{"id":2925,"date":"2014-03-27T22:46:08","date_gmt":"2014-04-25T08:27:17","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=2925"},"modified":"2014-04-25T13:27:17","modified_gmt":"2014-04-25T08:27:17","slug":"ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu\/","title":{"rendered":"Ermenistan&#8217;\u0131n Azerbaycan&#8217;a y\u00f6nelik tecav\u00fcz\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>Kronoloji<!--more--><\/p>\n<p>1978 y\u0131l\u0131nda Karaba\u011f&#8217;a g\u00f6\u00e7 etmelerinin 150.y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlayan Ermeniler, 10 y\u0131l sonra k\u00f6t\u00fc niyetlerini ortaya koyarak g\u00fcya bu topraklar\u0131n eski sakinleri olduklar\u0131 ile ilgili d\u00fczmece delil ve kan\u0131tlar sunarak bunu t\u00fcm d\u00fcnyaya duyurmaya ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p><b>Ekim 1987\u2019de<\/b> \u00a0g\u00fcya \u0130revan \u015fehrindeki \u00e7evre kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenen mitinglerde DK\u00d6V&#8217;nin Ermenistan&#8217;a ba\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131ld\u0131 ve imzalar topland\u0131.<\/p>\n<p><b>1988 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131na dek<\/b> \u0130revan&#8217;da gizli faaliyet g\u00f6steren Karaba\u011f komitesi ve onun Hankendi \u015fubesi olarak bilinen Grunk\u00a0 komitesi a\u00e7\u0131k faaliyetlere ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><b>20 \u015eubat 1988 y\u0131l\u0131nda<\/b> DK\u00d6V &#8211; Halk Milletvekilleri Konseyi ola\u011fan\u00fcst\u00fc oturumunda vilayetin Azerbaycan&#8217;dan ayr\u0131larak Ermenistan&#8217;a ba\u011flanmas\u0131na ili\u015fkin karar al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><b>24 \u015eubat 1988\u2019de<\/b> DK\u00d6V&#8217;nin Eskeran \u0130l\u00e7esi\u2019nde iki Azerbaycanl\u0131 gencin ate\u015fli silahla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi olaylar\u0131n t\u0131rmanmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p><b>15 Haziran1988 y\u0131l\u0131nda<\/b> Ermenistan SSC Y\u00fcksek Sovyeti DK\u00d6V Halk Milletvekilleri Konseyi\u2019nin iste\u011fi \u00fczerine Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131n Ermenistan&#8217;\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine al\u0131nmas\u0131na izin vermesi ve 1 Aral\u0131k 1989\u2019da Ermenistan Y\u00fcksek Sovyeti\u2019nin DK\u00d6V&#8217;nin Ermenistan&#8217;a ba\u011flanmas\u0131 ile ilgili kararlar\u0131ndan sonra Azerbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6zerk b\u00f6lgeden her ne \u015fekilde olursa olsun \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci daha da h\u0131z kazand\u0131.<\/p>\n<p><b>20 Ocak 1990 y\u0131l\u0131nda<\/b> \u00fclkemize y\u00f6nelik toprak iddialar\u0131nda bulunan Ermenistan&#8217;\u0131n sald\u0131rgan eylemlerine ve eski SSCB y\u00f6netiminin onlar\u0131 kay\u0131rmas\u0131na \u00f6fkelenen, Bak\u00fc&#8217;n\u00fcn sokak ve meydanlar\u0131na \u00e7\u0131karak kesinlikle buna itiraz eden kalabal\u0131k halk kitlelerine Sovyet ordusu askeri birliklerinin sald\u0131rmas\u0131 Azerbaycan&#8217;da benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir faciaya neden oldu.<\/p>\n<p><b>21 Ocak 1990 y\u0131l\u0131nda<\/b> Haydar Aliyev&#8217;in Moskova&#8217;daki Azerbaycan temsilcili\u011finde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6fkeli ve kararl\u0131 a\u00e7\u0131klamalar b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yank\u0131 buldu. Haydar Aliyev, mensubu oldu\u011fu halka kar\u015f\u0131 i\u015flenen bu facian\u0131n sorumlular\u0131n\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde itham etti.<\/p>\n<p><b>1991 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren<\/b> Ermenilerin apa\u00e7\u0131k bir \u015fekilde uygulad\u0131klar\u0131 i\u015fgal politikalar\u0131 sonucunda \u00f6zerk ilde Azerilerin ikamet etti\u011fi yerler &#8211; Kerkicahan, Karada\u011fl\u0131, Mal\u0131beyli, Me\u015feli, Ku\u015f\u00e7ular vs. i\u015fgal edildi.