{"id":9702,"date":"2014-09-05T16:16:40","date_gmt":"2014-09-05T11:16:40","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=9702"},"modified":"2015-04-11T16:39:19","modified_gmt":"2015-04-11T11:39:19","slug":"bazi-ortacag-ermeni-kaynaklarinda-kafkasyadaki-azerbaycan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/bazi-ortacag-ermeni-kaynaklarinda-kafkasyadaki-azerbaycan\/","title":{"rendered":"Baz\u0131 Orta\u00e7a\u011f Ermeni kaynaklar\u0131nda Kafkasya\u2019daki Azerbaycan"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-9703 size-medium\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk-300x264.jpg\" alt=\"tk\" width=\"300\" height=\"264\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk-300x264.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk-1024x903.jpg 1024w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk-624x550.jpg 624w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk.jpg 1360w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\u00a0\u00a0Uzun zaman Avrupa bilimi, Sovyet bilimi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Rus tarih bilimi, Kafkasya\u2019dan daha \u00e7ok \u00d6n Asya (\u0130ran) ile ba\u011flant\u0131s\u0131 kurulan tarih\u00ee Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131 detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Azerbaycan\u2019\u0131n G\u00fcney Kafkasya ile do\u011frudan ili\u015fkisi olmayan Kuzey \u0130ran topraklar\u0131nda yer alan bir b\u00f6lge oldu\u011funa dair tez, yava\u015f yava\u015f empoze ediliyordu. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zellikle Ermeni tarih\u00e7ileri ve siyaset\u00e7ilerinin ho\u015funa gitmi\u015ftir ki,<\/strong> onlar\u0131n niyeti, Azerbaycan\u2019\u0131n Kafkasya\u2019daki tarih\u00ee k\u00f6klerini inkar ederek egemen Azerbaycan Cumhuriyeti&#8217;ne kar\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yap\u0131lan Ermeni bask\u0131s\u0131 ile sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmakt\u0131r.<!--more--><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Azerbaycan, y\u00fczy\u0131llard\u0131r bu b\u00f6lgede \u00f6nemli siyasi rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00fclkenin s\u0131n\u0131rlar\u0131, kuzeyde Kafkasya Da\u011f S\u0131rt\u0131 ve Derbent\u2019ten (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Da\u011f\u0131stan) ve g\u00fcneyde Hamadan\u2019a (merkez\u00ee) kadar, bat\u0131da G\u00f6y\u00e7e G\u00f6l\u00fc\u2019nden (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ermenistan Cumhuriyeti&#8217;ndeki Sevan G\u00f6l\u00fc), Bor\u00e7al\u0131 B\u00f6lgesi\u2019nden (G\u00fcrcistan) ve Urmiye G\u00f6l\u00fc\u2019nden (kuzeybat\u0131 \u0130ran) ve do\u011fuda Hazar Denizi\u2019nin k\u0131y\u0131lar\u0131na kadar olan alan\u0131 kaps\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XIX. y\u00fczy\u0131lda Kafkasya\u2019y\u0131 ke\u015ffetmeye ba\u015flayan Rus \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 bilimsel ve tarihsel ara\u015ft\u0131rmalara dayanarak b\u00f6lgenin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki, \u00e7o\u011fu zaman \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f tarihi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <strong>Bu d\u00f6nemde Rus tarih\u00e7ileri taraf\u0131ndan Azerbaycan ile ilgili her\u015feyi \u00abFars\u00bb olarak takdim etme ve \u00f6zellikle T\u00fcrk dili konu\u015fan Azerbaycanl\u0131lar\u0131 \u00abFars\u00bb diye adland\u0131rma gelene\u011fi ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Rus ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 \u041c.\u00c7ulkov, N.Kostomarov, P.Melgunov, \u0410.Popov, \u041e.Zuba\u015fevakornilovi\u00e7, \u0410.\u015epakovskiy, G.Koto\u015fihin, \u0410.Mulukin ve Y.Kozubskiy\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 Azerbaycan tarihi ile ilgili bir\u00e7ok ilgin\u00e7 bilgiler i\u00e7ermektedir, fakat bu yazarlar \u00e7o\u011fu zaman Azerbaycan ve Persiya aras\u0131nda pek ayr\u0131m yapmam\u0131\u015flard\u0131r. Bu hususu ilk fark eden \u00fcnl\u00fc Azerbaycanl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Y.Zevakin olmu\u015ftur. \u0130nceledi\u011fi d\u00f6neme ait kaynaklar\u0131n \u00f6zelliklerini iyi bilen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00abPersiya\u00bb terimi alt\u0131nda s\u0131k s\u0131k Azerbaycan\u2019\u0131n, \u00abFarslar\u00bb terimi alt\u0131nda ise Azerbaycanl\u0131lar\u0131n kastedildi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (1).