{"id":19327,"date":"2015-03-05T15:29:18","date_gmt":"2015-03-05T11:29:18","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=19327"},"modified":"2015-03-05T15:29:18","modified_gmt":"2015-03-05T11:29:18","slug":"rus-isgali-oncesinde-ermeniler-burada-asla-cogunlugu-olusturmadilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/rus-isgali-oncesinde-ermeniler-burada-asla-cogunlugu-olusturmadilar\/","title":{"rendered":"Rus i\u015fgali \u00f6ncesinde Ermeniler burada asla \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturmad\u0131lar"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-19328\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan.jpg\" alt=\"\u0130revan\" width=\"640\" height=\"439\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan.jpg 640w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan-300x206.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan-624x428.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Serj Sarkisyan&#8217;\u0131n tamamen sa\u00e7ma, bilimsel ve tarihi ger\u00e7eklerle hi\u00e7 bir \u015fekilde ba\u011fda\u015fmayan a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, biny\u0131llar boyunca Karaba\u011f n\u00fcfusunun g\u00fcya &#8220;sadece Ermenilerden&#8221; olu\u015ftu\u011fu, T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6\u00e7ebe a\u015firetlerinin ise ancak 18.y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda buraya g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda onlar\u0131n toplam n\u00fcfus i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 5\u2019e tekab\u00fcl etti\u011fi belirtilmektedir.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sarkisyan, inand\u0131r\u0131c\u0131 olsun diye gizli &#8220;18.y\u00fczy\u0131l resmi T\u00fcrk kaynaklar\u0131na\u201d at\u0131fta bulunmaktad\u0131r. Tabii ki, bilime ayk\u0131r\u0131 olan bu sa\u00e7ma yaz\u0131n\u0131n yazar\u0131 bilhassa olarak hangi kaynaklar\u0131 kastetti\u011fini net olarak belirtmemi\u015ftir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ermenilerin tarihi tahrif etme laboratuvarlar\u0131nda bile bu t\u00fcr kaynaklar bulunmamaktad\u0131r. Ne var ki T\u00fcrk ar\u015fivleri bunun aksini kan\u0131tl\u0131yor. Kas\u0131m 2009\u2019da T\u00fcrkiye Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131 Devlet Ar\u015fivleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, 660 sayfal\u0131k ar\u015fiv belgelerinden olu\u015fan &#8220;Osmanl\u0131 belgelerinde Karaba\u011f&#8221; kitab\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kitap &#8220;Siyasi, askeri ve diplomatik ili\u015fkiler&#8221; ve &#8220;Tehcir&#8221; b\u00f6l\u00fcmlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Kitapta ar\u015fiv belgelerine at\u0131fta bulunularak Ermenilerin Karaba\u011f&#8217;a g\u00f6\u00e7 etmesine ili\u015fkin kan\u0131tlar sunulmaktad\u0131r. Osmanl\u0131 ar\u015fivlerinde Karaba\u011f&#8217;da Ermenilerin bulunmas\u0131ndan bahs eden hi\u00e7bir belge bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcm belgelerde Ermenilerin Karaba\u011f&#8217;a 17. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda yerle\u015fme s\u00fcrecinden ve n\u00fcfusun etnik yap\u0131s\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesinden s\u00f6z edilmektedir. Sarkisyan&#8217;\u0131n &#8220;ke\u015ffi&#8221;, s\u00f6z\u00fcn yumu\u015fak tabiriyle, Ermeni tarih\u00e7ilerinin yazd\u0131klar\u0131 ile ba\u011fda\u015fm\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, George Bournoutian \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor: &#8220;Bir tak\u0131m Ermeni kaynaklar\u0131, 1830\u2019lu y\u0131llar\u0131n sonras\u0131na ait \u00a0istatistik bilgilerden bahsederken \u0130ran y\u00f6netimi d\u00f6neminde Do\u011fu Ermenistan&#8217;da bulunan Ermeni say\u0131s\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f olarak aktar\u0131yor ve \u00a0onlar\u0131n toplam n\u00fcfus i\u00e7indeki oran\u0131n\u0131n y\u00fczde 30-50 aras\u0131nda oldu\u011funu belirtiyorlar (Serj Sarkisyan, Ermenilerin toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 95\u2019ini olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor!). Oysa ger\u00e7ekte resmi istatistik verilerine g\u00f6re, Rus i\u015fgalinin ard\u0131ndan Ermeniler Do\u011fu Ermenistan&#8217;da toplam n\u00fcfusun sadece y\u00fczde 20&#8217;sini olu\u015ftururken, M\u00fcsl\u00fcman say\u0131s\u0131 y\u00fczde 80\u2019den fazlayd\u0131. K\u0131sacas\u0131, Rus i\u015fgali \u00f6ncesinde Ermeniler burada asla \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturmad\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yerel