<\/p>\n<p><b>1992 y\u0131l\u0131ndan itibaren<\/b> Ermeni silahl\u0131 birliklerinin Azerbaycan topraklar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 askeri operasyonlar\u0131n alan\u0131 daha da geni\u015fledi ve cumhuriyetin b\u00f6lgeleri birbiri ard\u0131na i\u015fgal edilmeye ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p><b>26 \u015eubat 1992\u2019de<\/b> Hocal\u0131 kentinin i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda 600&#8217;den fazla insan hunharca katledildi, 120 ki\u015fi kayboldu, 1300\u2019\u00fc a\u015fk\u0131n ki\u015fi rehin al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><b>\u015eubat 1992\u2019de<\/b> Avrupa G\u00fcvenlik ve \u0130\u015fbirli\u011fi Konferans\u0131 (AG\u0130K ) \u00e7er\u00e7evesinde Ermenistan-Azerbaycan sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik arabuluculuk s\u00fcreci ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><b>24 Mart 1992\u2019de<\/b> AG\u0130K D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanlar\u0131 Konseyi\u2019nin Helsinki&#8217;de yap\u0131lan ek oturumunda Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorununun AG\u0130K ilke, taahh\u00fct ve h\u00fck\u00fcmleri temelinde k\u0131sa s\u00fcrede bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik g\u00f6r\u00fc\u015fme ortam\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in Minsk\u2019te AG\u0130K b\u00fcnyesinde bir konferans d\u00fczenlenmesi karar\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><b>8 May\u0131s 1992\u2019de<\/b> \u015eu\u015fa, Ermeni i\u015fgalcileri taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi. \u015eu\u015fa&#8217;n\u0131n i\u015fgali ile, asl\u0131nda t\u00fcm Yukar\u0131 Karaba\u011f Ermenilerin kontrol\u00fcne ge\u00e7ti.<\/p>\n<p><b>17 &#8211; 18 May\u0131s 1992\u2019de<\/b> Ermenistan ile Azerbaycan&#8217;\u0131n Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f b\u00f6lgesi aras\u0131nda bulunan La\u00e7n d\u00fc\u015fman\u0131n eline ge\u00e7ti.<\/p>\n<p><b>Yaz\u0131n 1992\u2019de<\/b> Azerbaycan, sava\u015f b\u00f6lgesinde, \u00f6zellikle G\u00fclistan ve Akdere istikametinde ba\u015far\u0131l\u0131 askeri operasyonlar yapm\u0131\u015f olsa da, bu s\u00fcre\u00e7 uzun s\u00fcrmedi.<\/p>\n<p><b>2 Nisan 1993\u2019te<\/b> Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bulunan Kelbecer i\u015fgal edildi.<\/p>\n<p><b>23 Temmuz 1993\u2019te<\/b> A\u011fdam b\u00f6lgesi Ermeni silahl\u0131 birlikleri taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi.<\/p>\n<p><b>23 A\u011fustos 1993\u2019te<\/b> Ermeni silahl\u0131 kuvvetleri taraf\u0131ndan Cebrail ve Fuzuli b\u00f6lgeleri i\u015fgal edildi.<\/p>\n<p><b>31 A\u011fustos 1993\u2019te<\/b> Ermeni silahl\u0131 kuvvetleri Qubadl\u0131 b\u00f6lgesini i\u015fgal ettiler.<\/p>\n<p><b>29 Ekim 1993\u2019te<\/b> Ermeni silahl\u0131 kuvvetleri Azerbaycan&#8217;\u0131n Zengilan b\u00f6lgesini i\u015fgal ettiler ve bu, Ermenistan ordusunun i\u015fgal etti\u011fi son b\u00f6lge oldu.<\/p>\n<p><b>1993 y\u0131l\u0131nda<\/b> BM G\u00fcvenlik Konseyi\u2019nde Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n i\u015fgali ile ilgili al\u0131nan kararlar Azerbaycan Cumhuriyeti ve b\u00f6lgedeki di\u011fer devletlerin egemenli\u011fi, \u00fclke b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve uluslararas\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 duyulmas\u0131n\u0131 bir kez daha teyit etti.