\u00a0<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-9704 size-medium\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk1-300x264.jpg\" alt=\"tk1\" width=\"300\" height=\"264\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk1-300x264.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk1-1024x903.jpg 1024w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk1-624x550.jpg 624w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk1.jpg 1360w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1847 y\u0131l\u0131 \u0130ngiliz haritas\u0131: Lowry, J.W.; Sharpe, J. Russia at the Caucasus Fragman<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yukar\u0131da s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirtilen Azerbaycan\u2019\u0131n topraklar\u0131n\u0131 tarif eden \u00e7ok say\u0131da Arap, Fars, Osmanl\u0131, Avrupa, Rus, Ermeni kaynaklar\u0131 mevcuttur. Esas\u0131nda, a\u015fa\u011f\u0131da Azerbaycan\u2019\u0131n Kafkasya\u2019daki bir\u00e7ok tarih\u00ee b\u00f6lgelerini tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z, yaln\u0131zca orta\u00e7a\u011f ve daha sonraki d\u00f6nem Ermeni kaynaklara at\u0131fta bulunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Azerbaycan\u2019\u0131n topraklar\u0131 ile ilgili ilgin\u00e7 ger\u00e7ekler ve \u015fimdiki Ermenistan arazisi ile \u0130revan\u2019\u0131n (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Erivan) Azerbaycan\u2019a ait olmas\u0131na ili\u015fkin bilgiler, \u00abErmeni Tarihinin Babas\u0131\u00bb say\u0131lan Moisey (Musa) Horenskiy\u2019nin \u00abco\u011frafya\u00bb eserinde verilmi\u015ftir; Azerbaycan \u015fehirlerinin tarifi, orta\u00e7a\u011f Ermeni gezgini Zakariy Akulisskiy\u2019in \u00abG\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc\u00bbnde de vard\u0131r.\u00a0 XIII. y\u00fczy\u0131l\u0131n Ermeni tarih\u00e7isi Etienne Orpelian\u2019\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda \u00abate\u015fler \u00fclkesinde ya\u015fayan\u00bb, Kafkasya\u2019da ve K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019da (Anadolu\u2019da) Ermenistan b\u00f6lgesi dahil olmak \u00fczere geni\u015f topraklara sahip olan Azerbaycan\u2019daki \u0130ldegizidlerin (Atabeylerin) saltanat\u0131ndan bahsedilmektedir.<\/strong> Bu eserde Azerbaycan\u2019\u0131n Atabeyi \u015eams-ad-din \u0130ldegiz\u2019in h\u00fck\u00fcmdarl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur. <strong>Ermeni tarih\u00e7ilerinin Azerbaycan hakk\u0131nda verdikleri bu bilgiler, XIX. y\u00fczy\u0131l\u0131n \u00fcnl\u00fc Frans\u0131z oryantalisti ve Kafkasya bilgini A.J.Saint-Martin taraf\u0131ndan \u00abErmenistan ile \u0130lgili Tarih ve Co\u011frafya Notlar\u0131\u00bb eserinde teyit edilmi\u015ftir<\/strong>\u00a0(2).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ermenileri ara\u015ft\u0131ran \u00fcnl\u00fc tarih\u00e7i akademisyen \u0130.\u0410.Orbeli\u2019nin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na g\u00f6re, XIII. y\u00fczy\u0131lda Kafkasya Alban devletinin (Ha\u00e7\u0131n Melikli\u011fi) Karaba\u011f\u2019daki eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc yeniden kazand\u0131ran Celaliler prens soyunun Azerbaycan Atabeyleri (Azerbaycan Atabeyleri Devleti &#8211;\u00a0 1136-1225) ile ili\u015fkisi oldu\u011funu vurgulamak yerinde olacakt\u0131r. Alban Ha\u00e7\u0131n Melikli\u011finin kurucusu Prens Hasan Celal Davla\u2019n\u0131n Zakariya Nasr Davla ve \u0130vane \u0410tabey ad\u0131nda erkek karde\u015fleri vard\u0131<\/strong>\u00a0(3).G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, onlar\u0131n adlar\u0131 ve Azerbaycan Atabeylerinin soyuna ait olma i\u015fareti, bu prens soyunun Ermenilerle ili\u015fkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k g\u00f6stermektedir. <strong>Bu husus, Hasan Celal\u2019in karde\u015fleri ve \u00e7evresinin Azerbaycan Atabeylerinden olan \u0130ldegizlere ait oldu\u011funu yazan Kafkasya\u2019y\u0131 ara\u015ft\u0131ran Frans\u0131z tarih\u00e7isi Saint-Martin taraf\u0131ndan teyit edilmektedir\u00a0<\/strong>(4).