…Մեր ժողովրդի պատմության մեջ որպես արյունալի հետք թողած Խոջալուի ցեղասպանությունը հայերի կողմից իրագործված վայրագությունների մասշտաբով դրվում է՝ Կիևի Բաբի Յարդում, Վարշավայի ուԿրակովի գետտոներում ֆաշիստների իրագործած զանգվածային մարդկային զոհերի հետ նուն շարքում…
…Խոջալուի ցեղասպանությունը՝ Հայաստանի, հայերի կողմից ադրբեջանական ժողովրդի հանդեպ իրագործված ամենասարսափելի ցեղասպանությունն է, որը այդպես էլ մտել է մեր պատմության մեջ: Այդ ցեղասպանության ինչպիսի վայրագությամբ իրագործվելը և որպես մարդկային արժանապատվությունը նվաստացնող վերաբերմունք, պետք է մշտապես հասցնենք մեր ժողովրդի գիտակցությանն ու համաշխարհային հանրությանը: Այդ ողբերգությունը երբեք չի կարելի մոռանալ: Եվ ժամանակի հետ զուգընթաց, մենք պետք է այդ ողբերգության մասին ամենայն վճռականությամբ ցուցադրենք աշխարհին, մեր ժողովրդին, երիտասարդ սերունդներին, թող բոլորն իմանան, թե ինչպիսի ողբերգություններ է ապրել մեր ժողովուրդը և միևնույն ժամանակ, հանուն իր ազատության, Հայրենիքի ու հողի որքան զոհեր է տվել մեր ժողովուրդը, հերոսության ինչպիսի օրինակներ է ցույց տվել:
…Ադրբեջանի հանդեպ Հայաստանի ռազմական ագրեսիան սկսվել է 1988 թվականին, որի ընթացքում Ադրբեջանի Հանրապետության տարածքների 20 տոկոսը օկուպացվել է Հայաստանի զինված ուժերի կողմից:
…1992 թ. փետրվարի 26-ին Հայաստանի Զինված ուժերի ստորաբաժանումները արտաքին ուժերի անմիջական մասնակցության ու հովանավորության ներքո՝ ադրբեջանական ժողովրդի հանդեպ հրահրելով հերթական արյունալի ագրեսիան, իրականացրել են պատմության մեջ նմանօրինակը չունեցող Խոջալուի ցեղասպանությունը: Խոջալու քաղաքի հազարավոր խաղաղ բնակիչները ենթարկվել են մինչև ատամները զինված թշնամու հանկարծակի ու անողոք հարձակմանը: Հարյուրավոր անմեղ մարդիկ զանգվածաբար ոչնչացվել են, երեխաները, կանայք, ծերերը, նույնիսկ ծծկեր մանուկները անողոք դաժանությամբ սպանվել են, իսկ գերեվարվածները ենթարկվել են անմարդկային տանջանքների…
…1992 թ. փետրվարի 26-ին ադրբեջանական Խոջալու քաղաքը հիմնովի ոչնչացվեց հայկական զորամիավորումների կողմից, նրա պաշտպաններն ու բնակիչները ենթարկվեցին դաժան հաշվեհարդարի: Հարյուրավոր խաղաղ բնակիչները՝ կանայք, երեխաներն ու ծերերը անասելի վայրագությամբ սպանվեցին: XX-րդ դարի վերջին աշխարհի աչքի առաջ տեղի ունեցած նման զանգվածային կոտորածը իր դաժանությամբ ու վայրագությամբ ոչ միայն Ադրբեջանի, այլև ողջ մարդկության հանդեպ իրագործված հանցագործություն էր…
…1992 թ. փետրվարի 26-ին մեր ժողովրդը ապրեց իր ճակատագրի ամենածանր ու դառը օրերից մեկը: Այդ օրը հայկական զինված զորամիավորումների կոմից երկրի երեսից ջնջվեց ադրբեջանական պատմական Խոջալու քաղաքը: Առանց որևէ ռազմական անհրաժեշտության, հարյուրավոր խաղաղ բնակիչներ վայրագությամբ սպանվեցին, նրանց դիակները անարգանքի ենթարկվեցին: Ոչնչացվեցին կանայք, երեխաները, ծերերը, ամբողջական ընտանիքներ: XX-րդ դարի վեջին տեղի ունեցած ողբերգությունը ուղղված էր ոչ միայն Ադրբեջանի, այլ նաև ողջ մարդկության դեմ: Իր դաժանությամբ, ծանրությամբ ու ծավալով Խոջալուի ողբերգությունը հատուկ տեղ է գրավում մարդկության հանդեպ իրագործված ոճրագործությունների շարքում…
1918 թ. փետրվարի 23-ին ստեղծվեց Հարավային Կովկասում բարձրագույն պետական օրգան հանդիսացող Անդրկովկասյան Սեյմը: Սակայն Սեյմի կազմում եղող ադրբեջանական, վրացական և հայկական ֆրակցիաների միջև ներքին ու արտաքին քաղաքականության հիմնական հարցերի վերաբերյալ հարաբերություններում հայացքների լուրջ տարբերություն է նկատվում: 1918 թ.
Ղարաբաղի թանգարանները
Հայաստանի զինված ուժերի կողմից օկուպացված ադրբեջանական տարածքներում և հակամարտության գոտում գործել են մեր նյութական մշակութային ժառանգության կրողը հանդիսացող 31 թանգարաններ:
2009 թ. Մոսկվայի «Վոլշեբնի ֆանար» հրատարակչությունում 3000 տպաքանակով տպագրվել է 1993 թվականից այսպես կոչված «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապտության» արտաքին գործերի նախարարի խորհրդական եղող Արսեն Մելիք-Շահնազարովի հեղինակությամբ՝ «Լեռնային Ղարաբաղ. փաստեր կեղծիքի հանդեպ» (Нагорный Карабах: факты против лжи) գիրքը:
