{"id":98606,"date":"2019-05-10T09:00:38","date_gmt":"2019-05-10T05:00:38","guid":{"rendered":"http:\/\/1905.az\/?p=98606"},"modified":"2019-05-02T16:49:43","modified_gmt":"2019-05-02T12:49:43","slug":"haydar-aliriza-oglu-aliyev-azerbaycan-halkinin-milli-lideri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1905.az\/tr\/haydar-aliriza-oglu-aliyev-azerbaycan-halkinin-milli-lideri\/","title":{"rendered":"Haydar Alir\u0131za o\u011flu Aliyev Azerbaycan Halk\u0131n\u0131n Milli Lideri"},"content":{"rendered":"<div><span>Haydar Alir\u0131za o\u011flu Aliyev 10 May\u0131s 1923`te Azerbaycan`\u0131n Nah\u00e7\u0131van kentinde do\u011fdu. <\/span><\/div>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/download.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"335\" class=\"aligncenter wp-image-98600\" \/><\/p>\n<div><span>1939 senesinde Nah\u00e7\u0131van Pedagoji Teknik Okulu`nu bitirdikten sonra Azerbaycan Sanayi Enstit\u00fcs\u00fc`nde (\u015fimdiki ad\u0131 Azerbaycan Devlet Petrol Akademisi) e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc. Fakat ba\u015flayan sava\u015f nedeniyle e\u011fitimine devam edemedi.<\/span><\/div>\n<div><\/div>\n<p>Haydar Aliyev 1941 y\u0131l\u0131ndan itibaren Nah\u00e7\u0131van \u00d6zerk Cumhuriyeti Halk \u0130\u00e7i\u015fleri Komiserli\u011finde ve Nah\u00e7\u0131van \u00d6zerk Cumhuriyeti Halk Komiserleri Meclisi`nde \u015eube M\u00fcd\u00fcr\u00fc olarak g\u00f6rev yapt\u0131. Ard\u0131ndan 1944 senesinde \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in devlet g\u00fcvenlik te\u015fkilatlar\u0131na g\u00f6nderildi. Bu d\u00f6nemden itibaren devlet g\u00fcvenlik te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan Haydar Aliyev 1964`ten Azerbaycan SSC Bakanlar Kurulu`na ba\u011fl\u0131 Devlet G\u00fcvenlik Komitesi`nde Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131, 1967 y\u0131l\u0131ndan itibaren ise Ba\u015fkan olarak g\u00f6rev yapt\u0131 ve Tu\u011fgeneral r\u00fctbesine kadar y\u00fckseldi. Bu d\u00f6nemlerde O, Leningrad`da (\u015fimdiki ad\u0131 Saint Petersburg) \u00f6zel y\u00fcksek \u00f6\u011frenim g\u00f6rd\u00fc, 1957 senesinde ise Azerbaycan Devlet \u00dcniversitesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bitirdi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Haziran 1969`da Azerbaycan Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi`nin genel toplant\u0131s\u0131nda Haydar Aliyev, Azerbaycan Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri se\u00e7ilerek cumhuriyetin y\u00f6netimini \u00fcstlendi. Aral\u0131k 1982`de Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Politb\u00fcro \u00fcyeli\u011fine se\u00e7ilen Haydar Aliyev, SSCB Bakanlar Kurulu Ba\u015fkan\u0131n\u0131n Birinci Yard\u0131mc\u0131s\u0131 g\u00f6revine getirildi ve SSCB y\u00f6neticilerinden biri oldu. Yirmi y\u0131l SSCB Y\u00fcksek Sovyeti`nde milletvekilli\u011fi yapan Haydar Aliyev, be\u015f y\u0131l ise SSCB Y\u00fcksek Sovyeti Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Haydar Aliyev, 1987 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Partisi Merkez Komitesi Politb\u00fcrosu`nun ve bizzat Genel Sekreter Mihail Gorba\u00e7ov`un y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc politikalar\u0131 protesto ederek g\u00f6revlerinden istifa etti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>20 Ocak 1990`da Sovyet ordusunun Bak\u00fc`de ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi kanl\u0131 facia ile ilgili olarak ertesi g\u00fcn Moskova`daki Azerbaycan Temsilcili\u011fi`ne gelen Haydar Aliyev bir bildiri yay\u0131mlad\u0131. Bildiride, Azerbaycan halk\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7un organizat\u00f6r ve faillerinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti. SSCB \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerinin Da\u011fl\u0131k Karaba\u011f`da ya\u015fanan olaylarla ilgili ikiy\u00fczl\u00fc siyasetini protesto eden Haydar Aliyev, Temmuz 1991`de Sovyetler Birli\u011fi Kom\u00fcnist Parti \u00fcyeli\u011finden ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Temmuz 1990 y\u0131l\u0131nda Azerbaycan`a d\u00f6nen Haydar Aliyev \u00f6nceleri Bak\u00fc`de, daha sonra Nah\u00e7\u0131van`da ya\u015fad\u0131, ayn\u0131 y\u0131l Azerbaycan Y\u00fcksek Sovyeti milletvekilli\u011fine se\u00e7ildi. 1991-1993 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Nah\u00e7\u0131van Otonom Cumhuriyeti Y\u00fcksek Meclisi`nin Ba\u015fkan\u0131, Azerbaycan Cumhuriyeti Y\u00fcksek Sovyeti`nin Ba\u015fkan\u0131 g\u00f6revlerini y\u00fcr\u00fctt\u00fc. 1992 senesinde Yeni Azerbaycan Partisi`nin Nah\u00e7\u0131van`da yap\u0131lan kurulu\u015f kongresinde Haydar Aliyev parti ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1993`te May\u0131s-Haziran aylar\u0131nda h\u00fck\u00fcmet krizinin iyice derinle\u015fmesi nedeniyle \u00fclkede i\u00e7 sava\u015f\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n kaybedilmesi tehlikesi \u00fczerine Azerbaycan halk\u0131, Haydar Aliyev`in y\u00f6netime getirilmesi iste\u011fi ile ayakland\u0131. D\u00f6nemin Azerbaycan y\u00f6neticileri Haydar Aliyev`i resmi olarak Bak\u00fc`ye davet etmek zorunda kald\u0131lar. 15 Haziran 1993 tarihinde Haydar Aliyev, Azerbaycan Y\u00fcksek Sovyeti`nin Ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi, 24 Temmuz`da ise Milli Meclis`in karar\u0131 do\u011frultusunda Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 Vekili g\u00f6revine getirildi. 