{"id":3388,"date":"2021-10-19T17:09:00","date_gmt":"2021-10-19T13:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=3388"},"modified":"2022-03-31T12:03:16","modified_gmt":"2022-03-31T08:03:16","slug":"ermenilerin-gelisi-kronoloji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/ermenilerin-gelisi-kronoloji\/","title":{"rendered":"Ermenilerin &#8220;geli\u015f&#8221;i &#8211; Kronoloji"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/ermenilerin-gelishi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1081\" alt=\"ermenilerin gelishi\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/ermenilerin-gelishi.jpg\" width=\"3000\" height=\"1923\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>12 Ekim 1813 &#8211; <\/b>1804 -1813 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Rus-\u0130ran sava\u015f\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n zaferi ve Azerbaycan\u2019\u0131 ikiye b\u00f6len G\u00fclistan Antla\u015fmas\u0131, Ermenilerin Kuzey Azerbaycan\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirilmesi konusunu tekrar g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><b>1823 y\u0131l\u0131<\/b> verilerine g\u00f6re Karaba\u011f Vilayeti\u2019ndeki 20 bin kadar\u00a0 ailenin toplam 1.5 binini Ermeniler olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p><b>1826-1828 y\u0131llar\u0131<\/b> \u2013 Rus-\u0130ran sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda \u0130revan\u2019\u0131n (Revan) i\u015fgal edilmesi \u00fczerine Ermeni Katalikosu Nerses A\u015ftaraketsi, Ermenilerin Azerbaycan\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirilmesi ile ilgili bir proje haz\u0131rlad\u0131. A.S.Griboyedov bu projenin haz\u0131rlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131.<\/p>\n<p><b>10 \u015eubat 1828<\/b> \u2013 1826-1828 y\u0131llar\u0131nda yap\u0131lan Rus-\u0130ran sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda imzalanan T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131n\u0131n 15.paragraf\u0131 uyar\u0131nca Ermeniler \u0130ran\u2019dan \u0130revan, Karaba\u011f ve Nah\u00e7\u0131van\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirildi.<\/p>\n<p><b>21 Mart 1828<\/b> \u00a0&#8211;\u00a0 T\u00fcrkmen\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131ndan derhal sonra\u00a0 Rusya \u0130mparatoru <b>1.Nikolay 21 Mart 1828 tarihli karar\u0131 ile \u0130revan ve Nah\u00e7\u0131van hanl\u0131klar\u0131n\u0131n topraklar\u0131nda \u201cErmeni Vilayetinin\u201d<\/b> kurulmas\u0131n\u0131 emretti. Bununla birlikte 7331 Azeri ve 2369 Ermeni ailesinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0130revan kenti de s\u00f6z konusu vilayete dahil edildi.<\/p>\n<p><b>1828-1829 y\u0131llar\u0131<\/b> \u2013 Tarihi kaynaklara g\u00f6re,\u00a0 <b>1829-1830 y\u0131llar\u0131nda \u0130ran\u2019dan 40000, T\u00fcrkiye\u2019den 90000 Ermeni Kafkasya\u2019ya g\u00f6\u00e7 ettirildi ve onlar a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Nah\u00e7\u0131van, Karaba\u011f ve \u0130revan\u2019a yerle\u015ftirildi.<\/b> Bunun yan\u0131 s\u0131ra uzun s\u00fcre devam eden sava\u015f y\u0131llar\u0131nda Azerilerin ikamet etti\u011fi y\u00fczlerce yerle\u015fim yeri\u00a0 tahrip edildi, binlerce insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, insanlar do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri yerleri terketmek zorunda kald\u0131lar.<\/p>\n<p><b>1832 y\u0131l\u0131nda<\/b> Karaba\u011f n\u00fcfusunun y\u00fczde 64.8\u2019ini Azeriler, y\u00fczde 34.8\u2019ini Ermeniler olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p><b>19.y\u00fczy\u0131l\u0131n 80\u2019li<\/b> y\u0131llar\u0131nda \u015eu\u015fa Kazas\u0131\u2019nda etnik yap\u0131 itibariyle n\u00fcfusun y\u00fczde 41.5\u2019i Azerilerden, y\u00fczde 58.2\u2019si Ermenilerden olu\u015fuyordu. 1897 y\u0131l\u0131nda Rusya\u2019da yap\u0131lan n\u00fcfus say\u0131m\u0131na g\u00f6re bu rakamlar s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 45 ve y\u00fczde 53, 1917 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 40.2 ve y\u00fczde 52.3 oldu. Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u0130revan Vilayeti, Kafkasya\u2019da ikamet eden Azerilerin say\u0131s\u0131na g\u00f6re Bak\u00fc ve Elizavetpol (Gence) vilayetlerinden sonra \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada yer al\u0131yordu.