{"id":4075,"date":"2014-05-14T17:54:19","date_gmt":"2014-05-14T12:54:19","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=4075"},"modified":"2014-05-14T18:58:36","modified_gmt":"2014-05-14T13:58:36","slug":"karabag-sorunu-ve-kurekcay-anlasmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/karabag-sorunu-ve-kurekcay-anlasmasi\/","title":{"rendered":"KARABA\u011e SORUNU VE K\u00dcREK\u00c7AY ANLA\u015eMASI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/tk-ermenilerin-gelisi-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-4073\" alt=\"tk ermenilerin gelisi 2\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/tk-ermenilerin-gelisi-2-208x300.jpg\" width=\"208\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/tk-ermenilerin-gelisi-2-208x300.jpg 208w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/05\/tk-ermenilerin-gelisi-2.jpg 402w\" sizes=\"auto, (max-width: 208px) 100vw, 208px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rusya\u2019n\u0131n Kafkasya\u2019da yay\u0131lma siyasetinde Rus yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na engel olu\u015fturan Azerbaycan T\u00fcrklerinin b\u00f6lgedeki co\u011frafi, n\u00fcfus ve g\u00fc\u00e7 olarak egemen konumu Rusya i\u00e7in bir tehdit olu\u015fturmakta idi.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Azerbaycan T\u00fcrklerinin Osmanl\u0131 T\u00fcrkleri ile ayn\u0131 milli k\u00f6klere, dine ve ortak k\u00fclt\u00fcre sahip olu\u015fu Osmanl\u0131 \u2013 Rusya rekabeti ortam\u0131nda Rusya\u2019y\u0131 \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fckl\u00fcyordu. Bu durumda Rusya Ermeni kozunu kullanarak Azerbaycan T\u00fcrklerinin topraklar\u0131 hesab\u0131na Ermenistan arazisini geni\u015fletmek ve b\u00f6lgeyi Ermenile\u015ftirmek politikas\u0131n\u0131, kendisinin b\u00f6lgede s\u00f6z sahibi olabilmesi i\u00e7in en uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak belirlemi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu politika kapsam\u0131nda Rusya\u2019n\u0131n ezeli m\u00fcttefiki olan Ermenistan, Rusya\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak arazisini geni\u015fletmi\u015f, Rusya ise Kafkaslardaki konumunu g\u00fc\u00e7lendirmi\u015ftir. Bu politika g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de maalesef devam etmektedir. K\u00fcrek\u00e7ay anla\u015fmas\u0131 Azerbaycan\u2019\u0131n Karaba\u011f b\u00f6lgesine Ermeni g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc sa\u011flayan anla\u015fmalar i\u00e7erisinde \u00f6nemli say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu anla\u015fmay\u0131 tarihi ve sosyolojik a\u00e7\u0131dan irdelemek b\u00f6lgenin tarihi ge\u00e7mi\u015fini ayd\u0131nlatmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u00fcrek\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131, Karaba\u011f Han\u2019\u0131 \u0130brahim Halil Han ile \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131n\u0131n Kafkaslardaki komutan\u0131 P. D. Sisyanov taraf\u0131ndan 14 May\u0131s 1805 y\u0131l\u0131nda Gence yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndaki K\u00fcrek\u00e7ay sahilinde kurulan askeri kararg\u00e2hta imzalanm\u0131\u015f ve bu nedenle \u201cK\u00fcrek\u00e7ay Antla\u015fmas\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anla\u015fmaya \u0130brahim Halil Han\u2019\u0131n arkada\u015f\u0131 \u015eeki Han\u0131 Salim Han da kat\u0131lm\u0131\u015f, \u015eeki Hanl\u0131\u011f\u0131 da bir hafta sonra\u00a0 Rusya\u2019n\u0131n egemenli\u011fine girmi\u015ftir. K\u00fcrek\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131 11 maddeden olu\u015fmaktad\u0131r. Bu antla\u015fma asl\u0131nda bir \u201cyemin taahh\u00fcd\u00fc\u201d di\u011fer bir