0131 sonucunda b\u00f6lgeye gelen H\u0131ristiyan Ermenilerle ili\u015fkiler ortam\u0131nda asimile oldular ve zamanla dillerini kaybettiler, b\u00f6ylece Gregoryan inanc\u0131n\u0131 kabul etmeye ba\u015flad\u0131lar. Ar\u015fivlerde onlar\u0131n mektuplar\u0131 Ermenicedir. Fakat \u015fu konuyu da g\u00f6zard\u0131 edemeyiz, bu mektuplar\u0131 onlar\u0131n ad\u0131na Ermeniler yaz\u0131yordu. \u0130srail Uri, Gafan Meli\u011finin o\u011fluydu. O, meliklerin toplant\u0131s\u0131n\u0131 yaparak, Rusya’dan yard\u0131m almak, burada devlet kurmak, Alban \u00c7arl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yeniden kurulmas\u0131 i\u00e7in vaatte bulunmu\u015ftu. Fakat onlara bo\u015f ka\u011f\u0131tlar imzalatd\u0131rarak istedi\u011fini yaz\u0131yordu. Yani onlar ta ba\u015f\u0131ndan sahtekarl\u0131k yapm\u0131\u015flard\u0131. Az\u0131nl\u0131kta kalan Alban n\u00fcfusu giderek Gregoryan inanc\u0131n\u0131 benimsedi. Ermenilerle ileti\u015fimde bulunduk\u00e7a, onlarla evlenip yuva kurduk\u00e7a asimile oldular. Oysa 1.Pedro\u2019ya, 2.Katerina\u2019ya yollad\u0131klar\u0131 mektuplarda onlar kendilerinin Ermeni de\u011fil, bilhassa Alban olduklar\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015flard\u0131. Alban katalikoslu\u011funun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Ermeni kilisesine ba\u011flanmas\u0131 Rus politikias\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131yd\u0131. Asl\u0131nda bu kiliseler farkl\u0131yd\u0131. Albanlar\u0131n kendi alfabesi vard\u0131. Maalesef, bu yaz\u0131l\u0131 eserlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 Minge\u00e7evir Hidroelektrik Santrali in\u015fa edildi\u011fi s\u0131rada suyun alt\u0131nda kald\u0131. Hatta bildi\u011fim kadar\u0131yla, bu, bir Ermeni projesiydi. Bu projenin de temel amac\u0131 Alban k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok olup gitmesi idi.<\/p>\n

– Rusya neden bilhassa Karaba\u011f’da bir Ermeni devleti kurmak istiyordu?<\/strong><\/p>\n