3 Ekim 1993`te yap\u0131lan genel se\u00e7imlerin sonucunda Haydar Aliyev, Azerbaycan Cumhuriyeti`nin Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. 11 Ekim 1998`de halk\u0131n etkin kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan se\u00e7imlerde Haydar Aliyev, oylar\u0131n % 76,1`ini kazanarak bir kez daha Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurba\u015fkan\u0131 se\u00e7ildi. 15 Ekim 2003`te yap\u0131lan Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imlerinde aday g\u00f6sterilmesini kabul eden Haydar Aliyev, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle se\u00e7imlere kat\u0131lmaktan vazge\u00e7ti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Haydar Aliyev bir tak\u0131m uluslararas\u0131 \u00f6d\u00fcllere, \u00e7e\u00ad\u015fit\u00ad\u00adli \u00fclkelerin \u00fcniversitelerinin fahri doktora unvan\u0131na ve di\u011fer y\u00fcksek \u00f6d\u00fcllere lay\u0131k g\u00f6r\u00fcld\u00fc. D\u00f6rt kez Lenin Ni\u015fan\u0131, K\u0131z\u0131l Y\u0131ld\u0131z Ni\u015fan\u0131 ve bir\u00ad\u00e7ok ma\u00addalyalar alan Haydar Aliyev iki kez Sos\u00adyalist Emek Kahraman\u0131 \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc ald\u0131, bir\u00e7ok yaban\u00ad\u00adc\u0131 devletin ni\u015fan ve madalyalar\u0131yla \u00f6d\u00fcllendirildi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Azerbaycan tarihinin otuz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir d\u00f6nemi Haydar Aliyev ismi ile kopmaz ba\u011flarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu y\u0131llar zarf\u0131nda halk\u0131n toplumsal, siyasal, ekonomik ve k\u00fclt\u00fcrel ya\u015fam\u0131ndak\u0131 geli\u015fmelerde hep Haydar Aliyev`in ismi ge\u00e7er. Haydar Aliyev, y\u00f6netimde bulundu\u011fu s\u00fcre boyunca \u00fclkenin kalk\u0131nmas\u0131 i\u00e7in hep u\u011fra\u015ft\u0131, onun zengin k\u00fclt\u00fcr\u00fc, b\u00fcy\u00fck tarihi ge\u00e7mi\u015fi ile her zaman gurur duydu, gelecek ku\u015faklar\u0131n\u0131n kaderi ile kayg\u0131land\u0131. Onun sayesinde Azerbaycan, bir devlet olarak tarihin zor d\u00f6neme\u00e7lerinden ve s\u0131navlar\u0131ndan ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Se\u00e7kin siyaset ve devlet adam\u0131, halk\u0131n kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z lideri olarak bilinen Haydar Aliyev hayatta iken canl\u0131 efsaneye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bu y\u00fczden Haydar Aliyev fenomeni her zaman dikkatleri \u00e7ekti. D\u00fcnya Azerbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n bu milli liderinin herkesi hayran b\u0131rakacak co\u015fkun siyasi faaliyeti gerek \u00fclke, gerekse d\u00fcnya bas\u0131n\u0131nda geni\u015f yank\u0131 buldu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Azerbaycan halk\u0131 ulusal devlet d\u00fczeninin \u00e7\u00f6kme teh\u00ad\u00adli\u00ad\u00adkesi ile y\u00fczle\u015fti\u011fi ve \u00e7ok zor g\u00fcnlerini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde &#8211; Haziran 1993&#8217;te \u0131srarla mevcut y\u00f6\u00adnet\u00adimin de\u011fi\u015f\u00adti\u00adri\u00adl\u00adme\u00adsini talep etti ve o zamandan itibaren kaderini Haydar Aliyev&#8217;in ellerine teslim etti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Halk\u0131n\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerinde onun \u0131srarl\u0131 davetini kabul eden Haydar Aliyev, Azerbaycan`da yeniden siyaset sahnesine geri d\u00f6nd\u00fc. Haydar Aliyev`in bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc halk b\u00fcy\u00fck umut ve sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lad\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn Azerbaycan`\u0131n tarihine Milli Kurtulu\u015f g\u00fcn\u00fc olarak ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/lib.aliyevheritage.org\/tk\/2169646.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">lib.aliyevheritage.org<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haydar Alir\u0131za o\u011flu Aliyev 10 May\u0131s 1923`te Azerbaycan`\u0131n Nah\u00e7\u0131van kentinde do\u011fdu.<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":98600,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1303],"tags":[],"class_list":["post-98606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slideranons-tr"],"fimg_url":"https:\/\/1905.az\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/download.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98606\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/98600"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1905.az\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}