de\u011fi\u015fle \u201cDevretme Anla\u015fmas\u0131\u201d olarak bilinmektedir. Anla\u015fma tarih boyu T\u00fcrk yurdu olan Karaba\u011f\u2019\u0131n kaderini ve n\u00fcfus dinami\u011fini Azerbaycan aleyhinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiledi\u011fi i\u00e7in hususi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Anla\u015fma a\u015fa\u011f\u0131daki maddelerde oldu\u011fu gibidir;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. Ben, \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han kendi ad\u0131mdan, varislerim ve veliahtlar\u0131m\u00a0\u00a0 ad\u0131ndan \u0130ran veya her hangi bir devletin her t\u00fcrl\u00fc egemenli\u011finden veya her hangi bir isim alt\u0131nda olsa da, her t\u00fcr ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan vazge\u00e7iyorum ve beyan ediyorum ki, ben ve varislerim \u00fczerinde Rusya \u00c7ar\u0131\u2019n\u0131n ve onun varislerinin ve veliahtlar\u0131n\u0131n hakimiyetinden ba\u015fka hi\u00e7birdevletinhakimiyetinitan\u0131m\u0131yorum, hemen taht taca sadakat s\u00f6z\u00fc veriyorum..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. \u00c7ar ve \u00c7ar y\u00f6netimi,\u00a0 \u0130brahim Han\u2019\u0131n b\u00f6yle samimi s\u00f6z vermesini kabul ederek, kendisinin ve veliahtlar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u0130mparator s\u00f6z\u00fc ile vaad ediyor ve s\u00f6z veriyor ki, \u00c7ar y\u00f6netimi \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han\u2019dan ve onun varislerinden kendi sad\u0131k tebaalar\u0131 gibi merhamet ve yard\u0131m\u0131 hi\u00e7bir zaman esirgemeyecektir. Buna ispat olarak \u00c7arl\u0131k, Han ve onun varislerinin \u00fclkesinin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 s\u00f6z\u00fc veriyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. \u00c7ar h\u00fck\u00fcmeti, \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn Rusya \u0130mparatorlar\u0131n\u0131n ve onlar\u0131n veliahtlar\u0131n\u0131n kendi \u00fczerinde tek ve y\u00fcce hakimiyetini samimiyetle kabul etmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda al\u0131nan karara g\u00f6re, ad\u0131 ge\u00e7en Han, ondan sonra ise b\u00fcy\u00fck o\u011flunun ve bu \u015fekilde s\u00fcl\u00e2lenin ya\u015f\u00e7a sonraki b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc irsen hanl\u0131\u011fa ge\u00e7erken Rusya\u2019n\u0131n G\u00fcrcistan\u2019daki Ba\u015f hakimi taraf\u0131ndan hanl\u0131\u011fa atanmak \u00fczere devlet m\u00fch\u00fcr\u00fc ile onaylanm\u0131\u015f, Hanl\u0131\u011fa atanmas\u0131 ile ilgili belgeyi ald\u0131ktan sonra, Rusya \u0130mparatorlu\u011funa sad\u0131k olaca\u011f\u0131na kendisinin ve varislerinin de Rusya \u0130mparatorlu\u011funun ali ve tek hakimiyetini tan\u0131mas\u0131 ile ilgili yemin etmelidir. Yemin metni antla\u015fmaya eklenmeli, \u015fimdi Karaba\u011f Han\u2019\u0131 olan \u0130brahim Han, bu yemin t\u00f6renini Rusya\u2019n\u0131n G\u00fcrcistan\u2019daki Ba\u015f hakimi ve General Sisyanov\u2019un da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00f6renle yerine getirmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. Ben, \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han, benim ve varislerimin b\u00fct\u00fcn Rusya \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun himayesini ve imparatorlu\u011fa olan sadakatimi g\u00f6stermek i\u00e7in, Rusya\u2019n\u0131n G\u00fcrcistan\u2019daki Ba\u015f hakiminin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve izni olmadan kom\u015fu hakimlerle ili\u015fki kurmay\u0131, onlardan el\u00e7iler gelirse ve mektup g\u00f6nderilirse, \u00f6nemli ve konusu tutarl\u0131 olanlar\u0131 \u00c7ar temsilcisine g\u00f6ndererek ona