{"id":4730,"date":"2015-12-30T14:02:58","date_gmt":"2015-12-30T10:02:58","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=4730"},"modified":"2016-02-22T18:17:34","modified_gmt":"2016-02-22T14:17:34","slug":"tehcir-karari-sozde-soykirim-iddialari-ve-gercekler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/tehcir-karari-sozde-soykirim-iddialari-ve-gercekler\/","title":{"rendered":"Tehcir karar\u0131, s\u00f6zde soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131 ve ger\u00e7ekler"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-26621\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/image0063.jpg\" alt=\"image0063\" width=\"600\" height=\"419\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/image0063.jpg 600w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/image0063-300x210.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osmanl\u0131 Devleti, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;na girdikten sonra Ermeni komitelerinin d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi\u00a0yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Anadolu&#8217;da birbiri ard\u0131ndan isyanlar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber al\u0131nca, hadiselerin yat\u0131\u015faca\u011f\u0131 zann\u0131yla kesin bir tedbir alma yoluna gitmemi\u015fti.\u00a0<!--more--> 1.D\u00fcnya sava\u015f\u0131na gelindi\u011finde Do\u011fu illerindeki Ermeniler itilaf devletleri ile birlik olmu\u015f ve cephe gerisinde T\u00fcrk Halk\u0131na kar\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131 ve katliamlarda bulunmu\u015flard\u0131r. Ruslarla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131p Osmanl\u0131\u2019n\u0131n cephedeki g\u00fcc\u00fcn\u00fc azaltm\u0131\u015flard\u0131r. Bunu engellemek isteyen Osmanl\u0131 Devleti 24 Nisan 1915\u2019te Ermeni komitelerini kapatm\u0131\u015f ve y\u00f6neticilerinden 235 ki\u015fiyi \u201cdevlet aleyhine faaliyette bulunmak\u201d su\u00e7undan tutuklam\u0131\u015ft\u0131r .Ermenilerin her y\u0131l &#8220;Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc&#8221; diye and\u0131klar\u0131 24 Nisan, i\u015fte bu 2345 komitecinin tutukland\u0131\u011f\u0131 tarihtir ve tehcirle alakal\u0131 de\u011fildir. Tehcir yasas\u0131 al\u0131nmadan \u00f6nce ya\u015fananlara bir g\u00f6z atal\u0131m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1887 y\u0131l\u0131nda kurulan H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn hemen ard\u0131ndan 1890&#8217;da \u00fcstte amblemi g\u00f6r\u00fclen Ta\u015fnak \u00f6rg\u00fct\u00fc kuruldu. Bu iki \u00f6rg\u00fct\u00fcn kurulmas\u0131ndan sonra Ermenilerin T\u00fcrklere y\u00f6nelik sistemli yok etme giri\u015fimleri artt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">14 A\u011fustos 1896 g\u00fcn\u00fc, yirmi \u00fc\u00e7 Ta\u015fnak \u00fcyesi Ermeni, \u0130stanbul&#8217;daki Osmanl\u0131 Bankas\u0131n\u0131 bast\u0131. Kendilerine engel olmak isteyen jandarmalara ate\u015f a\u00e7t\u0131lar ve reisleri ba\u015fta olmak \u00fczere be\u015f jandarma erini \u015fehit ettiler. 21 Haziran 1905 g\u00fcn\u00fc padi\u015fah \u0130kinci Abd\u00fclhamit&#8217;e H\u0131n\u00e7ak \u00f6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan suikast giri\u015fiminde bulunuldu ve bu eylem s\u0131ras\u0131nda yirmi alt\u0131 asker \u015fehit oldu. 21 Ocak 1915 tarihinde, Kafkasya Cephesine silah ve malzeme g\u00f6t\u00fcrmekte olan askeri konvoya, Mu\u015f vilayetinin K\u0131r K\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131nda Ermeniler taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlendi. Yard\u0131m malzemeleri ya\u011fma edildi ve on alt\u0131 asker \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc. 12 Nisan 1915 tarihinde Erzurum&#8217;da Ermeni ter\u00f6r\u00fcnden ka\u00e7an y\u00fczlerce ya\u015fl\u0131, erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuk da\u011flara \u00e7ekilmi\u015f ve so\u011fuktan donarak \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr. 26 May\u0131s 1915 tarihinde Sina Cephesi&#8217;ne askeri malzeme g\u00f6t\u00fcren askeri konvoya Ermeniler taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu sald\u0131r\u0131 sonucunda malzemeler ya\u011fmalanm\u0131\u015f ve on asker \u015fehit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1912 ile 1916 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Anadolu&#8217;da iki bu\u00e7uk milyon T\u00fcrk, Ermeniler taraf\u0131ndan \u015fehit edilmi\u015f, y\u00fczlerce k\u00f6y yak\u0131lm\u0131\u015f, cephede sava\u015fan askere arkadan sald\u0131r\u0131lar d\u00fczenlenmi\u015f, g\u00f6t\u00fcr\u00fclen yard\u0131m malzemeleri ya\u011fmalanm\u0131\u015f, \u00fclkenin i\u015fgali i\u00e7in d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi yap\u0131larak onlara yard\u0131m ve yatakl\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015f, yol g\u00f6sterilmi\u015ftir. B\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131 Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti, Ermeni ileri gelenleri ve kilise mensuplar\u0131na ba\u015fvurarak bu t\u00fcr eylemlerin durdurulmas\u0131n\u0131 istemi\u015f, fakat bu istek bir zaaf olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kabul g\u00f6rmemi\u015f ve eylemler daha geni\u015f alanlara yay\u0131larak artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun \u00fczerine 27 may\u0131s 1915 tarihinde Tehcir yasas\u0131 kabul edildi. Yasa\u00a0<i>\u201cSava\u015f zaman\u0131nda h\u00fck\u00fcmet uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 gelenler i\u00e7in, asker taraf\u0131ndan uygulanacak \u00f6nlemler hakk\u0131nda ge\u00e7ici kanun\u201d<\/i>\u00a0ad\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Yasan\u0131n birinci maddesi, Ordu, Kolordu ve F\u0131rka komutanlar\u0131na:\u00a0\u201cSava\u015f zaman\u0131nda h\u00fck\u00fcmetin emirlerine, \u00fclkenin savunulmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlara ve huzuru bozanlara, silahl\u0131 sald\u0131r\u0131 ya da silahl\u0131 direni\u015fte bulunanlara \u00f6nlem alma, sald\u0131r\u0131 ve direni\u015fte bulunanlar\u0131 yok etme\u201d\u00a0yetkisi veriyordu. Yasan\u0131n ikinci maddesi, yine ayn\u0131 komutanlara;<i>\u00a0\u201cSava\u015f s\u0131ras\u0131nda casusluk yapt\u0131klar\u0131 ve vatana ihanet ettikleri anla\u015f\u0131lan k\u00f6y, kasaba ve \u015fehir halk\u0131n\u0131 tek tek ya da toplu halde ba\u015fka yerlere sevk ve iskan etme\u201d<\/i>\u00a0yetkisi veriyordu. Yasada \u00f6zel olarak Ermenilerden s\u00f6z edilmemektedir. Yasada belirtilen su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyenler kim olursa olsun cezaland\u0131r\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yasa tamamen T\u00fcrk Milletini, T\u00fcrk devletini ve kamu d\u00fczenini korumaya y\u00f6nelik bir yasad\u0131r. Yukar\u0131da s\u00f6z etti\u011fimiz gibi, yasa metninde herhangi bir etnik grup ya da z\u00fcmreden s\u00f6z edilmemi\u015ftir. Yasa kapsam\u0131na giren M\u00fcsl\u00fcman, T\u00fcrk, Arnavut, K\u00fcrt, H\u0131ristiyan Rum, Ermeni vatanda\u015flar yerlerinden al\u0131nm\u0131\u015f ve ba\u015fka yerlere iskan edilmi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u00fck\u00fcmet Tehcir karar\u0131n\u0131n en uygun \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u00e7e\u015fitli kararlar alm\u0131\u015f, g\u00f6\u00e7 edenlere bir sald\u0131r\u0131 olmamas\u0131 ve g\u00f6\u00e7menlerin can g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, \u00e7e\u015fitli tedbirlere ba\u015fvurmu\u015ftur. Kafilelere i\u00e7inde bulunulan \u015fartlar\u0131n elverdi\u011fi oranda jandarma g\u00fcc\u00fc refakat etmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7 yollar\u0131 g\u00fczerg\u00e2h\u0131 boyunca d\u00f6rt ayr\u0131 yere hastaneler, yetimhaneler kurulmu\u015ftur. G\u00f6\u00e7enlere g\u00fcnl\u00fck harc\u0131rah \u00f6denmi\u015f, g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda Ermenilere bakan M\u00fcsl\u00fcman ailelere \u00f6demeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda suiistimal yapan veya ihmali g\u00f6r\u00fclen g\u00f6revliler en a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bir \u00e7ok ki\u015fi idam edilmi\u015ftir. . Ama her \u015feye ra\u011fmen, i\u00e7inde bulunulan yol ve iklim \u015fartlar\u0131, o d\u00f6nemde h\u00fck\u00fcm s\u00fcren ve asker aras\u0131nda da b\u00fcy\u00fck kay\u0131plara yol a\u00e7an tif\u00fcs, s\u0131tma ve kolera salg\u0131nlar\u0131, sava\u015f ko\u015fullar\u0131, genel olarak var olan a\u00e7l\u0131k ve k\u0131tl\u0131k ko\u015fullar\u0131 kay\u0131plar\u0131n artmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Atat\u00fcrk Tehciri Nas\u0131l De\u011ferlendirmi\u015fti<\/strong>?