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ayn\u0131 zamanda\u00a0Saint-Martin, V.\u00a0y\u00fczy\u0131lda ya\u015fayan Ermeni yazar\u0131 M.Horenskiy\u2019in yaz\u0131lar\u0131nda, Azerbaycan h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 taraf\u0131ndan ta XVI. y\u00fczy\u0131lda kurulan Rovan (Revan) \u015fehrinin tarif edildi\u011fini ke\u015ffetmi\u015ftir. Kafkasya\u2019y\u0131 ara\u015ft\u0131ran Frans\u0131z bilgini yorumunda \u015funlar\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla yazmaktad\u0131r: \u00abBen (Moisey horenskiy\u2019in \u00abCo\u011frafya\u00bb eserinde \u2013 r.h.) Rovan ad\u0131na da rastl\u0131yorum. Azerbaycan\u2019\u0131n bir b\u00f6lgesine verilen bu ad muhtemelen Revan\u2019d\u0131r ve bu ad\u0131 ona M\u00fcsl\u00fcmanlar vermi\u015flerdir. Ermenistan\u2019\u0131n bir k\u0131sm\u0131 olan Erivan, onlar\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131ndaki d\u00f6nemde Azerbaycan\u2019\u0131n her zaman bir par\u00e7as\u0131 say\u0131lm\u0131\u015f olan ba\u015fkentidir\u00bb\u00a0<\/strong>(5).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kafkasya\u2019daki Azerbaycan\u2019\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 harita (oval k\u0131rm\u0131z\u0131 noktal\u0131 \u00e7izgi ile i\u015faretlenmi\u015ftik),\u00a01730. G. \u041c. Zoyter<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fczere, Saint-Martin ve onun d\u00f6neminde ya\u015fayan bilim adamlar\u0131, \u00abdaima Azerbaycan\u2019\u0131n par\u00e7as\u0131 say\u0131lan\u00bb Revan (\u0130revan) kale kentini kuran M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131 ve bu \u015fehrin kurulmas\u0131 tarihinden \u00e7ok iyi haberdard\u0131 ve hakk\u0131ndaki miti Ermeni bilim adamlar\u0131n\u0131n XX. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131nda uydurduklar\u0131 eski Ermeni Erebuni Erevan\u2019dan hi\u00e7bir yerde bahsetmemektedirler. Fakat orta\u00e7a\u011f Ermeni yazarlar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ermenistan\u2019\u0131n y\u00fczy\u0131llardan beri zaten Azerbaycan\u2019\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015flard\u0131r.\u00a0 Kafkasya, k\u00fc\u00e7\u00fck Asya ve kom\u015fu b\u00f6lgelerde ya\u015fayan halklar\u0131n kaderleri y\u00fczy\u0131llard\u0131r Azerbaycan h\u00fck\u00fcmdarlar taraf\u0131ndan \u00e7izilmi\u015ftir. Bu konuya ili\u015fkin bir\u00e7ok bilgiler \u00f6zellikle Orta\u00e7a\u011f Ermeni yazarlar\u0131nda bulunabilir. \u00d6rne\u011fin, <strong>Ermeni Katolikosu\u00a0Simeon Erevantsi (1763-1780 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Ermeni Kilisesinin ba\u015f\u0131ndayd\u0131) \u00abCambre\u00bb eserinde\u00a0(6)\u00a0g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ermenistan\u2019\u0131n G\u00fcney Kafkasya\u2019daki topraklar\u0131n\u0131n Azerbaycan\u2019a ait oldu\u011funu ve Azerbaycan h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131na tabi oldu\u011funu teyit eden bir\u00e7ok belge ve kararname vermektedir. Bunlardan baz\u0131lar\u0131:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00abB\u00d6L\u00dcM 20. \u015eah S\u00fcleyman\u2019\u0131n, k\u00f6y\u00fcm\u00fcz halk\u0131n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine \u0130slam d\u00f6nemi 1085 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi kararnamesi vard\u0131r. Dilek\u00e7ede \u015f\u00f6yle yazmaktad\u0131r: \u00ab\u00c7ok eski zamanlardan beri bize ait olan \u015eahi-Ark (\u015eah\u0131n kanal\u0131) ad\u0131nda [sulama] kanal\u0131m\u0131z vard\u0131r; ama \u015fimdi Hacigar [k\u00f6y\u00fcn\u00fcn] halk\u0131 bu sulu kanal\u0131 elimizden zorla almak istiyorlar\u00bb. Dilek\u00e7enin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda \u015fah, Azerbaycan serdar\u0131 ve Erevan h\u00fck\u00fcmdar\u0131na hitaben bir kararname yazmaktad\u0131r: \u00abBu konunun tahkikat\u0131n\u0131 yap\u0131n; e\u011fer su E\u00e7miadzin\u2019e ait ise ona verin ve Hacigar halk\u0131 suya dokunmas\u0131n\u00bb. \u2116&#8230; kayd\u0131 alt\u0131nda bulacaks\u0131n\u0131z [293]. \u015eah S\u00fcleyman\u2019\u0131n Azerbaycan \u00fclkesindeki b\u00fct\u00fcn Ermenilerin dilek\u00e7esi \u00fczerine \u0130slam d\u00f6nemi 1079 y\u0131l\u0131nda cevap olarak verdi\u011fi kararnamesi vard\u0131r, \u2026 \u2116&#8230; kayd\u0131 alt\u0131nda bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00d6L\u00dcM 21.