dan\u0131\u015fmay\u0131, \u00e7ok da \u00f6nemli olmayan di\u011fer mektup ve konularla ilgili halka bilgi vermeyi ve Ba\u015f hakim taraf\u0131ndan yan\u0131ma atanm\u0131\u015f olan \u015fah\u0131s\u2019a bilgi vererek, bu ve di\u011fer konular\u0131 ona dan\u0131\u015fmay\u0131 kabul ediyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. \u00c7ar, \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han\u2019\u0131n \u00fclkesi \u00fczerinde kendisinin tek ve y\u00fcce hakimiyetinin tan\u0131nmas\u0131n\u0131 raz\u0131l\u0131kla kabul ederek, kendisinin ve varislerinin ad\u0131ndan s\u00f6z ediyor;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">a) Hemin \u00fclkenin halklar\u0131 Rusya \u0130mparatorlu\u011funun halklar\u0131ndan \u201caz da olsa ay\u0131rmayarak kendi tebaalar\u0131\u201d sayacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">b) \u0130brahim Han\u2019\u0131n ve onun s\u00fclalesinden olan varislerinin Karaba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde hakimiyeti de\u011fi\u015fmezdir ve korunacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">c) Hanl\u0131k i\u00e7i y\u00f6netimle ile ilgili hakimiyet i\u015fleri, mahkeme ve vergi toplama<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">i\u015flemleri Han\u2019\u0131n yetkisinde kalacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">d) Han\u2019\u0131n ve onun s\u00fcl\u00e2lesinin, ayn\u0131 zamanda onun \u00fclkesinin korunmas\u0131 i\u00e7in \u015eu\u015fa kalesine 500 ki\u015filik Rus ordusunun yerle\u015ftirilmesi i\u00e7in, yer ayarlanacak, ciddi savunma gerekti\u011fi takdirde ise durum ve ihtiyaca g\u00f6re G\u00fcrcistan\u2019daki Rusya\u2019n\u0131n Ba\u015f hakimi taraf\u0131ndan takviye kuvvet ile g\u00fc\u00e7lendirilecektir. Han\u2019\u0131n \u00fclkesi b\u00fct\u00fcn Rusya \u0130mparatorlu\u011funa ba\u011fl\u0131 olan di\u011fer \u00fclkeler gibi, harbi kuvvet ile savunulacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. Ben \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han Rusya\u2019ya g\u00f6stermek i\u00e7in s\u00f6z veriyorum;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">a) \u0130ster \u015fimdi, isterse de sonralar yukar\u0131da ismi ge\u00e7en kuvvete l\u00e2z\u0131m olan bu\u011fday ve bulguru Ba\u015f hakimin belirledi\u011fi fiyata ayarlayaca\u011f\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n Gence\u2019den sevki ya \u00e7ok zor, ya da tamamen imk\u00e2ns\u0131z gibidir;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">b) Ordunun \u015eu\u015fa kalesine yerle\u015fmesi i\u00e7in, subaylar\u0131n\u0131n be\u011fendikleri evler onlar i\u00e7in ayr\u0131lacak ve odun ihtiya\u00e7lar\u0131 hanl\u0131k taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">c) \u015eu\u015fa kalesine Gence taraf\u0131ndan gelen yol, yolcu arabalar\u0131n\u0131n gidi\u015f geli\u015fi i\u00e7in yararl\u0131 duruma getirilecektir;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">d) H\u00fck\u00fcmet \u015eu\u015fa kalesinden Cavad\u2019a giden yolu d\u00fczenlemek isterse, o zaman bu i\u015f i\u00e7in gerekli olan i\u015f\u00e7iler h\u00fck\u00fcmetin g\u00f6revlendirdi\u011fi yetki ile bana verilmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131, \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han\u2019a ve onun varislerine g\u00fcven, merhamet ve sayg\u0131 i\u015fareti olarak \u00fczerinde Rusya imparatorlu\u011funun sembol\u00fc, armas\u0131 olan bayrakla \u00f6d\u00fcllendiriyor, bayrak hanl\u0131k taraf\u0131ndan korunmal\u0131, onun yan\u0131nda bulunmal\u0131d\u0131r ve bu \u00fclke \u00fczerinde Rusya\u2019n\u0131n hakimiyet sembol\u00fc olarak bilinmelidir. Sava\u015fa gidilirken\u00a0 Han, bu bayra\u011f\u0131 