<\/p>\n<p><b>12 May\u0131s 1994\u2019te<\/b> Ermenistan ile Azerbaycan aras\u0131nda ate\u015fkes anla\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><b>5-6 Aral\u0131k<\/b> <b>1994 tarihlerinde<\/b> Budape\u015fte&#8217;de d\u00fczenlenen AG\u0130K Zirvesinde AG\u0130K \u00e7er\u00e7evesinde t\u00fcm arabuluculuk \u00e7abalar\u0131n\u0131n koordine edilmesi amac\u0131yla Minsk s\u00fcreci i\u00e7in e\u015fba\u015fkanl\u0131k kurumunun olu\u015fturulmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p><b>2-3 Aral\u0131k<\/b> <b>1996 tarihlerinde<\/b> ger\u00e7ekle\u015ftirilen AG\u0130T Lizbon Zirvesi&#8217;nde AG\u0130T Minsk Grubu e\u015fba\u015fkanlar\u0131 ve AG\u0130T D\u00f6nem Ba\u015fkan\u0131, Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in temel olu\u015fturacak ilkeleri tavsiye etti, fakat Ermenistan bu ilkeleri kabul etmedi ve AG\u0130T \u00fcyesi 54 devlet aras\u0131nda bu \u00f6neri ile ilgili tek olumsuz oy kullanan \u00fclke oldu. AG\u0130T D\u00f6nem Ba\u015fkan\u0131, s\u00f6z konusu ilkelerin de yer ald\u0131\u011f\u0131 bir bildiri yay\u0131nlad\u0131. Bu ilkeler \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan Cumhuriyeti&#8217;nin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc;<\/p>\n<p>&#8211; Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131n kendi kaderini belirleme hakk\u0131na dayal\u0131 anla\u015fmayla d\u00fczenlenen ve Azerbaycan s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde en geni\u015f \u00f6zerklik hakk\u0131n\u0131 tan\u0131yan hukuki stat\u00fcs\u00fc;<\/p>\n<p>&#8211; Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f ve t\u00fcm n\u00fcfusunun g\u00fcvenli\u011fi ve \u00e7\u00f6z\u00fcm h\u00fck\u00fcmlerinin t\u00fcm Taraflarca yerine getirilece\u011fine ili\u015fkin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere dair g\u00fcvence.<\/p>\n<p><b>1997 y\u0131l\u0131nda<\/b> Fransa, Rusya ve ABD&#8217;den olu\u015fan e\u015fba\u015fkanl\u0131k kurumu olu\u015fturuldu (1992 y\u0131l\u0131ndan Minsk s\u00fcrecine \u0130talya (1992-1993) , \u0130sve\u00e7 (1994), Rusya (1995) ve Finlandiya (1995-1996) ba\u015fkanl\u0131k yapt\u0131lar.)<\/p>\n<p><b>1 Haziran 1997\u2019de<\/b> e\u015fba\u015fkanlar Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir anla\u015fma tasar\u0131s\u0131 sundular. Bu tasar\u0131ya g\u00f6re, silahl\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n durdurulmas\u0131 ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f&#8217;\u0131n stat\u00fcs\u00fcne ili\u015fkin anla\u015fman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Azerbaycan taraf\u0131 s\u00f6z konusu belgelerle \u00a0ilgili yap\u0131c\u0131 isti\u015farelere ba\u015flamaya haz\u0131r oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamas\u0131na ra\u011fmen, Ermenistan taraf\u0131 \u00f6neriyi kesinlikle reddetti.<\/p>\n<p><b>19-23 Eyl\u00fcl 1997<\/b> tarihlerinde e\u015fba\u015fkanlar, b\u00f6lgeyi ziyaret ettiler ve sorunun &#8220;a\u015famal\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne&#8221; dayal\u0131 yeni \u00f6nerilerde bulundular. Bu \u00f6nerilere g\u00f6re, ilk a\u015famada 6 b\u00f6lgenin i\u015fgalden kurtar\u0131lmas\u0131, AG\u0130T bar\u0131\u015f\u0131 sa\u011flama operasyonlar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131, g\u00f6\u00e7menlerin bo\u015falt\u0131lan b\u00f6lgelere geri d\u00f6nmesi ve ihtilaf b\u00f6lgesinde temel ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n restorasyonu \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kronoloji<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[204,231],"tags":[],"class_list":["post-2925","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu","category-chronicle-ermenistanin-azerbaycana-yonelik-tecavuzu"],"fimg_url":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2925","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2925"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2925\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2925"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2925"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2925"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}