n\u00fcfus say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 Do\u011fu Ermenistan&#8217;\u0131n birka\u00e7 il\u00e7esinde Ermenilerin \u00e7o\u011funlukta oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Rakamlardaki de\u011fi\u015fim, ayn\u0131 b\u00f6lgeden 35 binden fazla M\u00fcsl\u00fcman\u0131n g\u00f6\u00e7 etmesi \u00fczerine ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Nitekim \u0130ran y\u00f6netimi y\u0131llar\u0131nda Ermenilerin herhangi b\u00f6lgede \u00e7o\u011funlukta oldu\u011funu kan\u0131tlayan hi\u00e7bir belge yoktur. Muhtemelen, Ermenilerin yerel olarak \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu tek b\u00f6lge Karbibasar il\u00e7esi idi. Nitekim burada E\u00e7miadzin Ermeni dini merkezi bulunuyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1832 y\u0131l\u0131nda binlerce M\u00fcsl\u00fcman\u0131n b\u00f6lgeden g\u00f6\u00e7 ettirilmesi, \u0130ran ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan 57 bin Ermeni g\u00f6\u00e7menin buraya yerle\u015fmesinin ada\u0131ndan H\u0131ristiyan n\u00fcfusu bir hayli artt\u0131 ve say\u0131sal olarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n say\u0131s\u0131yla e\u015fit hale geldi. Sadece Rus-T\u00fcrk sava\u015f\u0131ndan sonra 1855-56 ve 1877-78 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan \u00e7ok say\u0131da Ermeninin buraya g\u00f6\u00e7 etmesi ve daha fazla say\u0131da M\u00fcsl\u00fcman\u0131n buray\u0131 \u00a0terk etmesi \u00fczerine Ermeniler, nihayetinde \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131lar. Hatta bundan sonra bile \u0130revan \u015fehri, yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar, esasen, M\u00fcsl\u00fcman \u015fehri olarak kald\u0131&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bournoutian\u2019\u0131n sundu\u011fu istatistik verilerine g\u00f6re, 1826-1832 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130revan ve Nah\u00e7\u0131van hanl\u0131klar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman say\u0131s\u0131 yakla\u015f\u0131k \u00be oran\u0131nda azalm\u0131\u015ft\u0131. Oysa Ermeni say\u0131s\u0131 g\u00f6\u00e7menlerin sayesinde 3.5 kat\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131. Bournoutian daha sonra \u015funu belirtmektedir: &#8220;\u0130statistiklerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Rus i\u015fgali \u00f6ncesinde \u00a0Do\u011fu Ermenistan n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20&#8217;si Ermenilerden, y\u00fczde 80\u2019i M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015furdu. Rusya\u2019n\u0131n b\u00f6lgeyi ilhak etmesinin ard\u0131ndan \u0130ran ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan buraya 57 bin Ermeni g\u00f6\u00e7 etmi\u015f, 35 bin M\u00fcsl\u00fcman Do\u011fu Ermenistan&#8217;\u0131 terk etmi\u015fti. 1832 y\u0131l\u0131nda Ermeniler toplam n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusya istatistiklerine g\u00f6re, T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131 imzalanmadan \u00f6nce Karaba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda Ermeni say\u0131s\u0131 daha azd\u0131. \u0130sve\u00e7 yazar\u0131 Svante Cornell\u2019in fikrince, &#8220;Rusya&#8217;da yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, Ermeniler, 1823 y\u0131l\u0131nda Karaba\u011f&#8217;da toplam n\u00fcfusun y\u00fczde \u00a09\u2019unu (geriye kalan y\u00fczde 91\u2019i M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015fti), 1832 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 35\u2019ini, 1880 y\u0131l\u0131nda ise art\u0131k \u00e7o\u011funlu\u011fu \u2013 y\u00fczde 53\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyordu&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1828 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 \u00fczerine Ermenilerin \u0130ran ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;nun do\u011fu eyaletlerinden \u0130revan, Nah\u00e7\u0131van ve Karaba\u011f\u2019a toplu g\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015fland\u0131. G\u00f6\u00e7 hareketini Rus diplomat ve \u015fairi Aleksandr Griboyedov y\u00f6netiyordu. Griboyedov &#8220;Ermenilerin \u0130ran&#8217;dan bizim vilayetlere g\u00f6\u00e7 ettirilmesi hakk\u0131nda notlar&#8221; adl\u0131 yaz\u0131s\u0131nda \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: &#8220;\u00c7o\u011fu Ermeni M\u00fcsl\u00fcman toprak a\u011falar\u0131n\u0131n topraklar\u0131na yerle\u015ftirildiler. Yaz\u0131n bu konuda pek bir sorun yoktu. Toprak a\u011falar\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar genelde g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131 ya\u015far ve farkl\u0131 bir dine mensup olan yabanc\u0131larla pek temas kurmazlard\u0131.