beraberinde g\u00f6t\u00fcrmelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. Ben \u015eu\u015fal\u0131 ve Karaba\u011fl\u0131 \u0130brahim Han, kendi b\u00fct\u00e7emden her zamanki gibi istifade etme yetkim oldu\u011fundan Rusya \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Tiflis\u2019te yerle\u015fen hazinesine y\u0131lda 8000 kervan alt\u0131n\u0131 (524 bin Rus Rublesi) \u00f6demeyi \u00fczerime al\u0131yorum. \u00d6demenin bir hissesini \u015eubat\u2019ta, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 ise Eyl\u00fcl\u2019de \u00f6demeyi garanti ediyorum. Antla\u015fma ile birlikte b\u00fcy\u00fck o\u011flum Mehmet Hasan A\u011fa\u2019n\u0131n ikinci o\u011flu \u015e\u00fck\u00fcrullah\u2019\u0131 Rusya\u2019n\u0131n Tiflis\u2019teki kararg\u00e2h\u0131na rehine olarak vermeliyim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. Han kendisinin \u00f6zel iste\u011fi ile \u015e\u00fck\u00fcrullah\u2019\u0131 Tiflis\u2019te sadakat bildirmek i\u00e7in tutturmal\u0131; Han, torununun ihtiyac\u0131 olan g\u00fcnl\u00fck 10 g\u00fcm\u00fc\u015f Manat\u2019\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10. Bu antla\u015fma ebed\u00ee bir s\u00fcreyle imzalan\u0131yor ve bundan b\u00f6yle, \u015fimdilik\u00a0 hi\u00e7bir de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">11. Bu anla\u015fma \u00c7ar taraf\u0131ndan onun devlet m\u00fch\u00fcr\u00fc bas\u0131lm\u0131\u015f ferman \u015feklinde onayland\u0131ktan sonra, alt\u0131 ay i\u00e7erisinde veya daha erken y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmelidir. Yukar\u0131daki ger\u00e7eklere uygun oldu\u011funu bildirmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da imza edenler Gence\u2019nin biti\u015fi\u011finde, K\u00fcrek\u00e7ay nehri k\u0131y\u0131s\u0131nda 14 May\u0131s 1805 y\u0131l\u0131nda bu maddeleri imzalayarak m\u00fch\u00fcrlediler.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn1\">[1]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 Bu antla\u015fma Rusya\u2019n\u0131n Azerbaycan\u2019\u0131 i\u015fgal etti\u011fine dair ilk hukuki bir vesika olarak bilinmektedir. K\u00fcrek\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131 devletleraras\u0131 ili\u015fkilerde sava\u015fs\u0131z olarak, yani siyas\u00ee yolla imzalanm\u0131\u015f bir anla\u015fmad\u0131r. Rusya devleti daha sonra \u015eeki, \u015eamah\u0131 ve Gence hanl\u0131klar\u0131na da ayn\u0131 anla\u015fmay\u0131 imzalatt\u0131rarak onlar\u0131 da kendi egemenli\u011fi alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0Stratejik a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli bir konuma sahip olan Karaba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015fgali, asl\u0131nda b\u00fct\u00fcn Azerbaycan\u2019\u0131 istil\u00e2n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 idi. Bu hanl\u0131\u011f\u0131n da\u011fl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fc Azerbaycan\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn Bat\u0131 b\u00f6lgesini kontrol etmek imk\u00e2n\u0131 veriyordu.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn2\">[2]<\/a>\u00a0Anla\u015fmalarla ilgili ula\u015fabildi\u011fimiz ar\u015fiv belgelerinde ve K\u00fcrek\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131n\u0131n orjinal metninde de a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde belirtiliyor ki; \u00c7arl\u0131k sadece Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015ftir. Ermeniler ise buraya sonralar\u0131 T\u00fcrkiye ve \u0130ran\u2019dan g\u00f6\u00e7 ettirilmi\u015flerdir. Bu belgelerin hi\u00e7 birinde \u00c7arizmin Karaba\u011f\u2019\u0131 i\u015fgal etti\u011fi d\u00f6nemde, Karaba\u011f\u2019da Ermeni yerle\u015fimlerinin bulundu\u011funa ve onlar\u0131n Rusya\u2019n\u0131n egemenli\u011fine ge\u00e7mesi ile ilgili i\u015faret ve bilgi yoktur.