<strong> Fars \u015eah\u0131 B\u00fcy\u00fck Abbas, \u0130slam d\u00f6nemi 1112 y\u0131l\u0131nda ve M.S. 1052 y\u0131l\u0131nda (1603), Katolikos Melikset\u2019in d\u00f6neminde T\u00fcrklerin Azerbaycan \u00fclkesini fethetti\u011finde o: bizim Erevan \u00fclkemizin ba\u015f\u0131na Amirgune\u2019yi han olarak koymu\u015ftur\u00bb.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi, <strong>orta\u00e7a\u011f Ermeni yazar\u0131 ad\u0131 ge\u00e7en topraklar\u0131 Ermeni topraklar\u0131 olarak saymay\u0131p onlar\u0131n Azerbaycan\u2019\u0131n i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazmakta ve onlar\u0131 \u00abErevan \u00dclkesi\u00bb diye yani ilk beylerbeyi olarak tayin edilen Azerbaycanl\u0131 komutan <\/strong>Amirgune-han (h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k y\u0131llar\u0131 1604\u20141628) taraf\u0131ndan kurulan Erivan Hanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n topraklar\u0131 diye adland\u0131rmaktad\u0131r. Asl\u0131 E\u00e7miadzin k\u00fct\u00fcphanesinde korunan \u00abCambra\u00bb eserinde, \u00e7e\u015fitli Ermeni derebeylerine Erivan hanl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131ndaki topraklar\u0131 ve melik unvanlar\u0131n\u0131 veren Azerbaycan h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi kararnameler yer almaktad\u0131r. <strong>Bununla birilikte, bu Ermeni feodallerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funun daha \u00f6nceleri buralarda toprak sahibi olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulanmaktad\u0131r. <\/strong>\u00abCambra\u00bb eserinin Rus\u00e7a \u00e7evirisindeki \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde \u015funlar yazmaktad\u0131r: \u00abDin adam\u0131 olan Ermeni feodallerinin arazilerinin \u00e7ift\u00e7ilerin topraklar\u0131 sayesinde nas\u0131l geni\u015fledi\u011fini E\u00e7miadzin \u00f6rne\u011finde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u00bb. <strong>Ermeni Katolikoslar\u0131 Azerbaycan\u2019\u0131n \u0130revan topraklar\u0131na Ermenileri aktif olarak temelli yerle\u015ftiriyor ve her t\u00fcrl\u00fc hilelerle yerli Azerbaycan ahalisine ait topraklar\u0131 sayesinde E\u00e7miadzin Manast\u0131r\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetindeki topraklar\u0131n\u0131 geni\u015fletiyorlard\u0131.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n Ermeni kilisesi taraf\u0131ndan gittik\u00e7e ilhak edilmesine ili\u015fkin belgelerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, eski elyazmalar k\u00fct\u00fcphanesi olan Matenadaran\u2019da bulunmaktad\u0131r.<\/strong> Bu kaynaklara dayanan Ermeni bilim adam\u0131 \u0410.D.Papazyan, 1956, 1959, 1968 y\u0131llar\u0131nda birka\u00e7 cilt olarak bas\u0131lan \u00abMatenadaran Fars Belgeleri\u00bb eserini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu eserde genelde, Azerbaycan \u015fahlar\u0131 Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevilerin XIV.-XVII. y\u00fczy\u0131llar aras\u0131ndaki tarih d\u00f6nemini kapsayan kararnameleri yer almaktad\u0131r. <strong>Ermeni din adamlar\u0131n\u0131n toprak sat\u0131n alarak yasad\u0131\u015f\u0131 arazi edindikleri ile ilgili bu i\u015flerin boyutunu g\u00f6steren \u00e7ok say\u0131da tapu senetleri ile belgeler, Papazyan taraf\u0131ndan kitab\u0131n\u0131n ikinci cildinde toplanm\u0131\u015ft\u0131r <\/strong>(7). S\u00f6zkonusu belgeler aras\u0131nda, <strong>E\u00e7miadzin\u2019in (ayn\u0131 zamanda Vagar\u015fapat veya U\u00e7kilise olarak adland\u0131r\u0131lmakta) ve \u00e7evresindeki topraklar\u0131n Azerbaycan\u2019da bulundu\u011fu yaz\u0131lan ve Ermeni Katolikoslar\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 belgeler de vard\u0131r. <\/strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde E\u00e7miadzin k\u00fct\u00fcphanesinde korunan, Vagar\u015fapat k\u00f6y\u00fcnde Hicretin 832 y\u0131l\u0131na (M.S. 1428) ait bir mektubun par\u00e7as\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir: \u00ab&#8230;Bu (Vagar\u015fapat \u2013 r.h.) &#8230; &#8211; <strong>Azerbaycan \u00fclkesinde bulunan Kyarbi nahne k\u00f6ylerinden U\u00e7kilse olarak adland\u0131r\u0131lan tam bir k\u00f6y\u00fcn \u00fc\u00e7te biridir<\/strong>\u2026\u00bb (8).