{"id":2910,"date":"2014-04-25T13:01:56","date_gmt":"2014-04-25T08:01:56","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=2910"},"modified":"2014-04-25T13:01:56","modified_gmt":"2014-04-25T08:01:56","slug":"1905-1920-yillari-arasinda-ermenilerin-yaptigi-katliamlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/1905-1920-yillari-arasinda-ermenilerin-yaptigi-katliamlar\/","title":{"rendered":"1905-1920 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ermenilerin yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar"},"content":{"rendered":"<div>\n<h2>1905-1920 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ermenilerin yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar<!--more--><\/h2>\n<\/div>\n<p>Kafkasya&#8217;da\u00a0Ermeniler\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0T\u00fcrkler\u00a0ve\u00a0K\u00fcrtlere katliamlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Justin McCarthy, bunun sebebinin Ermenilerin bir Ermenistan devleti s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine dahil etmek istedikleri\u00a0Vil\u00e2yat-\u0131 Sitte&#8217;de n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n %19 (Ermeni kaynaklar\u0131na g\u00f6re %39) gibi k\u00fc\u00e7\u00fck bir oranda olmas\u0131 ve bu n\u00fcfusun oran\u0131n\u0131 artt\u0131rman\u0131n yolunun b\u00f6lgedeki M\u00fcsl\u00fcman say\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaktan ge\u00e7mesi oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0Ovanes Ka\u00e7aznuni, 1905 ve 1906 y\u0131llar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar ile Ermeniler aras\u0131nda kanl\u0131 olaylar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. 1914 y\u0131l\u0131nda ise, Ermeni birliklerinin T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 faaliyetlerini ba\u015flatt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemektedir. 1915 y\u0131l\u0131nda\u00a0Van&#8217;\u0131n Ermeni valisi olan Aram&#8217;a Rus bir komutan b\u00f6lgedeki\u00a0K\u00fcrtlerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini emreden bir emir g\u00f6nderildi; fakat Aram emrin uygulanmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Osmanl\u0131 ar\u015fivleri 1910-1922 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 523,000 T\u00fcrk\u00fcn Ermeniler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmektedir. H\u00fcdavendigar Onur&#8217;a g\u00f6re, 1914-1918 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki olaylarda, Ermeniler sebebiyle say\u0131s\u0131 2.5 ile 3 milyon aras\u0131nda de\u011fi\u015fen M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfus hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir. Fransa D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;ndan Rusya&#8217;n\u0131n\u00a0Paris b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fine g\u00f6nderilen 14 May\u0131s 1915 tarihli bir yaz\u0131da,\u00a0Van \u0130syan\u0131\u00a0s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lgede yakla\u015f\u0131k 6000 M\u00fcsl\u00fcman\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilmektedir. Rus bir general, Ermeniler taraf\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 tecav\u00fczlerin de ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. 19 A\u011fustos 1915&#8217;te d\u00f6nemin Avusturya b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi &#8220;Ermeniler taraf\u0131ndan T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 yap\u0131lan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte katliamlar&#8221;dan bahsetti; ama hem T\u00fcrkler hem de Ermenilerin katliam yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve olaylar\u0131n kimin taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n belli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. 1916 y\u0131l\u0131nda b\u00f6lgeye i\u015fgal etmekte olan Rus ordular\u0131, 16 \u015eubat g\u00fcn\u00fc\u00a0Erzurum\u00a0ve 11 Temmuz g\u00fcn\u00fc\u00a0Erzincan&#8217;\u0131 ele ge\u00e7irdi. T\u00fcrkler ise Erzincan&#8217;\u0131 13 \u015eubat 1918, Erzurum&#8217;u 12 Mart 1918 tarihinde geri ald\u0131. Rus Yarbay Tverdohlebof, 1917 y\u0131l\u0131 ilkbahar\u0131nda Ermenilerin halk\u0131n elindeki silahlar\u0131 toplamak amac\u0131yla halka zulmetti\u011fini ve i\u015fkence yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Daha sonra, Rus ordusu \u00e7ekildik\u00e7e katliamlar artmaya ba\u015flad\u0131. Ermeniler\u00a0Erzurum&#8217;a \u00e7ekilirken yoldaki T\u00fcrk k\u00f6ylerindeki halk\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.Il\u0131ca&#8217;da Ermenilerden ka\u00e7amayan T\u00fcrkler \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Tepek\u00f6y&#8217;de \u00f6ld\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin cesetleri 2010&#8217;da\u00a0Atat\u00fcrk \u00dcniversitesi&#8217;nin yapt\u0131\u011f\u0131 kaz\u0131larda bulundu ve say\u0131lar\u0131 150 olarak tespit edildi. 