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Philadelphia\u2019da \u00e7\u0131kan\u00a0<em><b>Public Ledger<\/b><\/em><b><i>\u00a0<\/i><\/b>gazetesinden Clarence K. Steight, \u015eubat 1921\u2019de TBMM Reisi Mustafa Kemal Pa\u015fa\u2019ya yaz\u0131l\u0131 olarak sorular y\u00f6neltmi\u015fti. Bunlar aras\u0131nda ilgin\u00e7 olan bir tanesinde \u015f\u00f6yle deniyordu:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u201cHarb-i Umumi esnas\u0131nda ika edildi\u011fi m\u00fctemadiyen a\u011f\u0131zlarda dola\u015fan Ermeni takt\u00eel ve tehciri hakk\u0131nda H\u00fck\u00fcmetinizin resm\u00ee nokta-i nazar\u0131 nedir?\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Atat\u00fcrk<\/strong><b>,<\/b> tehcirle ilgili bu soruya, yaz\u0131l\u0131 olarak \u015fu yan\u0131t\u0131 vermi\u015ftir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u00a0<em>D\u00fc\u015fmanca ithamda bulunanlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcrd\u00fckleri b\u00fcy\u00fck m\u00fcbala\u011falar d\u0131\u015f\u0131nda Ermenilerin tehciri meselesi asl\u0131nda \u015funa inhisar etmektedir:<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Rus Ordusu 1915\u2019te bize kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck taarruzunu ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131rada, o zaman \u00c7arl\u0131\u011f\u0131n hizmetinde bulunan Ta\u015fnak Ermeni Komitesi, asker\u00ee birliklerimizin gerisinde bulunan Ermeni ahalisini isyan ettirmi\u015fti. D\u00fc\u015fman\u0131n say\u0131 ve malzeme \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ekilmeye mecbur kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, kendimizi daima iki ate\u015f aras\u0131nda kalm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcyorduk. \u0130kmal ve yaral\u0131 konvoylar\u0131m\u0131z ac\u0131mas\u0131z \u015fekilde katlediliyor, gerilerimizdeki k\u00f6pr\u00fcler ve yollar tahrip ediliyor ve T\u00fcrk k\u00f6ylerinde ter\u00f6r h\u00fck\u00fcm\u00a0 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyordu.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bu cinayetleri i\u015fleyen ve saflar\u0131na eli silah tutabilen b\u00fct\u00fcn Ermenileri katan \u00e7eteler, silah, cephane ve ia\u015fe ikmallerini, baz\u0131 b\u00fcy\u00fck devletlerin daha sulh zaman\u0131ndan beri kendilerine kapit\u00fclasyonlar\u0131n bah\u015fetti\u011fi dokunulmazl\u0131klardan bilistifade ve bu maksada matuf olarak b\u00fcy\u00fck stoklar husule getirmeye muvaffak olduklar\u0131 Ermeni k\u00f6ylerinden yap\u0131yorlard\u0131.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u00a0\u0130ngiltere\u2019nin sulh zaman\u0131nda ve harp sahas\u0131ndan uzak olarak \u0130rlanda\u2019ya \u0130rlanda\u2019ya reva g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc muameleye hemen hemen kay\u0131ts\u0131z bir \u015fekilde bakan d\u00fcnya efk\u00e2r\u0131, Ermeni ahalinin tehciri hususunda almaya mecbur kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar i\u00e7in bize kar\u015f\u0131 hakl\u0131 bir ithamda bulunamaz.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Bize kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olan\u00a0 iftiralar\u0131n aksine, tehcir edilmi\u015f olanlar hayattad\u0131r ve bunlardan ekserisi \u015fayet \u0130tilaf Devletleri bizi tekrar harp etmeye zorlamasa idi, evlerine d\u00f6nm\u00fc\u015f olurlard\u0131.\u201d<\/em><strong><i>[1]<\/i><\/strong><em><b>\u00a0 \u00a0\u00a0<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Soyk\u0131r\u0131m Nedir?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Acaba, Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti&#8217;nin alm\u0131\u015f oldu\u011fu bu &#8220;Yeniden yerle\u015ftirme &#8211; Relocation&#8221; karar\u0131 bir, soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u olu\u015fturur mu?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Soyk\u0131r\u0131m\u0131 bir su\u00e7 olarak tan\u0131mlayan hukuksal g\u00f6r\u00fc\u015f, kayna\u011f\u0131n\u0131 1948 Birle\u015fmi\u015f Milletler Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nden almaktad\u0131r. \u0130nsanl\u0131k bir 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na tan\u0131k olmu\u015f ve bu esnada da Nazi Almanyas\u0131\u2019n\u0131n Yahudilere kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc soyk\u0131r\u0131m politikas\u0131n\u0131n insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin bir daha ya\u015fanmamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in bu S\u00f6zle\u015fme haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0Birle\u015fmi\u015f