– Rusya\u2019n\u0131n sadece Karaba\u011f’da Ermeni devleti kurmak istedi\u011fini s\u00f6ylemek pek do\u011fru olmaz. Rusya ne istiyordu? 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda d\u00f6nemin Rus D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Milyukov \u015f\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyordu: “Bize Ermenilerin olmad\u0131\u011f\u0131 bir Ermenistan laz\u0131m.” Rusya Osmanl\u0131’y\u0131 yok edebilseydi, asl\u0131nda tarihte hi\u00e7bir zaman Ermeni devleti olmayacakt\u0131. 2.Katerina, Rusya’n\u0131n Konstantinopolis (\u0130stanbul) \u00fczerinde hakk\u0131 oldu\u011funu ve buras\u0131n\u0131n bir Rus kenti olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyordu. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n \u00fcstesinden gelemedi\u011fi i\u00e7in Rusya, iki M\u00fcsl\u00fcman devleti aras\u0131nda diledi\u011fi zaman askeri operasyonlar i\u00e7in kullanabilece\u011fi bir H\u0131ristiyan tampon b\u00f6lgesinin bulunmas\u0131n\u0131 istiyordu. Oysa Ermenilerin kendi “B\u00fcy\u00fck Ermenistan” d\u00fc\u015f\u00fc vard\u0131. Ermeniler, G\u00fcney Kafkasya, \u0130ran Azerbaycan\u0131 ve Do\u011fu Anadolu’da, Azerbaycanl\u0131lar\u0131n ikamet etti\u011fi t\u00fcm bu b\u00f6lgelerde korkun\u00e7 soyk\u0131r\u0131m ve katliamlar yaparak halk\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc korkutarak ka\u00e7\u0131rmak, bu topraklar\u0131 ele ge\u00e7irmek istiyorlard\u0131. 1.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde b\u00fcy\u00fck devletler bu konuda Ermenileri destekliyorlard\u0131. Yani s\u00f6ylemek istedi\u011fim \u015fu ki, Ermenilerin bu istekleri \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fc ve sadece Karaba\u011f’la s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Rusya’n\u0131n deste\u011fi ile Azerbaycanl\u0131lardan kopar\u0131lan ilk b\u00f6lge \u0130revan oldu. Fakat orada Ermeni devleti kurulamad\u0131. Ba\u015fta “Ermeni vilayeti” olu\u015fturulsa da, sonradan kald\u0131r\u0131ld\u0131. 1918 y\u0131l\u0131nda Batum Toplant\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fck devletlerin talebi \u00fczerine \u0130revan kenti Ermenilere verildi. 1918 y\u0131l\u0131nda bizim topraklar\u0131m\u0131zda Ararat Cumhuriyeti kuruldu. 1922 yaz\u0131nda Rusya taraf\u0131ndan daha bir b\u00f6lgemiz – Zengezur Ermenistan’a verildi. Zengilan, Ordubad topraklar\u0131 \u00fczerine Mehri b\u00f6lgesi olu\u015fturuldu. Sonraki a\u015fama Karaba\u011f oldu.<\/p>\n

– Son zamanlarda Ermeniler, sansasyon yaratmak i\u00e7in Karaba\u011f b\u00f6lgesinde arkeolojik kaz\u0131lar yap\u0131yor ve burada g\u00fcya Tigranakert kentini bulduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. B\u00f6yle bir \u015fey m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/strong><\/p>\n

-M\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00d6ncelikle, Tigranakert\u2019in yeri bellidir. Hem Rus bilimadamlar\u0131, hem d\u00fcnyadaki bilimadamlar\u0131 Tigranakert\u2019in Dicle ve F\u0131rat nehirlerinin k\u0131y\u0131s\u0131nda bulundu\u011funu kabul ediyorlar ve A\u011fdam b\u00f6lgesinde bunun bulunmas\u0131 Ermeni sahtekarl\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

– G\u00fcntekin Han\u0131m, 1905.az sitesine tavsiyelerinizi almak isteriz.<\/strong><\/p>\n

– Ben b\u00f6yle web-sitelerinin kurulmas\u0131n\u0131 destekliyorum. \u00d6ncelikle gen\u00e7lerimizin ak\u0131llar\u0131nda, bilin\u00e7alt\u0131nda tarihimizi canland\u0131rmak, geli\u015ftirmek gerekir. Tarih\u00e7i olmayabilirsiniz, fakat tarihimizi bilmeniz gerek. Yakup Mahmudov\u2019un bir s\u00f6z\u00fc var: “Tarihini bilmeyen ki\u015fi babas\u0131z \u00e7ocuk gibidir.” Ben sitenizin tarihin karanl\u0131k taraf\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutma bak\u0131m\u0131ndan faaliyetlerini takdir ediyorum.<\/p>\n

G\u00fcnd\u00fcz Nesibov<\/strong><\/p>\n

1905.az<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tarih Doktoru(PhD), Azerbaycan Ulusal Bilimler Akademisi Tarih Enstit\u00fcs\u00fc g\u00f6revlisi G\u00fcntekin Necefli sitemizin konu\u011fu olarak sorular\u0131 cevaplad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":35584,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[629],"tags":[],"class_list":["post-16597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-interview-9"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/DSCF9697.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16597\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35584"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}