{"id":8864,"date":"2016-02-19T10:27:40","date_gmt":"2016-02-19T06:27:40","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=8864"},"modified":"2016-02-19T13:40:12","modified_gmt":"2016-02-19T09:40:12","slug":"ermenilerin-kokeni-ve-gecmisten-gunumuze-turk-ermeni-iliskileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/ermenilerin-kokeni-ve-gecmisten-gunumuze-turk-ermeni-iliskileri\/","title":{"rendered":"ERMEN\u0130LER\u0130N K\u00d6KEN\u0130 VE GE\u00c7M\u0130\u015eTEN G\u00dcN\u00dcM\u00dcZE T\u00dcRK-ERMEN\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130LER\u0130"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-26536\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/1321473055_1828turkmenchay-1.jpg\" alt=\"1321473055_1828turkmenchay\" width=\"730\" height=\"508\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/1321473055_1828turkmenchay-1.jpg 730w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/1321473055_1828turkmenchay-1-300x209.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/1321473055_1828turkmenchay-1-624x434.jpg 624w\" sizes=\"auto, (max-width: 730px) 100vw, 730px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni ad\u0131na ilk defa, M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131lda Pers Kral\u0131 Darius\u2019un kitabelerinde rastlanmaktad\u0131r. Ve as\u0131l ilgin\u00e7 olan nokta \u015fudur ki, Ermeniler, kendilerine hi\u00e7bir zaman Ermeni\u201d dememi\u015fler, bilakis kendilerini \u201cHaikhlar\u201d olarak adland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ermeni ismi, Pers Kral\u0131n\u0131n, b\u00f6lgenin ad\u0131na izafeten uydurmu\u015f oldu\u011fu bir isimdir.<!--more--> \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 belgelerden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla, daha M.\u00d6. 3. Biny\u0131ldan itibaren1, onlar\u0131n yerle\u015fti\u011fi Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesine \u201cArmanu\u201d veya \u201cArmenia\u201d denilmekte idi. Ba\u015fka bir tabirle, Ermenilerin gelmesinden yakla\u015f\u0131k 1600 y\u0131l \u00f6nce de, Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi, \u201cArmenia\u201d ad\u0131yla an\u0131l\u0131yordu. \u0130\u015fte Pers Kral\u0131, hakimiyeti alt\u0131nda bulunan ve muhtemelen bat\u0131dan g\u00f6\u00e7men olarak gelen bu yabanc\u0131lara \u201cArmenia B\u00f6lgesinde oturanlar\u201d anlam\u0131na gelen \u201cErmeniler\u201d ismini vermi\u015fti. \u015eu noktay\u0131 da a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmakta fayda g\u00f6r\u00fcyoruz: Ermeniler, kendilerinden \u00f6nce bu topraklar \u00fczerinde oturmu\u015f olan Urartular\u0131 (M.\u00d6. 9.-6. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131) atalar\u0131 olarak g\u00f6stermeye ve dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lgenin ger\u00e7ek sahibi olduklar\u0131n\u0131 ispat etmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Halbuki, yap\u0131lan filolojik tetkikler, Ermenilerin kulland\u0131\u011f\u0131 dilin, Hint-Avrupa k\u00f6kenli dillerden oldu\u011funu, a\u00e7\u0131k ve net bir bi\u00e7imde ortaya koymu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Urartular\u0131n dili, M.\u00d6. 3. Biny\u0131lda Do\u011fu Anadolu\u2019nun hemen hemen tamam\u0131 ile G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019nun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde oturan ve bilim adamlar\u0131 taraf\u0131ndan Proto-T\u00fcrkler olduklar\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen Huri kavminin diliyle akraba olup, Asya k\u00f6kenli dillerdendir. O halde, Ermenilerin b\u00f6yle bir iddiada bulunmalar\u0131, tamam\u0131yla yersiz ve yanl\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc filolojik a\u00e7\u0131dan, b\u00f6yle bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131na asla imkan yoktur2. E\u011fer Urartulara mutlaka bir akraba aran\u0131yorsa, Filolojik a\u00e7\u0131dan, bu akrabal\u0131\u011fa en lay\u0131k olanlar T\u00fcrklerdir.<br \/>\nErmeniler, b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle, M.\u00d6. 8. y\u00fczy\u0131lda vuku bulan Trak g\u00f6\u00e7leri neticesinde Anadolu\u2019ya geldikten ve yakla\u015f\u0131k iki as\u0131r orda burada ya\u015fad\u0131ktan sonra, Urartu Devletinin y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 f\u0131rsat bilerek, M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda, Van G\u00f6l\u00fc ve civar\u0131ndaki topraklara, Pers Kral\u0131n\u0131n egemenli\u011fini kabul etmek ve ona vergi \u00f6demek \u015fart\u0131yla yerle\u015febilmi\u015flerdir.<br \/>\nO halde, Ermenilerin Anadolu\u2019daki tarihleri, M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131ldan daha geriye gitmemektedir. Halbuki, \u00e7ivi yaz\u0131l\u0131 belgelerdin \u00f6\u011frenildi\u011fine g\u00f6re, T\u00fcrkler M.\u00d6. 3. Biny\u0131l\u0131n sonlar\u0131ndan itibaren Anadolu\u2019da mevcutturlar ve Anadolu\u2019nun kaderinde \u00f6nemli roller oynam\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nErmeniler, Pers \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun y\u0131k\u0131lmas\u0131ndan sonra \u0130skender\u2019in, daha sonra da s\u0131ras\u0131yla Selevkoslar\u0131n, Romal\u0131lar\u0131n, Bizansl\u0131lar\u0131n, Sel\u00e7uklu T\u00fcrklerinin ve nihayet Osmanl\u0131 T\u00fcrklerinin egemenli\u011finde ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nErmeniler, Anadolu\u2019da ya\u015fad\u0131klar\u0131 uzun zaman i\u00e7erisinde hi\u00e7bir zaman tam manas\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131z olamam\u0131\u015flar, m\u00fctemadiyen himaye alt\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015flar ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda da vergi \u00f6dememi\u015flerdir. Fakat \u015furas\u0131 bir ger\u00e7ektir ki, en iyi muameleyi T\u00fcrklerden g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Hatta Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu d\u00f6neminde devletin \u00fcst kademelerinde kendilerine bir\u00e7ok g\u00f6revler verilmi\u015ftir. Ancak, \u00f6zellikle 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren, emperyalist devletlerin te\u015fvik ve tahrikleriyle, memleket i\u00e7erisinde kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar \u00e7\u0131karmaya ve Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in problem olmaya, ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Nitekim, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerin yard\u0131m\u0131yla olu\u015fturulan Ermeni komiteleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile memleketin her yerinde kul\u00fcpler ve kitapl\u0131klar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, buralara devam eden ki\u015filere Ermeni Tarihi ve Ermeni b\u00fcy\u00fckleri hakk\u0131nda bilgiler verilerek, Ermeni milliyet\u00e7ili\u011fi a\u015f\u0131lanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu arada T\u00fcrkl\u00fc\u011fe ve T\u00fcrklere kar\u015f\u0131 Ermeni halk\u0131nda nefret uyand\u0131racak eserler de ne\u015fredilmi\u015ftir. Ermeni Patrikhanesi ise, dini y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir tarafa b\u0131rak\u0131p, b\u00fct\u00fcn mevcudiyeti ile komitecilerin karargah\u0131 haline gelmi\u015ftir. Ermeni Patrikhanesi ise, dini y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir tarafa b\u0131rak\u0131p, b\u00fct\u00fcn mevcudiyeti ile komitecilerin karargah\u0131 haline gelmi\u015ftir. Rus \u00c7arl\u0131\u011f\u0131 da, Kilikya (Adana, Mara\u015f, \u0130skenderun) b\u00f6lgesindeki Ermenileri Ortodoks mezhebine ge\u00e7irerek kendisine ba\u011flamay\u0131 ve bu yolla Akdeniz\u2019e \u00e7\u0131kmay\u0131 hedefledi\u011fi i\u00e7in, devaml\u0131 olarak Ermenileri k\u0131\u015fk\u0131rtmaktan geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nBalkan Harbi\u2019nden sonra Ermeni derneklerinin siyasi faaliyetleri daha da art\u0131rm\u0131\u015f ve Ermeni \u00e7eteleri, T\u00fcrkleri katlatmaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu 3 A\u011fustos 1914 tarihinde Birinci D\u00fcnya Harbi\u2019ne fiilen i\u015ftirak ettikten sonra ise Ermeniler, Anadolu\u2019da oturan ve hi\u00e7bir g\u00fcnah\u0131 olmayan binlerce T\u00fcrk\u00fc \u00e7oluk \u00e7ocuk, gen\u00e7 ihtiyar demeden ac\u0131mas\u0131zca katletmi\u015flerdir. Elbette ki, b\u00f6ylesine vahim bir durum kar\u015f\u0131s\u0131nda Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin birtak\u0131m tedbirler almas\u0131 gerekiyordu. Nitekim \u00e7ok ge\u00e7meden bu tedbir al\u0131nd\u0131. Ger\u00e7ekten, Ba\u015fkomutanl\u0131k makam\u0131, Anadolu\u2019nun bir\u00e7ok yerlerinde ve \u00f6zellikle Do\u011fu Anadolu\u2019daki Ermeni isyanlar\u0131n\u0131n, sabotajlar\u0131n\u0131n ve silahl\u0131 e\u015fk\u0131yal\u0131klar\u0131n tehlikeli bir durum yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek, \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bir teklifte bulunmu\u015f ve 27 May\u0131s 1915 tarihinde de \u00fc\u00e7 maddelik bir tehcir (G\u00f6\u00e7 Ettirilme) kanunu \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanun ile; 2ordu, ba\u011f\u0131ms\u0131z kolordu ve t\u00fcmen komutanlar\u0131na, askeri nedenlere dayanarak, casusluk ve hainliklerini hissettikleri b\u00f6lge halk\u0131n\u0131, tek tek veya toplu olarak memleketin di\u011fer b\u00f6lgelerine g\u00f6nderebilmelerine\u201d yetik verilmi\u015ftir. Bu kanuna g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeliklerle de, g\u00f6\u00e7 ettirilen\u015fah\u0131slar\u0131n mal, can ve namuslar\u0131n\u0131 koruyucu \u00e7e\u015fitli d\u00fczenlemeler getirilmi\u015fti.<br \/>\nOsmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti ayr\u0131ca, Ermenilerin g\u00f6\u00e7 ettirilmesiyle ilgili olarak bir de talimat metni yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu metinde \u015f\u00f6yle denilmektedir: \u201cNakli gereken Ermenilerin yeni yerle\u015fme b\u00f6lgelerine hareket ettirilmeleri ve yolculuklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda rahatlar\u0131 sa\u011flanmal\u0131, canlar\u0131 ve mallar\u0131 korunmal\u0131d\u0131r. Var\u0131\u015flar\u0131ndan, yeni yurtlar\u0131na tamam\u0131yla yerle\u015fmelerine kadar, i\u00e2\u015feleri, m\u00fclteci tahsisatlar\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r. Bunlara daha evvelki mali durumlar\u0131 ve halihaz\u0131r ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, mal ve toprak da\u011f\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130htiya\u00e7 sahipleri i\u00e7in, h\u00fck\u00fcmet evler yapmal\u0131, \u00e7ift\u00e7i ve ihtiya\u00e7 sahibi zanaatk\u00e2rlara tohum, \u00e2let, te\u00e7hiz\u00e2t temin etmelidir.\u201d<br \/>\n\u201cBu emrin tamam\u0131yla, Ermeni isyanc\u0131 komitelerinin geni\u015flemesine kar\u015f\u0131 bir tedbir olmas\u0131 nedeniyle, M\u00fcsl\u00fcman ve Ermeni gruplar\u0131n\u0131n, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 katliama giri\u015fmelerine yol a\u00e7acak \u015fekilde yerine getirilmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d<br \/>\n\u201cYeniden yerle\u015ftirilen Ermeni gruplar\u0131n\u0131n refakat etmek \u00fczere, \u00f6zel g\u00f6revliler temini i\u00e7in d\u00fczenlemeler yap\u0131lacak, bunlar\u0131n yiyecek ve di\u011fer ihtiya\u00e7lar\u0131 sa\u011flanacak, bu ama\u00e7la gerekecek harcamalar, g\u00f6\u00e7menlere ayr\u0131lan h\u00fck\u00fcmet tahsisat\u0131ndan kar\u015f\u0131lanacakt\u0131r.\u201d<br \/>\n\u201cG\u00f6\u00e7menlerin yolculuklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, var\u0131\u015f yerlerine kadar, gerekli i\u00e2\u015feleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yoksul g\u00f6\u00e7menlere, yerle\u015febilmeleri i\u00e7in, kredi verilmelidir. Yolculuk halindeki ki\u015filer i\u00e7in kurulan kamplar, muntazam olarak denetlenmelidir. Bu ki\u015filerin refah\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirler al\u0131nmal\u0131, ayr\u0131ca asayi\u015f ve g\u00fcvenlikleri sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Yoksul g\u00f6\u00e7menlere yeterli yiyecek verilmeli ve sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131, her g\u00fcn, doktor taraf\u0131ndan denetlenmelidir\u2026 Hasta, kad\u0131n ve \u00e7ocuk trenle, di\u011ferleri ise dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131na g\u00f6re, kat\u0131rlara, araba i\u00e7inde veya yay olarak g\u00f6nderilmelidir. Her konvoya bir m\u00fcfreze muhaf\u0131z refakat etmeli, her konvoyun yiyecek malzemeleri, var\u0131\u015f yerine kadar korunmal\u0131d\u0131r\u2026<br \/>\nKamplarda veya yolculuk s\u0131ras\u0131nda, g\u00f6\u00e7menlere kar\u015f\u0131 bir sald\u0131r\u0131 vuku bulursa, bu sald\u0131r\u0131lar, derhal \u00f6nlenmelidir.\u201d7 G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, y\u00fczy\u0131llardan beri T\u00fcrklerle yan yana ya\u015fayan Ermeniler, g\u00fcvenilir bir vatanda\u015f olarak kabul edilmelerine ve kendilerine her t\u00fcrl\u00fc konuda serbestlik tan\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, T\u00fcrkiye \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli menfaatleri olan yabanc\u0131 devletlerin oyununa gelerek, hata i\u015flemi\u015flerdir. E\u011fer Ermeni vatanda\u015flar, macera pe\u015finde ko\u015fan Ermeni komitelerinin akl\u0131na uyarak, memleketin \u00e7e\u015fitli yerlerinde kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar, isyanlar, e\u015fk\u0131yal\u0131klar, sabotajlar ve hatta d\u00fc\u015fman hesab\u0131na casusluklar yapmasalar ve her \u015feyden \u00f6nemlisi, en kritik durumlarda, T\u00fcrk ordusunu, arkadan vurmak gibi hareketlere giri\u015fmeselerdi ve nihayet silahlar\u0131 ile d\u00fc\u015fman taraf\u0131na ge\u00e7erek, her \u015feylerini payla\u015ft\u0131klar\u0131 T\u00fcrk askerine kar\u015f\u0131 sava\u015fmasalard\u0131 elbette ki bu isyanlar\u0131 bast\u0131rmak i\u00e7in hi\u00e7bir askeri harek\u00e2ta gerek kalmayaca\u011f\u0131 gibi, yurdun ba\u015fka k\u00f6\u015felerine g\u00f6\u00e7 ettirilmeleri de s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131. Esasen hi\u00e7bir h\u00fck\u00fcmet, kendisine sad\u0131k, g\u00f6revini yapan vatanda\u015flar\u0131n\u0131, hele \u00f6l\u00fcm-kal\u0131m sava\u015f\u0131nda oldu\u011fu bir zamanda, cezaland\u0131rma ve g\u00f6\u00e7 ettirme gibi i\u015flemlere giri\u015femez.<br \/>\nAncak, az\u0131nl\u0131klar\u0131n, yurt \u00e7\u0131karlar\u0131na uymayan ve hatta vatan\u0131 yok etmek durumuna getiren eylemlerine kar\u015f\u0131 da h\u00fck\u00fcmetlerin eli kolu ba\u011fl\u0131 kald\u0131klar\u0131, hi\u00e7bir zaman ve hi\u00e7bir yerde g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Su\u00e7a uygun cezay\u0131 vermek, devlet otoritesinin ve h\u00fck\u00fcmet y\u00f6neticilerinin en do\u011fal hakk\u0131 ve hatta g\u00f6revidir.<br \/>\nT\u00fcrk milletini sava\u015f meydanlar\u0131nda yenemeyeceklerini anlayan emperyalist devletler, T\u00fcrklerle karde\u015f gibi ya\u015fayan az\u0131nl\u0131klar\u0131, \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in, bir piyon olarak kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nBirinci D\u00fcnya Harbi\u2019nde Ermeniler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin say\u0131s\u0131, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc iddia edilen Ermenilerin say\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Bu \u00f6ld\u00fcr\u00fclen T\u00fcrklerin \u00e7o\u011fu, Ermeni isyanlar\u0131nda bask\u0131na u\u011frayan askerlerle, i\u015fi g\u00fcc\u00fc ile u\u011fra\u015fan sivil halkt\u0131. G\u00f6z\u00fcn\u00fc kin b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f Ermeni komitecileri, kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ihtiyarlar\u0131 bile \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Bu hareket tarz\u0131, insanl\u0131k i\u00e7in, medeniyet i\u00e7in, utan\u00e7 vericidir. Ermeni komitecileri, yabanc\u0131 devletlerin \u00f6zendirme, k\u0131\u015fk\u0131rtma ve her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131mlar\u0131yla hem T\u00fcrk ve hem de Ermeni \u0131rklar\u0131na en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapm\u0131\u015flard\u0131r.<br \/>\nErmenilerin Do\u011fu Anadolu\u2019daki \u00e7arp\u0131\u015fmalarda ve tehcir s\u0131ras\u0131nda kay\u0131plar verdi\u011fi bir ger\u00e7ektir. Esasen bu durumu inkar eden de yoktur. Sava\u015ftan kaynaklanan genel d\u00fczen ve g\u00fcvenlik ortam\u0131 ve zapt edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015fahsi kin ve \u00f6\u00e7 alma duygular\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, g\u00f6\u00e7 ettirilen kafilelere bir tak\u0131m sald\u0131r\u0131larda bulunulmu\u015ftur. Ancak h\u00fck\u00fcmet, bu durumu, elinden geldi\u011fi kadar \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve sorumlu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sald\u0131rganlarla g\u00f6revlerinde ihmali g\u00f6r\u00fclen muhaf\u0131zlar\u0131 da en a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nDi\u011fer taraftan, sava\u015f g\u00fcnlerinin g\u00fc\u00e7 \u015fartlar\u0131; ara\u00e7, yak\u0131t, g\u0131da, ila\u00e7 ve di\u011fer imk\u00e2nlar\u0131n yetersizli\u011fi, a\u011f\u0131r iklim \u015fartlar\u0131, bir tak\u0131m salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n meydana getirdi\u011fi tahribat da kay\u0131plar\u0131n say\u0131s\u0131n art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Cephelerde, 90.000 ki\u015filik Osmanl\u0131 ordusu, so\u011fuk ve hastal\u0131ktan k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Uzak b\u00f6lgelerde, hatta ba\u015fkent \u0130stanbul\u2019da bile, feci s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ekilmi\u015ftir. Bu zor \u015fartlar ve s\u0131k\u0131nt\u0131lardan, en az Ermeniler kadar T\u00fcrklerde paylar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015fti, Ermeni propaganda ve ter\u00f6ristlerinin soyk\u0131r\u0131m (jenosit) diye iddia ettikleri olay\u0131n ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fc bundan ibarettir. Kald\u0131 ki, g\u00f6\u00e7 ettirilme s\u0131ras\u0131nda, Ermenilerin kay\u0131plar\u0131 ile ilgili olarak verilen rakamlar bile, birbirine uymamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin ciddiyeti ile tan\u0131nan Encylopedia Britannica, 1918 y\u0131l\u0131 bask\u0131s\u0131nda, tehcir s\u0131ras\u0131nda \u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131n\u0131<br \/>\n600.000 olarak yazm\u0131\u015f iken, bu miktar, 1968 y\u0131l\u0131 bask\u0131s\u0131nda 1.500.000 olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Ger\u00e7e\u011fi tespit etmek i\u00e7in, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki Ermeni n\u00fcfusuna bakmak gerekir. Birinci D\u00fcnya Harbi s\u0131ralar\u0131nda, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu uyru\u011fundaki Ermeni n\u00fcfusu, \u00e7e\u015fitli kaynaklara g\u00f6re \u015f\u00f6yledir:<br \/>\nErmeni Patrikhanesi Rakamlar\u0131na G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u20262.560.000<br \/>\nErmeni Tarih\u00e7isi Basmac\u0131yan\u2019a G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u20263.380.000<br \/>\nLozan\u2019daki Ermeni Heyetine G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.2.500.000<br \/>\nErmeni Tarih\u00e7isi Kevork Aslan\u2019a G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026.1.800.000<br \/>\nFrans\u0131z Sar\u0131 Kitab\u0131\u2019na G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026&#8230;1.550.000<br \/>\nEncylopedia Britannica\u2019ya G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u20261.500.000<br \/>\nLudovic de Constensa\u2019ya G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026&#8230;1.400.000<br \/>\nH.F.B. Lynch \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026\u2026..1.345.000<br \/>\nRevue de Paris\u2019e G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026\u2026\u20261.300.000<br \/>\nOsmanl\u0131 \u0130statistiklerine G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026..1.295.000<br \/>\n\u0130ngiliz Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131\u2019na G\u00f6re \u2026\u2026\u2026\u2026\u2026.\u2026\u2026\u2026\u2026\u2026&#8230;\u2026\u2026\u2026.1.056.000<br \/>\nAbart\u0131l\u0131 Ermeni kaynaklar\u0131 dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, bu n\u00fcfusun ortalama olarak 1.300.000 oldu\u011fu kabul edilebilir. \u015eu halde, Ermeni iddialar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle bir ilgisi yoktur.<br \/>\nTalat Pa\u015fa, \u0130ttihat Partisi\u2019nin son toplant\u0131s\u0131nda, Ermenilerin kayb\u0131n\u0131 300.000 olarak tahmin etmi\u015ftir.<br \/>\nToynbee ise Ermenilerin kayb\u0131n\u0131 600.000 olarak vermi\u015ftir ki, bu rakam, Encylopedia Britannica\u2019n\u0131n 1918\u2019de verdi\u011fi rakamla ayn\u0131d\u0131r.<br \/>\nOsmanl\u0131 H\u00fcrriyet ve \u0130til\u00e2f H\u00fck\u00fcmeti, \u0130ttihat ve Terakki \u0130ktidar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fclemek ve i\u015fgal kuvvetlerine ho\u015f g\u00f6r\u00fcnmek i\u00e7in g\u00f6\u00e7 ettirme s\u0131ras\u0131nda 800.000 Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemi\u015ftir.<br \/>\nLozan Konferans\u0131na kat\u0131lan Ermeni Heyeti Ba\u015fkan\u0131 Bogos Nubar, o s\u0131rada T\u00fcrkiye\u2019de hala 280.000 Ermeni\u2019nin bulundu\u011funu, 700.000 Ermeni\u2019nin de ba\u015fka \u00fclkelere g\u00f6\u00e7 etti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Bu beyan do\u011fru kabul edildi\u011fi takdirde, toplam 1.300.000 olan Ermeni n\u00fcfusundan, hala T\u00fcrkiye\u2019de oturan ve ba\u015fka memleketlere g\u00f6\u00e7 eden Ermeniler de say\u0131l\u0131rsa, Ermeni kayb\u0131n\u0131n 300.000 civar\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu kay\u0131plara, \u00e7ete ve isyan harek\u00e2t\u0131nda \u00f6len ve d\u00fc\u015fman saf\u0131na ge\u00e7erek T\u00fcrklerle sava\u015f\u0131rken \u00f6lenler de dahildir. Sava\u015f \u015fartlar\u0131 i\u00e7inde, yokluk, yorgunluk ve hastal\u0131ktan \u00f6lenler de bu miktara kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ermenilerin ve Ermeni yanl\u0131s\u0131 \u00e7evrelerin, Ermeni kay\u0131plar\u0131n verirken, T\u00fcrk kay\u0131plar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlamalar\u0131 gerekir. T\u00fcrk kay\u0131plar\u0131, Ermeni kay\u0131plar\u0131ndan \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en Bogos Nubar\u2019a g\u00f6re, sadece Do\u011fu Anadolu\u2019daki M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfustan 1.400.000 ki\u015fi eksilmi\u015ftir.<br \/>\nG\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki, ne pl\u00e2nl\u0131 bir soyk\u0131r\u0131m ve ne de 1.500.000 Ermeni\u2019nin \u00f6lmesi s\u00f6z konusudur. B\u00f6yle bir iddiada bulunmak, tarihi ger\u00e7ekleri sapt\u0131rmaktan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<br \/>\nErmeniler Mustafa Kemal\u2019in \u00f6nderli\u011finde ba\u015flat\u0131lan Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda da d\u00fc\u015fmanca hareketlerine devam etmi\u015flerdir. Ger\u00e7ekten, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere, Bat\u0131l\u0131 devletleri arkas\u0131na alan Ermeniler, Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019nde bir Ermenistan Devleti kurmak amac\u0131yla T\u00fcrklerle m\u00fccadeleye girmi\u015fler, ancak \u015eark Cephesi Komutan\u0131 K\u00e2z\u0131m Karabekir Pa\u015fa taraf\u0131ndan ma\u011flup edilmi\u015flerdir. 3 Aral\u0131k 1920\u2019de Ermenilerle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi H\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda G\u00fcmr\u00fc Antla\u015fmas\u0131 imza edilmi\u015ftir. Fakat anla\u015fmadan bir g\u00fcn sonra, Ermeni topraklar\u0131, Rus K\u0131z\u0131lordusu\u2019nun i\u015fgaline u\u011fram\u0131\u015f ve Erivan\u2019da Sovyet Ermeni Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmeti kurulmu\u015ftur. Bu nedenle, G\u00fcmr\u00fc antla\u015fmas\u0131 onaylanamam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yerine 16 Mart 1921\u2019de Sovyet Rusya ile Moskova\u2019da bir antla\u015fma yap\u0131lm\u0131\u015f ve bu antla\u015fma, 27 Mart 1921 tarihinde T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nce de onaylanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nB\u00f6ylece, Do\u011fu Cephesi ve bu cephede sava\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131zla olan ili\u015fkilerimiz d\u00fczelmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<br \/>\nFakat \u00f6zellikle, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan sonra, Ermenilerin, T\u00fcrkiye ve T\u00fcrkler aleyhindeki faaliyetleri, yeniden artmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nAncak, \u015furas\u0131 bir ger\u00e7ektir ki, Osmanl\u0131 Ar\u015fivlerinde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan ve ilim aleminin hizmetine sunulan y\u00fczlerce belge, Ermeni iddialar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir ger\u00e7ek dayana\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015f bulunmaktad\u0131r.<br \/>\n\u015eunu da hemen belirtelim ki, Ermeniler, genellikle T\u00fcrk-Yunan \u0130li\u015fkilerinin gerginle\u015fti\u011fi d\u00f6nemlerdi sahneye \u00e7\u0131km\u0131\u015flar ve hatta, Rumlarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisine girmi\u015flerdir. Milli M\u00fccadele s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan bu durum, 1990 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131nda yeniden ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere, Ermeni-Azeri \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan Yunanl\u0131lar, Bat\u0131 Trakya\u2019daki soyda\u015flar\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 hareketlerde bulunmu\u015flard\u0131r.<br \/>\nErmeniler halen Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n % 20\u2019sini i\u015fgal alt\u0131nda tutmaktad\u0131rlar. T\u00fcrkiye\u2019nin Avrupa Birli\u011fi\u2019ne girmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fu s\u0131ralarda g\u00fcndeme getirilen en \u00f6nemli konulardan biri, T\u00fcrkiye\u2019nin, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 kabul etmesi noktas\u0131nda yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca T\u00fcrkiye\u2019den Ermenistan s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7mas\u0131 ve T\u00fcrkiye ile Ermenistan aras\u0131nda ticari ili\u015fkilerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 istenmektedir. T\u00fcrkiye, Ermenilerin i\u015fgal etti\u011fi Azeri topraklar\u0131ndan \u00e7ekilmesi kayd\u0131yla, Ermenistan s\u0131n\u0131r kap\u0131s\u0131n a\u00e7abilece\u011fin beyan etmi\u015ftir. Ancak, soyk\u0131r\u0131m iddias\u0131n\u0131 kabullenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, Birinci D\u00fcnya Harbi s\u0131ras\u0131nda Ermenilerin de \u00f6zellikle Do\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi\u2019nde ya\u015fayan y\u00fcz binlerce T\u00fcrk\u00fc ac\u0131mas\u0131zca katletmi\u015flerdir. Son yirmi y\u0131ld\u0131r b\u00f6lgede yap\u0131lan arkeolojik kaz\u0131larda \u00e7ok say\u0131da toplu mezar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklere ait olan bu toplu mezarlar, Ermeni katliam\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 ile ortaya koymaktad\u0131r. Bir ba\u015fka ifade ile tehcir olay\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 1915 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrklerin verdi\u011fi kay\u0131p, Ermeni kay\u0131plar\u0131ndan daha az de\u011fildir.<br \/>\nHer iki taraf da epeyce insan\u0131n\u0131 kaybetti\u011fine g\u00f6re, Ermenilerin her y\u0131l bu konuyu g\u00fcndeme getirerek, T\u00fcrkiye\u2019yi k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmak istemesinin hi\u00e7bir anlam\u0131 yoktur. E\u011fer Ermenistan, T\u00fcrkiye ile iyi ili\u015fkiler kurmak istiyorsa, her \u015feyden \u00f6nce tarihin derinliklerinde kalm\u0131\u015f olan s\u00f6zde Ermeni Soyk\u0131r\u0131m iddias\u0131ndan vazge\u00e7meli, ard\u0131nda da i\u015fgal alt\u0131nda tuttu\u011fu Azeri topraklar\u0131n\u0131 bo\u015faltmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nProf. Dr. Ekrem MEM\u0130\u015e, Afyon Kocatepe \u00dcniversitesi, Fen-Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131.<br \/>\n(Sosyal Bilimer Dergisi\u2019nde yay\u0131nlanan ayn\u0131 adl\u0131 makaleden al\u0131nt\u0131) www.aku.edu.tr<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ermeni ad\u0131na ilk defa, M.\u00d6. 6. y\u00fczy\u0131lda Pers Kral\u0131 Darius\u2019un kitabelerinde rastlanmaktad\u0131r. Ve as\u0131l ilgin\u00e7 olan nokta \u015fudur ki, Ermeniler, kendilerine hi\u00e7bir zaman Ermeni\u201d dememi\u015fler, bilakis kendilerini \u201cHaikhlar\u201d olarak adland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Ermeni ismi, Pers Kral\u0131n\u0131n, b\u00f6lgenin ad\u0131na izafeten uydurmu\u015f oldu\u011fu bir isimdir.<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":26535,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[669,225,203],"tags":[],"class_list":["post-8864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-great-relocation-slide-9","category-analysis-ermenilerin-gelisi","category-ermenilerin-gelisi"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/1321473055_1828turkmenchay-future.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8864"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8864\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}