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bununla birlikte, Griboyedov, buraya g\u00f6\u00e7 eden Ermenilerle yerli M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda ileride \u00e7\u0131kabilecek sorunlar konusunda uyar\u0131yordu (yerel say\u0131m istatistik verilerinden g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, M\u00fcsl\u00fcmanlar genelde T\u00fcrklerden, yani Azerbaycanl\u0131lardan olu\u015furdu): &#8220;Biz kendisiyle (Prens Argutinsky ile) ayr\u0131ca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ge\u00e7ici s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 kabullenmesi, Ermenilerin bir kere yerle\u015ftikleri topraklar\u0131 sonsuza dek zaptedeceklerine ili\u015fkin korkular\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in onlar\u0131 etkileme konusunu pek\u00e7ok kez konu\u015ftuk!&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenilerin Karaba\u011f, \u0130revan ve Nah\u00e7\u0131van&#8217;a g\u00f6\u00e7 ettirilmesi konusu Rus yazar ve tarih\u00e7i S.N.Glinka taraf\u0131ndan 1831 y\u0131l\u0131nda Moskova&#8217;da yay\u0131nlanan &#8220;Azerbaycan Ermenilerinin Rusya s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki topraklara g\u00f6\u00e7 ettirilmesinin anlat\u0131m\u0131&#8221; kitab\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 26 \u015eubat-11 Haziran 1828 tarihleri aras\u0131nda, yani \u00fc\u00e7 bu\u00e7uk ay boyunca buraya \u0130ran&#8217;dan \u00a08249 Ermeni ailesi veya en az 40 bin Ermeni g\u00f6\u00e7 ettirildi. Sonraki birka\u00e7 y\u0131lda s\u00f6z konusu \u00fc\u00e7 eski hanl\u0131\u011fa Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu&#8217;ndan daha 90 bin Ermeni iskan ettirildi. 1911 y\u0131l\u0131nda di\u011fer Rus yazar N.\u015eavrov \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: &#8220;\u015eu anda Kafkasya&#8217;da ya\u015fayan 1 milyon 300 bin Ermeni&#8217;nin bir milyondan fazlas\u0131 yerli halk de\u011fildir, onlar bizim taraf\u0131m\u0131zdan g\u00f6\u00e7 ettirildiler.&#8221; &#8220;Genellikle onlar Ermeni say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok az oldu\u011fu Yelizavetpol ve \u0130revan vilayetlerinin verimli topraklar\u0131na yerle\u015ftirildiler. Bu Ermeniler Yelizavetpol vilayetinin da\u011fl\u0131k arazilerine (Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f) ve G\u00f6y\u00e7e G\u00f6l\u00fc&#8217;n\u00fcn k\u0131y\u0131lar\u0131na iskan ettirildiler.&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermenilerin Karaba\u011f, \u0130revan ve Nah\u00e7\u0131van&#8217;a g\u00f6\u00e7 ettirilmesi ger\u00e7e\u011fi hatta sanat adamlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u00fcnl\u00fc Rus ressam\u0131 V.\u0130.Ma\u015fkov\u2019un 1828 y\u0131l\u0131nda \u00e7izmi\u015f oldu\u011fu tablo Ermenilerin \u0130ran&#8217;dan Aras nehrinin kuzey k\u0131y\u0131s\u0131na toplu bi\u00e7imde g\u00f6\u00e7 ettirilmesi konusunu net olarak anlat\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Kaynak: \u2018Ramiz Mehdiyev, \u201cGorus-2010: abs\u00fcrt tiyatro mevsimi\u201d, Bak\u00fc-2010\u2019\u00a0 kitab\u0131ndan al\u0131nt\u0131 (Azerice)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ermenistan Cumhurba\u015fkan\u0131 Serj Sarkisyan&#8217;\u0131n tamamen sa\u00e7ma, bilimsel ve tarihi ger\u00e7eklerle hi\u00e7 bir \u015fekilde ba\u011fda\u015fmayan a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, biny\u0131llar boyunca Karaba\u011f n\u00fcfusunun g\u00fcya &#8220;sadece Ermenilerden&#8221; olu\u015ftu\u011fu, T\u00fcrk-M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6\u00e7ebe a\u015firetlerinin ise ancak 18.y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda buraya g\u00f6\u00e7 etmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131, ge\u00e7en y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda onlar\u0131n toplam n\u00fcfus i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 5\u2019e tekab\u00fcl etti\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":19329,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[669,225,203],"tags":[],"class_list":["post-19327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-great-relocation-slide-9","category-analysis-ermenilerin-gelisi","category-ermenilerin-gelisi"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/03\/\u0130revan-kicik.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19327\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}