<\/p>\n<p><b>1897 y\u0131l\u0131nda <\/b>Rusya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na yap\u0131lan ilk resmi n\u00fcfus say\u0131m\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u0130revan Vilayeti\u2019nde 313178 Azeri ikamet ediyordu.<\/p>\n<p><b>1905-1907 y\u0131llar\u0131<\/b> \u2013 1905-1907 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Rusya\u2019daki devrim s\u00fcre\u00e7lerini ve merkezin b\u00f6lgeler \u00fczerindeki denetiminin zay\u0131flamas\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilen Ermeniler Bak\u00fc, Zengezur, \u0130revan, Nah\u00e7\u0131van, Ordubad, E\u00e7miedzin, Cavan\u015fir ve Kazak\u2019ta Azerilere y\u00f6nelik toplu katliamlar ve ya\u011fmalar yaparak yerlerinden ettiler. 1905-1906 y\u0131llar\u0131nda Ermeniler Gence ve Kazak vilayetlerinde 200 k\u00f6y\u00fc, \u015eu\u015fa, Cebray\u0131l ve Zengezur vilayetlerinde 75 k\u00f6y\u00fc yerle bir ettiler.<\/p>\n<p><b>1916 y\u0131l\u0131<\/b> &#8211; 1916 y\u0131l\u0131na ait istatistik bilgilere g\u00f6re, \u0130revan Vilayeti\u2019nin 5 il\u00e7esinde n\u00fcfusu 1831 y\u0131l\u0131na k\u0131yasla 40 kat\u0131 kadar artt\u0131, yani 14300\u2019den 570000\u2019e ula\u015ft\u0131. Fakat ayn\u0131 d\u00f6nemde Azerilerin say\u0131s\u0131 toplam 4.6 kat\u0131 artarak 246600 ki\u015fi oldu. 1886 ve 1897 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda n\u00fcfusun mutlak olarak art\u0131\u015f\u0131 40000 ki\u015fi iken 1905-1916 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 17000 ki\u015fi oldu, oysa 1886 y\u0131l\u0131na k\u0131yasla 1905 y\u0131l\u0131nda n\u00fcfus say\u0131s\u0131 61000 ki\u015fi daha fazlayd\u0131.<\/p>\n<p><b>1923 y\u0131l\u0131nda <\/b>Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f \u00d6zerk Vilayeti olu\u015fturuldu\u011funda tarihi haks\u0131zl\u0131k yap\u0131ld\u0131, Karaba\u011f yapay bir \u015fekilde da\u011fl\u0131k ve oval\u0131k arazi olarak\u00a0 ikiye ayr\u0131ld\u0131, Ermeni n\u00fcfusun birlik olmas\u0131 i\u00e7in uygun ortam sa\u011fland\u0131, Azerilerin demografik yap\u0131s\u0131 ciddi zarar g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p><b>1946-1947 y\u0131llar\u0131<\/b> \u2013 1941-1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki sava\u015f\u0131n sona ermesinden hemen sonra Ermenistan\u2019a yurtd\u0131\u015f\u0131ndan Ermenilerin g\u00f6\u00e7 ettirilmesine ba\u015fland\u0131. <b>1946 y\u0131l\u0131nda<\/b> Suriye,Yunanistan, L\u00fcbnan, \u0130ran, Bulgaristan ve Romanya\u2019dan 50900, <b>1947 y\u0131l\u0131nda<\/b> Filistin, Suriye, Fransa, ABD, Yunanistan, M\u0131s\u0131r, Irak ve L\u00fcbnan\u2019dan 35400 Ermeni Ermenistan\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirildi.<\/p>\n<p><b>1948 y\u0131l\u0131<\/b> \u2013 1948 y\u0131l\u0131nda Suriye, L\u00fcbnan, Fransa, ABD, M\u0131s\u0131r, Bulgaristan ve Romanya\u2019dan Ermenistan\u2019a toplam 10000 Ermeni g\u00f6\u00e7 ettirildi.<\/p>\n<p><b>1978 y\u0131l\u0131<\/b> \u2013 Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Ermenileri, Karaba\u011f\u2019a geli\u015flerinin 150.y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc kutlayarak bunun an\u0131s\u0131na Mardakert-Akdere \u0130li\u2019ne ba\u011fl\u0131 Mara\u011fa\u015fen &#8211; Leninavan k\u00f6y\u00fcnde \u00f6zel bir an\u0131t diktiler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>12 Ekim 1813 &#8211; 1804 -1813 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Rus-\u0130ran sava\u015f\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n zaferi ve Azerbaycan\u2019\u0131 ikiye b\u00f6len G\u00fclistan Antla\u015fmas\u0131, Ermenilerin Kuzey Azerbaycan\u2019a g\u00f6\u00e7 ettirilmesi konusunu tekrar g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":72821,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[669,203,226],"tags":[],"class_list":["post-3388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-great-relocation-slide-9","category-ermenilerin-gelisi","category-chronicle-ermenilerin-gelisi"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/Erm\u0259nil\u0259rin-Qaraba\u011fa-k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3388"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":193945,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3388\/revisions\/193945"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}