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeniler taraf\u0131ndan ad\u0131 Vagar\u015fapat olarak de\u011fi\u015ftirilen U\u00e7kilse k\u00f6y\u00fcn\u00fcn, U\u00e7kilse ad\u0131 ise E\u00e7miadzin olarak de\u011fi\u015ftirilen manast\u0131r\u0131n 1430 y\u0131l\u0131 tapu senedinde, Said-bek al-Sa\u2019di \u015feyhinin vekili olan Saru (Sar\u0131 \u2013 r.h.) Melik\u2019in \u00abasil H\u0131ristiyan dininin piskoposu, U\u00e7kilse m\u00fctevellisi halife Grigoriy\u2019e <strong>Azerbaycan \u00fclkesi \u00c7ukur Sa\u2019d vilayetine tabi olan U\u00e7kilise K\u00f6y\u00fcn\u00fcn \u00fc\u00e7te bir k\u0131sm\u0131n\u0131\u00bb satt\u0131\u011f\u0131 yazmaktad\u0131r.<\/strong> Bu tapu senedi ile ilgili olarak tarih\u00e7i V.A.Kuliyeva, \u00abs\u0131ralanan bir\u00e7ok unvana g\u00f6re ad\u0131ge\u00e7en Said-bey el-Sa\u2019di\u2019nin bir M\u00fcsl\u00fcman din adam\u0131 oldu\u011fu ve Sa\u2019dlu (Saadl\u0131 \u2013 r.h.) soyundan geldi\u011fi sonucuna var\u0131labilece\u011fini belirtmektedir.<strong> Belgeden, U\u00e7kilise k\u00f6y\u00fcn\u00fcn \/ g\u00fcn\u00fcm\u00fczde E\u00e7miadzin\u2019in\/ Azerbaycan\u2019a ba\u011fl\u0131 olan \u00c7ukur sa\u2019d vilayetine dahil oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u00bb<\/strong> (9).<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-9705 size-medium\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk3-300x264.jpg\" alt=\"tk3\" width=\"300\" height=\"264\" srcset=\"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk3-300x264.jpg 300w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk3-1024x903.jpg 1024w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk3-624x550.jpg 624w, https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk3.jpg 1360w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">XIX. y\u00fczy\u0131l Rus haritas\u0131na g\u00f6re Azerbaycan\u2019\u0131n\u00a0Kafkasya\u2019daki topraklar\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Azerbaycan Saadl\u0131 a\u015firet ittifak\u0131n\u0131n, Safeviler devletinde, \u00f6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ermenistan Cumhuriyeti\u2019nin bulundu\u011fu ve onlar\u0131n ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00c7uhur-Saad topraklar\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015f olal\u0131m. \u00abSaadl\u0131\u00bb, \u00absaatl\u0131\u00bb s\u00f6z\u00fc G\u00fcney Kafkasya\u2019daki toponimlerinde ve yerle\u015fim birimlerinin adlar\u0131nda h\u00e2l\u00e2 korunmaktad\u0131r (Azerbaycan\u2019da Saatl\u0131 il\u00e7esi vard\u0131r), fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ermenistan topraklar\u0131nda onlar\u0131n hepsi yok edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tatev Manast\u0131r\u0131na ait olan Hot, \u015e\u0131nher ve Halidzor k\u00f6ylerinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n detayl\u0131 tarifini i\u00e7eren 1400 y\u0131l\u0131 tapu senedinde, <strong>Kapanat, Sisacan olkilerinin (g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ermenistan cumhuriyeti topraklar\u0131 \u2013 R.H.) ve Tuman-\u0435 Nah\u00e7\u0131van Azerbaycan \u00fclkesine ait oldu\u011fu kaydedilmi\u015ftir <\/strong>(10). ermeni t\u00fcccar\u0131 Zakariy Akulisskiy\u2019in (Aylisl\u0131) 1647-1677 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fc\u011fe g\u00f6re Azerbaycan ad\u0131n\u0131n geni\u015f bir alan\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu \u00fclkenin geni\u015f ticari ve ekonomik d\u0131\u015f ili\u015fkilere sahip oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir Ermeni yazar \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r: \u00ab18 Aral\u0131k 1677. Ben, Akulisli Mugdusi (Kud\u00fcs\u2019te \u0130sa\u2019n\u0131n mezar\u0131n\u0131 ziyaret ederek ibadet eden Ermeni hac\u0131lar\u0131 &#8211; \u00e7evirmen) Agamir\u2019in o\u011flu Zakariy, Tavriz\u2019den Maraga\u2019ya gittim. Aga Han\u2019\u0131n o\u011flu H\u00fcseyngulu Han, Maraga\u2019n\u0131n han\u0131 idi. O, <strong>Adilbeycan veziri<\/strong> Mirza \u0130bragim\u2019in k\u0131z\u0131 ile evliydi. Bu \u00fclke eski zamanlardan beri \u00e7ok kalabal\u0131k, \u00e7ok iyi ve verimliydi. Burada, kalitesi Hindistan pirincinden daha y\u00fcksek olan ve ta \u0130spanya\u2019ya kadar hediye olarak ihra\u00e7 edilen \u00e7ok iyi pirin\u00e7 yeti\u015fir. Bu \u00fclkede iyi pamuk, yo\u011fun olarak t\u00fct\u00fcn yeti\u015fmekte olup, bol kuru \u00fcz\u00fcm ve do\u015fab (\u00fcz\u00fcmden ve \u00e7e\u015fitli meyvelerden yap\u0131lan i\u00e7ecek &#8211; \u00e7evirmen) vard\u0131r\u00bb (11). Buna ilaveten <strong>Zakariya, Karaba\u011f topraklar\u0131 ile ilgili olarak her yerde Artsah yerine Karaba\u011f yazmaktad\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ermenistan topraklar\u0131 dahil olmak \u00fczere, metnin her yerinde, Zakariya tamamen T\u00fcrk toponimleri (co\u011frafik yer isimleri) ile hidronimlerini (su yerlerinin isimleri) s\u0131ralamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ermeni Orta\u00e7a\u011f yazarlar\u0131n\u0131n Azerbaycan\u2019dan bug\u00fcnk\u00fc Ermenistan topraklar\u0131nda bulunuyormu\u015f gibi bahsetmi\u015f olmalar\u0131 hususunu a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken \u00e7a\u011fda\u015f Ermeni bilim adam\u0131 Prof. Garnik Asatryan, Azerbaycan\u2019\u0131n, Ermeni co\u011frafya b\u00f6lgesi dahil olmak \u00fczere Kafkasya\u2019daki ve k\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019daki topraklar\u0131 kapsayan siyasi-idari birim ve devlet oldu\u011funu dolayl\u0131 olarak kabul etmektedir. Bu hususta, baz\u0131 d\u00fczeltmeler olsa da G.Astryan \u00abAzeri halk\u0131 var m\u0131d\u0131r?\u00bb makalesinde \u015funlar\u0131 yazmaktad\u0131r: \u00abBaz\u0131 tarih d\u00f6nemlerinde, b\u00f6lgenin Araplar taraf\u0131ndan fethedilmesinden sonra (639-643 y\u0131llar\u0131) ve daha sonraki d\u00f6nemde, T\u00fcrklerin i\u015fgalinden sonra (11-12. yy.) \u2013 <strong>Azerbaycan B\u00f6lgesi Arran ve \u015eirvan ile (g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Azerbaycan cumhuriyeti\u2019nin topraklar\u0131) ve Ermenistan ile birle\u015fikti. Bu da Azerbaycan kavram\u0131n\u0131n baz\u0131 orta\u00e7a\u011f kaynaklar\u0131nda daha geni\u015f anlama sahip oldu\u011funun nedenidir\u00bb<\/strong> (12).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7 olarak, bir\u00e7ok orta\u00e7a\u011f Ermeni yazarlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 inceledikten sonra, Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n y\u00fczy\u0131llard\u0131r G\u00fcney Kafkasya ve kom\u015fu b\u00f6lgelere kadar yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki Ermenistan Cumhuriyeti\u2019nin alan\u0131n\u0131n ise tarih\u00ee Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong><em>Kaynak\u00e7a:<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>1. \u0417\u0435\u0432\u0430\u043a\u0438\u043d \u0415.\u0421.. \u041e\u0447\u0435\u0440\u043a\u0438 \u043f\u043e \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430 \u0438 \u0418\u0440\u0430\u043d\u0430 XVI-XVII \u0432\u0432., \u0447. I. \u0411\u0430\u043a\u0443, 1938, \u0441. 18 Zevakin Y.S. O\u00e7erki po istorii Azerbaycana i \u0130rana XVI-XVII vv., \u00e7.I Bak\u00fc, 19938, s. 18.