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn3\">[3]<\/a>\u00a01801 \u2013 1085 sava\u015flar\u0131 sonucunda \u00c7arl\u0131k Rusya\u2019s\u0131 Azerbaycan\u2019\u0131n Kazah, Gence, Karaba\u011f, \u015eeki hanl\u0131klar\u0131n\u0131 ve \u015eemseddil sultanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi egemenli\u011fine katm\u0131\u015ft\u0131r. Rusya bununla yetinmeyerek Karaba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu co\u011frafya\u2019ya Ermeni g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc ba\u015flatm\u0131\u015f, daha sonraki antla\u015fmalarda ise bu g\u00f6\u00e7\u00fcn h\u0131zland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve buna hukuki bir zemin bile haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. Ruslar b\u00f6lgede bu \u015fekilde, Azerbaycan T\u00fcrklerini az\u0131nl\u0131k duruma d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0S. B. Bronevski, hanl\u0131klar\u0131n Rusya hakimiyetine ge\u00e7mesinin nedenini bu hanl\u0131klar\u0131n tamamen zay\u0131f ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz olmas\u0131nda de\u011fil, Rus silah\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcnde g\u00f6r\u00fcr. Ona g\u00f6re; \u201cKuba hanl\u0131\u011f\u0131 Rusya ile birle\u015ftirilene kadar hanl\u0131kta bir kent, 245 k\u00f6y, 7964 bah\u00e7e var idi. Rus silah\u0131 bu yerlere hakim olduktan sonra onlar\u0131n say\u0131s\u0131 azald\u0131.\u201d<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn4\">[4]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 \u00a0Ba\u015fka bir Rus tarih\u00e7isi Platon Zubov\u2019a g\u00f6re. \u201cKafkasya\u2019n\u0131n Rusya taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irilmesi olay\u0131 \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n ekonomik ve uluslararas\u0131 geli\u015fmesi i\u00e7in \u00f6nem kesp ediyor\u201d.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn5\">[5]<\/a>\u00a0Bu eserinde yazar daha \u00e7ok Rusya taraf\u0131ndan i\u015fgal edilen Azerbaycan b\u00f6lgelerinin do\u011fas\u0131, konumu, kentleri\u00a0 ve halk\u0131 hakk\u0131nda bilgilere geni\u015f yer vermi\u015f, i\u015fgal meselesinden az bahsetmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 \u00a0 Platon Zubov di\u011fer eserlerinde, Rus ordusunun Kafkasya\u2019y\u0131 i\u015fgal etti\u011fi zaman g\u00f6sterdikleri \u201ckahramanl\u0131klardan\u201d s\u00f6z ediyor. P. Zubov Kafkasya\u2019da Rus i\u015fgalinde \u201ckahramanl\u0131k\u201d g\u00f6steren Rus subay ve askerlerini \u201cvatan \u015fahinleri\u201d olarak adland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn6\">[6]<\/a>\u00a0Yazar i\u015fgal amac\u0131 ile ba\u015fka topraklarda sava\u015fan Rus generalini ve askerlerini \u201cvatan\u0131n geni\u015flenmesi u\u011frunda can\u0131n\u0131 koyan fedailer\u201d diye adland\u0131rmaktad\u0131r\u201d.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn7\">[7]<\/a>\u00a0Eserin bir \u00e7ok yerinde b\u00f6lgede oturan Ermenilerin de \u201cyi\u011fitli\u011finden\u201d bahsedilir. P. Zubov\u2019a g\u00f6re; \u201cErmenilere Rus subaylar\u0131 daha \u00e7ok itibar ediyorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, onlar d\u00fc\u015fman\u0131 s\u0131rt\u0131ndan vurmak konusunda birka\u00e7 kere denenmi\u015flerdi\u201d.