26 \u015eubat 1918 g\u00fcn\u00fc\u00a0Tekederesi&#8217;nden \u00e7ekilen Ermeniler yollar\u0131 \u00fczerine \u00e7\u0131kan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 old\u00fcrd\u00fc, \u00f6nlerine \u00e7\u0131kan k\u00f6ylerdeki halk\u0131n hayvanlar\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131. 27 \u015eubat 1918 g\u00fcn\u00fc Ermeniler Erzurum&#8217;un\u00a0Alaca\u00a0k\u00f6y\u00fcnde T\u00fcrkleri \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Erzurum&#8217;da T\u00fcrk \u00e7ar\u015f\u0131lar\u0131 Ermeniler taraf\u0131ndan yak\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. M\u00fcsl\u00fcman\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Rus Yarbay Tverdohlebof, \u015eubat 1918 sonlar\u0131nda Erzurum&#8217;a yak\u0131n k\u00f6ylerdeki T\u00fcrklerin &#8220;ortadan kaybolduklar\u0131n\u0131&#8221; bildirmektedir. Aral\u0131k 1918&#8217;de\u00a0Uluhanl\u0131,\u00a0Kamerli\u00a0ve\u00a0Dereleyez halk\u0131 Ermenilerin zulm\u00fcne u\u011frad\u0131. May\u0131s 1918&#8217;de b\u00f6lgeyi ele ge\u00e7iren Osmanl\u0131 ordusu Ermenilerin 250 M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6y\u00fcn\u00fc yakt\u0131klar\u0131n\u0131 bildirdi. 1919 y\u0131l\u0131n\u0131n temmuz ay\u0131nda, \u0130ngiliz Yarbay Albert Rawlinson,\u00a0\u0130stanbul&#8217;daki \u0130ngiliz Genel Karargah\u0131&#8217;na g\u00f6nderdi\u011fi telgrafta, Ermenilerin\u00a0Oltu&#8217;dan Bayezid hududuna kadar katliam yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. 16 Temmuz 1919 tarihli bir Osmanl\u0131 belgesi, Ermenilerin\u00a0\u015earur\u00a0ve\u00a0Nah\u00e7\u0131van\u00a0b\u00f6lgesinde M\u00fcsl\u00fcmanlara sald\u0131r\u0131p \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini, \u015earur halk\u0131n\u0131\u00a0Aras\u00a0nehrine d\u00f6kt\u00fcklerini ve k\u0131rk be\u015f k\u00f6ye sald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 bildirmektedir. Bu katliamlara kar\u015f\u0131l\u0131k 11. Kafkas T\u00fcmeni b\u00f6lgeye sevk edilip 600 ki\u015fiden olu\u015fan Ermeni \u00e7eteleri Osmanl\u0131lar taraf\u0131ndan ma\u011flup edilmi\u015ftir. Ermeni Yarbay Melik \u015eahnazarov&#8217;un bir Ermeni t\u00fcmeninde raporunda, 30 kadar T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irip sakinlerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve k\u00f6yleri ya\u011fmalad\u0131\u011f\u0131n\u0131, 29 di\u011fer T\u00fcrk k\u00f6y\u00fcne de sald\u0131rmak i\u00e7in izin istedi\u011fini belirtmektedir. 1920 y\u0131l\u0131nda, bir Ermeni subay\u0131, yazd\u0131\u011f\u0131 raporda Basar-Ge\u00e7ar&#8217;daki T\u00fcrk n\u00fcfusunu ay\u0131rt etmeden \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirmektedir.\u00a0Ahmet Esat Uras, Ermenilerin &#8220;erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuk ayr\u0131m\u0131 yapmadan yapt\u0131klar\u0131&#8221; katliamlar\u0131n Rus kay\u0131tlar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belritmektedir.\u00a0Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;ndeki Ermeni n\u00fcfusu da bu katliam faaliyetlerini desteklemekteydi. Bu d\u00f6nemde Ermenilerin T\u00fcrklere ait camileri ve di\u011fer kamusal binalara zarar verdi\u011fini belirten pek \u00e7ok rapor da vard\u0131r. 30 Mart-3 Nisan 1918 tarihleri aras\u0131nda ya\u015fanan\u00a0Mart Olaylar\u0131\u00a0veya Mart Katliam\u0131&#8217;nda 3000 ila 12,000 Azeri ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman etnik gruplara mensup ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Olaylarda Azerilerin evleri yak\u0131ld\u0131, sokaklarda Azeri oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenler \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Mart 1920&#8217;de\u00a0Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti\u00a0Ermenilerin kontrol\u00fc alt\u0131ndaki b\u00f6lgelerde 300 kadar M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6y\u00fcn\u00fcn yak\u0131l\u0131p sakinlerinin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tahmin edip olaylar\u0131 k\u0131nad\u0131.<\/p>\n<p>(<a href=\"http:\/\/www.turkcebilgi.com\/\">www.turkcebilgi.com<\/a>)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1905-1920 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ermenilerin yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[265,249],"tags":[],"class_list":["post-2910","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-analysis-genocides-of-azerbaijanis-3","category-genocides-of-azerbaijanis-3"],"fimg_url":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2910","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2910"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2910\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}