Milletler Soyk\u0131r\u0131m S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 2. Maddesi soyk\u0131r\u0131m\u0131n tan\u0131m\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle vermektedir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Madde 2: Bu s\u00f6zle\u015fmeye g\u00f6re soyk\u0131r\u0131m, bir mill\u00ee, etnik, \u0131rk\u00ee veya din\u00ee gruba, grup niteli\u011fiyle, k\u0131smen veya t\u00fcm\u00fcyle,<\/b><\/em><b><i>\u00a0<\/i><\/b><em><b>yok etmek kast\u0131yla<\/b><\/em><em><b>, a\u015fa\u011f\u0131daki fiillerden birinin i\u015flenmesidir\u00a0<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Grubun mensuplar\u0131n\u0131 katletmek,<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Grubun mensuplar\u0131na cidd\u00ee bedensel ve psikolojik zarar vermek,<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Grubun madd\u00ee varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131smen veya tamamen yok olmas\u0131na yol a\u00e7acak hayat \u015fartlar\u0131na kasten tabi tutmak,<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Grup i\u00e7inde do\u011fumlar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla \u00f6nlemler dayatmak,<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><b>Grubun \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 bir ba\u015fka gruba zorla nakletmek.<\/b><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu tan\u0131m, Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi\u2019ni kuran\u00a0 1998 Roma S\u00f6zle\u015fmesiyle de oldu\u011fu gibi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ceza Hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7u\u2019nun madd\u00ee (objektif-<em><b>actus reus)<\/b><\/em><b><i>\u00a0<\/i><\/b>ve zihn\u00ee (subjektif-<em><b>mens rea)<\/b><\/em><b><i>\u00a0<\/i><\/b>unsur olmak \u00fczere iki bile\u015feni oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bunlardan biri eksikse, su\u00e7un unsurlar\u0131 olu\u015fmam\u0131\u015f olaca\u011f\u0131ndan, su\u00e7un varl\u0131\u011f\u0131ndan da bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. S\u00f6zle\u015fme \u201c\u2026<em><b>yok etmek kast\u0131yla<\/b><\/em><strong>\u2026\u201d<\/strong>demekle zihn\u00eeunsura\u00a0\u00a0<strong>\u00a0<\/strong>a\u00e7\u0131k\u00e7a i\u015faret etmekte ve sonra da bu ama\u00e7la i\u015flenen su\u00e7 fillerini de madd\u00ee unsur olarak saymaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tehcir Karar\u0131 Bir Soyk\u0131r\u0131m Su\u00e7u Olu\u015fturur mu?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcrklerin bu konuda bir soyk\u0131r\u0131m su\u00e7u i\u015fledi\u011fini iddia edenlerin, T\u00fcrklerin Ermenileri toplu olarak \u201c<em><b>yok etmek kast\u0131yla<\/b><\/em>\u201d toplu s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderdiklerini kan\u0131tlamas\u0131 gerekmektedir. Yoksa tek ba\u015f\u0131na \u201cs\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderme\u201d eylemi soyk\u0131r\u0131m say\u0131lmamaktad\u0131r. Kald\u0131 ki Tehcir olay\u0131 \u201czorunlu g\u00f6\u00e7t\u00fcr\u201d, s\u00fcrg\u00fcn de\u011fildir. S\u00fcrg\u00fcn (deportation) \u201c\u00fclke d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6\u00e7\u201d anlam\u0131na gelmektedir oysa tehcir, bir grubun \u00fclkenin bir b\u00f6lgesinden gene \u00fclke i\u00e7inde bir ba\u015fka b\u00f6lgesine yerle\u015ftirilmesi \u00a0(resettlement) yahut grubun yerinin de\u011fi\u015ftirilmesi (relocation) anlam\u0131na gelmektedir. \u00a0Bu anlamda zorunlu g\u00f6\u00e7, ister \u00fclke i\u00e7ine olsun ister \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na olsun, grubu yok etmeye y\u00f6nelmedik\u00e7e soyk\u0131r\u0131m olarak tan\u0131mlanamaz. 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ard\u0131ndan n\u00fcfus m\u00fcbadeleleri (\u00f6rne\u011fin T\u00fcrkiye-Yunanistan aras\u0131nda) yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, 1945 Potsdam Protokol\u00fc uyar\u0131nca\u00a0 15 milyon gibi b\u00fcy\u00fck bir Alman n\u00fcfus da \u00a0Polonya\u2019dan Almanya\u2019ya nakledilmi\u015ftir. Yani tehcir, di\u011fer \u00fclkelerde de olmu\u015ftur ve olmaktad\u0131r. \u00a0Uluslararas\u0131 hukukta bu t\u00fcr n\u00fcfus hareketlerini yasaklayan hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcm yoktur. \u00dclke i\u00e7indeki yerle\u015ftirmeler ise tamamen i\u00e7 hukuk konusudur. Bu anlamda, \u201cErmeni Tehciri\u201d hukuka ayk\u0131r\u0131 bir i\u015flem olarak nitelendirilememektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Tehcir Karar\u0131 Neden Soyk\u0131r\u0131m Amac\u0131 Ta\u015f\u0131yor Olamaz?