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn8\">[8]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0 K\u0131sa bir s\u00fcre sonra K\u00fcrek\u00e7ay Anla\u015fmas\u0131 ile Karaba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u00a0\u201cb\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131na\u201d dair verilen \u201cimparator garant\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc\u201d, ayn\u0131 zamanda \u0130brahim Han\u2019\u0131n ve onun varislerinin \u201cKaraba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde hakimiyetinin de\u011fi\u015fmez\u201dli\u011fine verilen garant\u00f6rl\u00fck s\u00f6z\u00fcn\u00fcn bo\u015f bir vaat oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1812 y\u0131l\u0131nda Rus h\u00fck\u00fcmeti kendilerinin verdi\u011fi garant\u00f6rl\u00fc\u011fe ihanet ederek, Karaba\u011f hanl\u0131\u011f\u0131 dahil kendi hakimiyetlerinde olan Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131n\u0131n\u00a0 hakimiyetine son verdi. Bunun sonucunda\u00a0 Azerbaycan halk\u0131 mill\u00ee \u201csiyas\u00ee hukukunu kamilen kaybetti\u201d.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn9\">[9]<\/a>\u00a0Rus egemenli\u011findeki hanl\u0131klarda, \u00c7ar y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan yap\u0131lan haks\u0131zl\u0131klar hanlar\u0131 ve halk\u0131 \u00e7ileden \u00e7\u0131kart\u0131yordu. 1806\u2019de General Sisyanov\u2019un Bak\u00fb\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u00fczerine, hanl\u0131klara ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k i\u00e7in f\u0131rsat do\u011fdu. \u0130brahim Han\u2019\u0131n Rus ordusunu Karaba\u011f\u2019dan kovmak i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klara ba\u015flamas\u0131 olay\u0131 Ruslara ihbar edilince, sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmedi. Haziran 1806\u2019da Rus komutan Lisanovi\u00e7 ani bir bask\u0131n d\u00fczenleterek \u0130brahim Halil Han\u2019\u0131 ve b\u00fct\u00fcn ailesini \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc.<a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftn10\">[10]<\/a>\u00a01813\u2019te yap\u0131lan G\u00fclistan Antla\u015fmas\u0131 ile Rusya Karaba\u011f\u2019a tamamen hakim olmu\u015ftur. Rus istil\u00e2s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, Azerbaycan hanl\u0131klar\u0131 yaln\u0131z kalm\u0131\u015flard\u0131. Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun kendi meseleleri ile u\u011fra\u015fmak zorunda kalmas\u0131, b\u00f6lgeye m\u00fcdahile g\u00fcc\u00fcn\u00fc zay\u0131flatm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ran ordusunun Ruslara kar\u015f\u0131 giri\u015fti\u011fi sava\u015fta yenilgiye u\u011framas\u0131 \u00fczerine 1813 y\u0131l\u0131nda\u00a0 Rusya ile G\u00fclistan Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 yapmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>Dr. Afgan VEL\u0130YEV<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> Sosyolog. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Yazar.<\/strong><\/em><\/p>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref1\">[1]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 A. Berge,\u00a0Akt\u0131,\u00a0Sobrann\u0131ye Kafkazskoy Arkheogarafi\u00e7eskoy Komissiiy (Kafkasya Arkeografya Komisyonunun Toplad\u0131\u011f\u0131 Belgeler), II. Cilt, Dosya No: 1436, Tiflis, 1868, ss, 702-705.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref2\">[2]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cemil Hesenli,\u201cRusyaFederasyonu G\u00fcney Kafkasya Cumhuriyetleri ve Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f Konusunda \u00c7\u0131kmazlar \u0130\u00e7inde\u201d.\u00a0Azerbaycan Dergisi, Y\u0131l; 46, Say\u0131; 312, Ankara, 1987, s, 10.