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>2. Jean-Antoine Saint-Martin. \u00abM\u00e9moires historiques e g\u00e9ographiques sur l\u2019Arm\u00e9nie, suivis du texte Armenien de l\u2019histoire des princes Orph\u00e9lians\u00bb. Volume2,ImprimerieRoyale, 1819 (\u00ab\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438 \u0433\u0435\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043c\u0435\u043c\u0443\u0430\u0440\u044b \u043e\u0431 \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0438, \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u0442\u0435\u043a\u0441\u0442 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043a\u043d\u044f\u0437\u0435\u0439 \u041e\u0440\u043f\u0435\u043b\u0438\u0430\u043d\u00bb, \u0442 2. \u041f\u0430\u0440\u0438\u0436, \u041a\u043e\u0440\u043e\u043b\u0435\u0432\u0441\u043a\u0430\u044f \u0442\u0438\u043f\u043e\u0433\u0440\u0430\u0444\u0438\u044f, 1819 \u0433. \u2013 \u043f\u0435\u0440. \u041d.\u0428.\u0413\u0443\u0441\u0435\u0439\u043d\u043e\u0432\u0430)<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>3. \u041e\u0440\u0431\u0435\u043b\u0438 \u0418.\u0410.. \u0418\u0437\u0431\u0440\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0442\u0440\u0443\u0434\u044b. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1963, \u0441. 149 Orbeli \u0130.A. \u0130zbrann\u0131ye trud\u0131. Erevan, 1963, s. 149.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>4. Saint-Martin M. \u00abM\u00e9mories historiques et g\u00e9ografique sur l\u2019Arm\u00e9nie\u00bb, Vol. II, Paris, 1819, p. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>81<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>5. Jean-Antoine Saint-Martin. \u00abM\u00e9moires historiques et g\u00e9ographiques sur l\u2019Arm\u00e9nie, suivis du texte Armenien de l\u2019histoire des princes Orph\u00e9lians\u00bb, Vol. II, Paris, 1819, p. 315<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>6. C\u0438\u043c\u0435\u043e\u043d \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d\u0446\u0438. \u0414\u0436\u0430\u043c\u0431\u0440. \u041f\u0430\u043c\u044f\u0442\u043d\u0430\u044f \u043a\u043d\u0438\u0433\u0430, \u0437\u0435\u0440\u0446\u0430\u043b\u043e \u0438 \u0441\u0431\u043e\u0440\u043d\u0438\u043a \u0432\u0441\u0435\u0445 \u043e\u0431\u0441\u0442\u043e\u044f\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432 \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e\u0433\u043e \u043f\u0440\u0435\u0441\u0442\u043e\u043b\u0430 \u042d\u0447\u043c\u0438\u0430\u0434\u0437\u0438\u043d\u0430 \u0438 \u043e\u043a\u0440\u0435\u0441\u0442\u043d\u044b\u0445 \u043c\u043e\u043d\u0430\u0441\u0442\u044b\u0440\u0435\u0439. \u041c. 1958, \u0438\u0437\u0434. \u0432\u043e\u0441\u0442\u043e\u0447\u043d\u043e\u0439 \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u044b. Simeon Yerevantsi. Cambr. Pamyatnaya kniga, zertsalo i sbornik vseh obstoyatelstv Svyatogo prestola E\u00e7miadzina i okrestn\u0131h monast\u0131rey. M., 1958, izd.vosto\u00e7noy literatur\u0131. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>7. \u041f\u0430\u043f\u0430\u0437\u044f\u043d \u0410.\u0414.. \u041f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0434\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0434\u043e\u043a\u0443\u043c\u0435\u043d\u0442\u044b \u041c\u0430\u0442\u0435\u043d\u0430\u0434\u0430\u0440\u0430\u043d\u0430. II. \u041a\u0443\u043f\u0447\u0438\u0435. \u0412\u044b\u043f. I (XIV\u2014XVI \u0432\u0432.). <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>\u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d. \u0418\u0437\u0434-\u0432\u043e \u0410\u041d \u0410\u0440\u043c.\u0421\u0421\u0420, 1968. Papazyan A.D. Persidskiye dokument\u0131 Matenadarana. II. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>Kup\u00e7iye. V\u0131p.I (XIV-XVI vv.). Erevan. \u0130zd-vo AN Arm.SSR, 1968.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>8. \u0423\u043a. \u0441\u043e\u0447., \u00ab\u0414\u0438\u0432\u0430\u043d \u043a\u0430\u0442\u043e\u043b\u0438\u043a\u043e\u0441\u0430\u00bb, \u043f\u0430\u043f\u043a\u0430 \u0406 \u0437, \u0434\u043e\u043f. 1004 Uk.So\u00e7., \u00abDivan katolikosa\u00bb, papka \u0406 z, dop. 1004 <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>9. \u041a\u0443\u043b\u0438\u0435\u0432\u0430 \u0412.\u0410.. \u041e\u0442\u0432\u0435\u0442 \u043d\u0430 \u043f\u043e\u043f\u044b\u0442\u043a\u0443 \u0410.\u0414.