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeniler h\u00fck\u00fcmetin ald\u0131\u011f\u0131 bu Zorunlu G\u00f6\u00e7 karar\u0131n\u0131n asl\u0131nda Ermenilere y\u00f6nelik bir \u00a0\u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d karar\u0131 \u00a0oldu\u011funu ilk g\u00fcnden itibaren iddia etmekte ve bu \u0131srarlar\u0131n\u0131 inatla s\u00fcrd\u00fcrmektedirler. Tehcir karar\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir gizli amac\u0131n\u0131n olamayaca\u011f\u0131 konusunda \u015funlar s\u00f6ylenebilir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. E\u011fer maksat iddia edildi\u011fi gibi Ermenilerin soyunu k\u0131rmak olsayd\u0131, o zaman Katolik ve Protestan olanlar\u0131n da \u00fclkede b\u0131rak\u0131lmalar\u0131na izin verilmezdi, onlar da g\u00f6nderilirdi. Oysa 1.300.000 dolay\u0131nda oldu\u011fu de\u011fi\u015fik yabanc\u0131 kaynaklarca da do\u011frulanan Ermeni n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 g\u00f6\u00e7e tabi tutulmu\u015f, di\u011fer yar\u0131s\u0131na dokunulmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle soyk\u0131r\u0131m olmaz. Hitler sadece Almanya\u2019daki Yahudileri de\u011fil, i\u015fgal etti\u011fi Polonya, \u00c7ekoslovakya gibi \u00fclkelerdeki Yahudileri de toplat\u0131p gaz odalar\u0131nda imha etmi\u015ftir \u00e7\u00fcnk\u00fc Hitler\u2019in, \u00a0nerede ya\u015f\u0131yor olursa olsun t\u00fcm Yahudilerin soyunu k\u0131rmak gibi bir hedefi vard\u0131r. Oysa Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin b\u00f6yle bir hedefi veya amac\u0131 yoktur. O y\u00fczden \u00f6rne\u011fin \u0130stanbul\u2019a hi\u00e7 dokunulmam\u0131\u015ft\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul Ermenileri T\u00fcrkler veya T\u00fcrkiye aleyhine hi\u00e7bir eyleme kat\u0131lmam\u0131\u015flar dolay\u0131s\u0131yla da \u0130stanbul\u2019dan kimse g\u00f6\u00e7e zorlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Devlet Ermenileri yok etmek gibi bir karar alm\u0131\u015f olsayd\u0131 onlar\u0131 g\u00f6\u00e7 ettirmeye ne gerek var, bulunduklar\u0131 yerlerde kolayca \u00f6ld\u00fcrebilirdi. \u00dcstelik sava\u015f ortam\u0131yd\u0131. \u201c\u2026Sava\u015f\u0131n do\u011fal ko\u015fullar\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015fler\u2026\u201d g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc vermek de zor olmazd\u0131. Ermenileri \u00a0yok etmeyi kararla\u015ft\u0131rm\u0131\u015fsa neden Kars\u2019taki Ermeni\u2019yi Halep\u2019e ta\u015f\u0131ma zahmetine ve k\u00fclfetine katlans\u0131n da yolda \u00f6ld\u00fcrmeyi planlas\u0131n ki? \u00a0Bu sorunun mant\u0131kl\u0131 bir yan\u0131t\u0131 yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. \u201dAmerican Middle East Relief Society\u201d gibi baz\u0131 Amerikan Yard\u0131m Dernekleri ve misyonerleri g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda g\u00f6\u00e7menlerle beraber olmak i\u00e7in H\u00fck\u00fcmet\u2019ten izin istemi\u015fler \u00a0ve bu istek derhal kabul edilmi\u015ftir. \u00a0Yolda katliam yapmaya kararl\u0131 bir h\u00fck\u00fcmet b\u00f6yle bir talebi olumlu kar\u015f\u0131lar m\u0131? Dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6\u00e7, Amerikal\u0131 misyonerlerin g\u00f6zetiminde ve bir \u00e7e\u015fit denetiminde olmu\u015ftur. Bu misyonerlerin Amerika\u2019ya ve \u0130ngiltere\u2019ye g\u00f6nderdikleri raporlar aras\u0131nda T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmetini su\u00e7layabilecek tek bir belge yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. Sava\u015f hali nedeniyle diplomatik ili\u015fkiler kesilmi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in \u0130ngiltere konsolosluklar\u0131n\u0131 ve B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi kapatm\u0131\u015ft\u0131r ama, ABD sava\u015fa girmesine ve Almanya\u2019ya sava\u015f ilan etmesine ra\u011fmen Osmanl\u0131 Devleti\u2019ne sava\u015f ilan etmedi\u011fi i\u00e7in, zorunlu g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019ndeki b\u00fct\u00fcn ABD Konsolosluklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. G\u00f6\u00e7 onlar\u0131n da g\u00f6zetim ve denetimi alt\u0131nda oldu\u011fu gibi, bu konu resmen duyuruldu\u011fu i\u00e7in