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref3\">[3]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cKaraba\u011f Hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Rus Egemenli\u011fine Ge\u00e7mesi\u201d ile ilgili \u201cK\u00fcrek\u00e7ay\u201d Antla\u015fmas\u0131 metni, 1868 y\u0131l\u0131nda G\u00fcrcistan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Tiflis\u2019te el yaz\u0131s\u0131 ve matbu haliyle yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Karaba\u011f olaylar\u0131n\u0131n ba\u015flamas\u0131 ve b\u00f6lgedeki \u201cErmenilik\u201d iddialar\u0131 \u00fczerine, Antla\u015fma metni tekrar g\u00fcndeme gelmi\u015f ve 1992 y\u0131l\u0131nda Azerbaycan Matbuat Komitesi taraf\u0131ndan T\u0131pk\u0131bas\u0131m olarak Azerbaycan T\u00fcrk\u00e7esi, \u0130ngiliz ve Rus dillerine terc\u00fcme edilmi\u015ftir. Hat\u0131rlatal\u0131m ki, antla\u015fman\u0131n orijinal metninin bir kopyas\u0131, Azerbaycan Devlet Tarihi Ar\u015fivinde; Fond: 130, Siyas\u00ee: 1, \u0130\u015f\/Dosya 14, s, 245 \u2013 248\u2019de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref4\">[4]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 S. B. Bronevski,\u00a0Novey\u015fiye Geografi\u00e7eskoye \u0130 \u0130stori\u00e7eskiye \u0130zvestiya OKafkaze\u00a0(Kafkasya\u2019daki\u00a0 Yeni Tarihi ve Co\u011frafi Geli\u015fmeler), I-II. B\u00f6l\u00fcm, Moskova, 1823, ss, 391-392, ss, 454 &#8211; 455.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref5\">[5]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Zubov,\u00a0KartinaKavkazskogo Kraya, Prinadleja\u015fego Rossiyi \u0130 Sopredeln\u0131kh K Nemu Zemel ( Kafkasya Haritas\u0131, Kafkasya\u2019n\u0131nRusya\u2019ya birle\u015ftirilmi\u015f arazileri), III. B\u00f6l\u00fcm , Moskova, 1834, ss, 261-265.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref6\">[6]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 P. Zubov,\u00a0Podvigi Ruskih Voynov v Stranah Kafkazskih s 1800 po 1834 g. (180\u00a0 \u2013 1834 Y\u0131llar\u0131nda Rus Askerlerinin KafkasyadakiKahramanl\u0131klar\u0131), Moskova, 1837, ss, 27-29.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref7\">[7]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Age,\u00a0ss, 27-29.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref8\">[8]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Age,\u00a0ss, 19-35.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref9\">[9]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Tofik K\u00f6\u00e7erli,\u00a0Karaba\u011f, Elim Ne\u015friyat\u0131, Bak\u00fb, 2002, s, 214.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a title=\"\" href=\"file:\/\/192.168.1.10\/biblioteka\/1905.AZ\/Users\/ahmet%20kaplan\/Downloads\/K%C3%83%C2%BCrek%C3%83%C2%A7ay%20Antla%C3%85%C2%9Fmas%C3%84%C2%B1.doc#_ftnref10\">[10]<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cemalettin Ta\u015fk\u0131ran,\u00a0Ge\u00e7mi\u015ften G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Karaba\u011f Meselesi, Ankara, 1995, ss, 7-10.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">www.turkiyehaberajansi.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusya\u2019n\u0131n Kafkasya\u2019da yay\u0131lma siyasetinde Rus yay\u0131lmac\u0131l\u0131\u011f\u0131na engel olu\u015fturan Azerbaycan T\u00fcrklerinin b\u00f6lgedeki co\u011frafi, n\u00fcfus ve g\u00fc\u00e7 olarak egemen konumu Rusya i\u00e7in bir tehdit olu\u015fturmakta idi.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[669,225,203],"tags":[],"class_list":["post-4075","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-great-relocation-slide-9","category-analysis-ermenilerin-gelisi","category-ermenilerin-gelisi"],"fimg_url":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4075","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4075"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4075\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}