\u041f\u0430\u043f\u0430\u0437\u044f\u043d \u043f\u0440\u0435\u0434\u0441\u0442\u0430\u0432\u0438\u0442\u044c \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044e \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0430 \u043a\u0430\u043a \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u044e \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u0438 \/\/ \u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0444\u0430\u043a\u0442\u044b \u043e \u0434\u0435\u044f\u043d\u0438\u044f\u0445 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d \u043d\u0430 \u0430\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0437\u0435\u043c\u043b\u0435\u00bb. \u0411\u0430\u043a\u0443, \u0415\u043b\u043c, 2003, \u0441. 135-163 Kuliyeva V.A. Otvet na pop\u0131tku A.D.Papazyan predstavit istoriyu Azerbaycana kak istoriyu Armenii \/\/ \u0130stori\u00e7eskiye fakt\u0131 o deyaniyah armyan na azerbaycanskoy zemle. Bak\u00fc, Elm, 2003, s. 135-163<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>10. \u041f\u0430\u043f\u0430\u0437\u044f\u043d \u0410.\u0414. \u041f\u0435\u0440\u0441\u0438\u0434\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0434\u043e\u043a\u0443\u043c\u0435\u043d\u0442\u044b \u041c\u0430\u0442\u0435\u043d\u0430\u0434\u0430\u0440\u0430\u043d\u0430. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, \u0438\u0437\u0434-\u0432\u043e \u0410\u041d \u0410\u0440\u043c.\u0421\u0421\u0420, 1968 \u0433., \u0441. 252 Papazyan A.D. Persidskiye dokument\u0131 Matenadarana. Erevan, izd-vo AN Arm.SSR, 1968, s. 252<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>11. \u0414\u043d\u0435\u0432\u043d\u0438\u043a \u0417\u0430\u043a\u0430\u0440\u0438\u044f \u0410\u043a\u0443\u043b\u0438\u0441\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e. \u0410\u0440\u043c\u0424\u0410\u041d. \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, 1939 \u0433., \u0441. 90, 94, 111, 119 Dnevnik Zakariya Akulisskogo. ArmFAN. Erevan, 1939, s.90, 94, 111, 119.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>12. \u0410\u0441\u0430\u0442\u0440\u044f\u043d \u0413.\u0421.. \u0421\u0443\u0449\u0435\u0441\u0442\u0432\u0443\u0435\u0442 \u043b\u0438 \u043d\u0430\u0440\u043e\u0434 \u0430\u0437\u0430\u0440\u0438? 1I \u00ab\u0410\u0437\u0430\u0442\u0430\u043c\u0430\u0440\u0442\u00bb, N 11, 1992 Asatryan G.S. Su\u015festvuyet li narod azari? 1I \u00abAzatamart\u00bb, N 11, 1992<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>R\u0130ZVAN H\u00dcSEY\u0130NOV<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">www.irs-az.com<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0Uzun zaman Avrupa bilimi, Sovyet bilimi, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise Rus tarih bilimi, Kafkasya\u2019dan daha \u00e7ok \u00d6n Asya (\u0130ran) ile ba\u011flant\u0131s\u0131 kurulan tarih\u00ee Azerbaycan topraklar\u0131n\u0131 detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmaktan ka\u00e7\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Tarih a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Azerbaycan\u2019\u0131n G\u00fcney Kafkasya ile do\u011frudan ili\u015fkisi olmayan Kuzey \u0130ran topraklar\u0131nda yer alan bir b\u00f6lge oldu\u011funa dair tez, yava\u015f yava\u015f empoze ediliyordu. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zellikle Ermeni tarih\u00e7ileri &hellip; <a href=\"https:\/\/1905.az\/tr\/bazi-ortacag-ermeni-kaynaklarinda-kafkasyadaki-azerbaycan\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Baz\u0131 Orta\u00e7a\u011f Ermeni kaynaklar\u0131nda Kafkasya\u2019daki Azerbaycan<\/span> <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":12528,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[661,235,234],"tags":[],"class_list":["post-9702","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-create-an-armenian-state-slide-9","category-analysis-armenian-state-3","category-armenian-state-3"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/tk2.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9702","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9702"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9702\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9702"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9702"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9702"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}