b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n da g\u00f6z\u00fc kula\u011f\u0131 bu b\u00f6lge \u00fczerinde olmu\u015ftur. Ama b\u00fct\u00fcn bunlara ve ortada Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni su\u00e7layan pek \u00e7ok uydurma belge ve propaganda dola\u015f\u0131yor, kitaplar yaz\u0131l\u0131yor olmas\u0131na ra\u011fmen, konu yarg\u0131ya intikal etti\u011finde tek bir hukuken kabul edilebilir belge ortaya konamam\u0131\u015ft\u0131r. Demek ki o g\u00fcnden bug\u00fcne kadar h\u00e2l\u00e2 tekrarlanan o iddialar ve g\u00fcya belgeler o g\u00fcn de kabul g\u00f6rmemi\u015f, Lozan\u2019da da hakl\u0131 olarak reddedilmi\u015f, bug\u00fcn de kabul edilmemektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. Baz\u0131 misyonerlerin yalan veya sahte oldu\u011fu sonradan kan\u0131tlanm\u0131\u015f mektup veya belgeleriyle, \u0130ngiltere\u2019nin T\u00fcrkler aleyhine bir hava yaratmak i\u00e7in ve propaganda maksad\u0131yla yazd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u201c<strong>Mavi Kitap<\/strong>\u201d ve benzeri kitaplar\u0131n sahte ve uydurma oldu\u011fu sonradan kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle, \u0130ngiltere D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 1916 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131r\u0131lan bu uydurma kitab\u0131 1921\u2019de toplanan \u0130ngiliz Harp Divan\u0131 bile dikkate\u00a0 almam\u0131\u015f, o yarg\u0131\u00e7lar, huku\u011fa sad\u0131k kalmay\u0131 ye\u011flemi\u015flerdir. Bu y\u00fczden de \u201czanl\u0131\u201d konumundaki T\u00fcrk \u00a0Malta Tutuklular\u0131\u2019n\u0131n tamam\u0131 bu mahkeme taraf\u0131ndan serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Propaganda kitab\u0131 olan Mavi Kitap\u2019\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011funa bu mahkeme inansayd\u0131, t\u00fcm g\u00f6revliler haz\u0131r tutukluydular, hepsi cezaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Oysa bu yola gidilmedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. ABD\u2019nin \u0130stanbul B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Morgentau H\u00fck\u00fcmete ba\u015fvurarak 500.000 Ermeni\u2019yi Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ne g\u00f6ndermek istedi\u011fini, buna izin verilmesini istemi\u015fti. Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n bu talebe \u00a0yan\u0131t\u0131 olumlu olmu\u015ftu ama s\u00f6z\u00fcnde duramayan Morgentau olmu\u015ftu \u00e7\u00fcnk\u00fc ABD Senatosu bu \u00f6neriyi reddetmi\u015fti. Bu \u00f6rnek de Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin bir soyk\u0131r\u0131m pe\u015finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Ermeni Bogos Nubar Pa\u015fa Sevr\u2019e g\u00f6nderdi\u011fi telgrafta 500.000 Ermeni\u2019nin Halep\u2019e gelip yerle\u015fti\u011fini bizzat kendisi bildirmi\u015ftir. G\u00f6\u00e7e t\u00e2bi tutulanlar\u0131n toplam say\u0131s\u0131n\u0131n 700.000 dolay\u0131nda oldu\u011fu dikkate al\u0131n\u0131rsa, Halep d\u0131\u015f\u0131ndaki yerlere gidenler, Der Zor, Beyrut, K\u0131br\u0131s, ABD, Fransa ve \u00f6zellikle Rusya\u2019ya ka\u00e7anlar ile bir y\u0131l sonra tekrar T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nenler dikkate al\u0131n\u0131rsa, kay\u0131plar\u0131n abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi olmad\u0131\u011f\u0131 kolayca anla\u015f\u0131l\u0131r. H\u00fck\u00fcmet olarak bu kay\u0131plardan Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni sorumlu tutmak da olanak d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. Esasen benzer iddialar Lozan Konferans\u0131 esnas\u0131nda da dile getirilmi\u015f ama Ba\u015f Delege \u0130smet Pa\u015fa t\u00fcm iddialar\u0131 kan\u0131tlar\u0131yla \u00e7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00c7\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015f olamasayd\u0131, ku\u015fkusuz Lozan bug\u00fcnk\u00fc \u015fekliyle imzalanamaz, mutlaka Anadolu topraklar\u0131 \u00fczerinde Ermenistan\u2019a bir yurt verilmek zorunda kal\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. \u00d6te yandan, Mondros Ate\u015fkes Anla\u015fmas\u0131\u2019ndan hemen sonra \u00fclke ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 \u0130tilaf Devletleri\u2019nin i\u015fgaline u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k t\u00fcm ar\u015fivler, i\u015fgalcilerin elindedir. Yak\u0131lm\u0131\u015f y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6yler bile ortadad\u0131r. \u0130ngilizler Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin de yard\u0131m\u0131yla, Do\u011fu\u2019da \u00a0g\u00f6rev yapm\u0131\u015f ne kadar vali, kaymakam, mutasarr\u0131f, komutan, idareci varsa tutuklam\u0131\u015f ve 147 tanesini yarg\u0131lanmak \u00fczere Malta\u2019ya s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Londra\u2019da kurulmu\u015f bulunan bir Harp Divan\u0131\u00a0 \u00a0da y\u0131llarca bu san\u0131klar aleyhine bir kan\u0131t bulmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, 3 \u00a0y\u0131l s\u00fcren soru\u015fturma sonunda bu konuda T\u00fcrkleri su\u00e7layabilecek tek bir kan\u0131ta, hatta ABD ar\u015fivlerinde bile ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6ren \u0130ngiliz Harp Divan\u0131, Malta\u2019da tutuklu bulunan t\u00fcm zanl\u0131lar\u0131 serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bu karar\u0131 veren yarg\u0131\u00e7lar, elbette g\u00f6\u00e7 esnas\u0131nda pek \u00e7ok masum insan\u0131n \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu biliyorlard\u0131. Ama bu \u00f6l\u00fcmlerden Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019ni veya s\u00f6z konusu Malta S\u00fcrg\u00fcnleri\u2019ni sorumlu tutmad\u0131lar. Bu mahkeme karar\u0131 da Ermenilerin bu konulardaki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcren\u00a0 iddialar\u0131n\u0131n ne kadar mesnetsiz oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamaya yetmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10. Sultan Vahdettin \u0130spanya, \u0130svi\u00e7re, Hollanda, Norve\u00e7, Danimarka gibi 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girmeyen 5 tarafs\u0131z \u00fclkeye resmen ba\u015fvurarak, masraflar\u0131 ve maa\u015flar\u0131 Osmanl\u0131 Devleti taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak \u00fczere, her birinden 2\u2019\u015fer yarg\u0131\u00e7 talep etmi\u015f, b\u00f6ylece kurulacak uluslararas\u0131 bir mahkemenin bu soyk\u0131r\u0131m iddialar\u0131n\u0131 soru\u015fturmas\u0131n\u0131 istemi\u015ftir. Bu te\u015febb\u00fcse \u0130ngiltere engel olmu\u015ftur. E\u011fer bu mahkeme kurulabilse ve yarg\u0131lamalar yap\u0131labilseydi, olaylar\u0131n arkas\u0131ndaki gizli oyunlar bu ba\u011f\u0131ms\u0131z ve tarafs\u0131z yarg\u0131\u00e7lar sayesinde ortaya konabilirdi. B\u00f6yle bir sonucun elde edilebilece\u011fini anlayan \u0130ngiltere, bu te\u015febb\u00fcs\u00fc engellemi\u015ftir. Soyk\u0131r\u0131m planlayan bir \u00fclkenin devlet ba\u015fkan\u0131, b\u00f6yle uluslararas\u0131 bir mahkeme kurulmas\u0131na \u00f6nayak olur mu?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeniler \u201cTehcir\u201d (Zorunlu G\u00f6\u00e7) olay\u0131ndan 28 sene \u00f6nce 1887\u2019de kurduklar\u0131 H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019nin kurulu\u015f t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde a\u00e7\u0131k\u00e7a neler yapacaklar\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015flard\u0131r. Buradan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi niha\u00ee hedef ihtilaldir ve Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin do\u011fusunda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir devlet kurmakt\u0131r. Bunu yapmak i\u00e7in silaha ba\u015fvurulacak ve sivil M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 yerlerinden korkutup ka\u00e7\u0131rmak i\u00e7in katliam yap\u0131lacakt\u0131r. Zira, b\u00f6lgedeki Ermeni n\u00fcfusu\u00a0 M\u00fcsl\u00fcmanlara nazaran \u00e7ok az oldu\u011fu i\u00e7in Ermenilerin\u00a0 ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc o topraklara yerle\u015fme \u015fans\u0131 yoktur. \u00dc\u00e7 sene sonra kurduklar\u0131 Ta\u015fnak Partisi\u2019nin de t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc (1890) ayn\u0131 mahiyettedir. B\u00f6ylece 1915\u2019te Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin Ermenilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Do\u011fu Anadolu\u2019daki bulunduklar\u0131 yerden, gene \u00fclke s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde fakat hen\u00fcz sava\u015f\u0131n s\u0131\u00e7ramad\u0131\u011f\u0131 , b\u00f6ylece T\u00fcrk Askeri i\u00e7in tehlikeli olamayacaklar\u0131 b\u00f6lgelere ta\u015f\u0131ma ve oralara yerle\u015ftirme karar\u0131n\u0131 bir \u201csoyk\u0131r\u0131m\u201d olarak d\u00fcnya kamuoyuna sunarlarken, \u201c\u2026\u00a0<em><b>bunu iktidardaki a\u015f\u0131r\u0131 T\u00fcrk\u00e7\u00fc \u0130ttihat Terakki Partisi\u2019nin y\u00f6neticileri \u00a0Enver, Talat, Cemal Pa\u015falar ve arkada\u015flar\u0131 yapt\u0131lar. Ama\u00e7lar\u0131 yaln\u0131z T\u00fcrklerden olu\u015fan bir Anadolu yaratmakt\u0131, o y\u00fczden Ermenileri temizleme yoluna gittiler, tehcir k\u0131saca \u00a0budur\u2026\u201d<\/b><\/em><b><i>\u00a0<\/i><\/b>diyerek propaganda yaparlar. Oysa tarih\u00ee ger\u00e7ekler bunu yalanlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ger\u00e7ekten de, \u00f6rne\u011fin ihtilalci birer parti olarak kurulan ve Anadolu topraklar\u0131 \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z bir Ermenistan kurmak i\u00e7in sonuna kadar sava\u015faca\u011f\u0131n\u0131, amaca ula\u015fmak i\u00e7in ise ba\u015fvurulacak y\u00f6ntemin ter\u00f6r olaca\u011f\u0131n\u0131\u00a0 a\u00e7\u0131k\u00e7a kurulu\u015f t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcnde ilan eden H\u0131n\u00e7ak Partisi 1887\u2019de Cenevre\u2019de kuruldu\u011fu zaman, Talat Pa\u015fa hen\u00fcz 13 ya\u015f\u0131nda bir \u00e7ocuk, Cemal Pa\u015fa ise 15 ya\u015f\u0131nda bir gen\u00e7tir. Muhtemelen\u00a0 her ikisinin de yakla\u015fan tehlikeden haberleri bile yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Mutlak g\u00f6r\u00fclen odur ki, \u0130ttihat Terakki Partisi daha kurulmam\u0131\u015fken, yani \u00a0yokken, bu \u00fclkede \u00e7ok ciddi bir Ermeni Sorunu vard\u0131r. \u0130ttihat Terakki\u2019nin sonradan y\u00f6neticisi olacak olanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 daha d\u00fcnyada bile de\u011filken, kimi y\u00f6neticileri ise\u00a0 birer \u00e7ocukken, Ermeni isyanlar\u0131 t\u00fcm \u00fclkeyi sarm\u0131\u015ft\u0131r ve devletin g\u00fcvenli\u011fini ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ciddi \u015fekilde tehdit etmektedir. Anla\u015f\u0131lan odur ki, 1915 y\u0131l\u0131nda\u00a0 bir\u00a0 zorunlu g\u00f6\u00e7 olay\u0131 ya\u015fanmasayd\u0131 bile, Osmanl\u0131 Devleti benzeri bir karar\u0131 almak zorunda kalacakt\u0131, zira Ermeniler Osmanl\u0131 Devleti\u2019ni zecri tedbirler almak yolunda s\u00fcrekli zorlamaktayd\u0131lar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00fcnyada s\u00f6zde Ermeni soyk\u0131r\u0131m iddalar\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken \u00e7ok yak\u0131n tarihte Ermenistan devletinden s\u00fcr\u00fclen ve kendi topraklar\u0131nda g\u00f6\u00e7e zorlanan 1 milyon Azerbaycanl\u0131lar\u0131n durumuna ne demeli. 1988 y\u0131l\u0131nda Azerbaycan ve Ermenistan aras\u0131nda ermenilerin toprak iddialar\u0131 \u00fczerine ortaya \u00e7\u0131kan sava\u015fta pek\u00e7ok insan kayb\u0131 ya\u015fand\u0131, Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 20\u2019si- Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f ve \u00e7evresindeki 7 b\u00f6lge ermeni silahl\u0131 birliklerince i\u015fgal edildi, 1 milyon Azeri yerlerinden s\u00fcr\u00fclerek m\u00fclteci ve zorunlu g\u00f6\u00e7men durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc. Bunca ki\u015fi evlerinden uzakta ya\u015fam sava\u015f\u0131 verirken uluslararas\u0131 kamuoyu bu sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in hala \u00a0herhangi bir kaydade\u011fer giri\u015fimde bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0130stifade edilen kaynaklar:\u00a0 www.tumodistanbul.org ve www.turksolu.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Osmanl\u0131 Devleti, I. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;na girdikten sonra Ermeni komitelerinin d\u00fc\u015fmanla i\u015fbirli\u011fi\u00a0yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Anadolu&#8217;da birbiri ard\u0131ndan isyanlar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 haber al\u0131nca, hadiselerin yat\u0131\u015faca\u011f\u0131 zann\u0131yla kesin bir tedbir alma yoluna gitmemi\u015fti.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":26620,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[646,265,249],"tags":[],"class_list":["post-4730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-beginning-genocide-slide-2","category-analysis-genocides-of-azerbaijanis-3","category-genocides-of-azerbaijanis-3"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2015\/12\/image0063-future.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4730\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}