1905.az

Rusiya imperiyasının XIX yüzilin başlanğıcından Azərbaycan torpaqlarını yeni işğal cəhdi faktik olaraq müharibəyə çevrilmişdi.

Uzun illər ərzində işğal altında olmuş ərazilərdə Azərbaycan xalqına məxsus tarixi-dini irs sistemli şəkildə dağıdılıb, talan edilib və mənimsənilib. Bu proses yalnız ayrı-ayrı abidələrin məhv edilməsi ilə məhdudlaşmayıb, bütövlükdə mədəni irsin silinməsinə yönəlmiş ardıcıl siyasət xarakteri daşıyıb.

Hazırda Ermənistan Respublikası adlanan Qərbi Azərbaycan ərazisindəki azərbaycanlı kəndlərinin və rayonlarının adlarının dəyişdirilib erməni adları ilə əvəz olunması (231 kənd və rayon) və azərbaycanlı əhaliyə qarşı göstərilən digər demoqrafik təzyiqlər Ermənistan SSR yaradılan zamandan (1920-30-cu illər) başlayaraq 1988-ci ildə son kulminasiya həddinə çatdı.

Şuşanın memarlıq abidələri sırasında karvansaralar xüsusi yer tutur. Qarabağ xanlığında İslam memarlığına uyğun olaraq, şəhər salınarkən dövlət əhəmiyyətli və ictimai məqsədlərlə bir sıra tikililərin inşası zəruri idi. Əlbəttə, bunların içərisində xanlığın iqamətgahı, qala divarları, məscidlər, ovdanlar və karvansaralar ilk sırada gəlirdi. Şuşa şəhərində inşa edilmiş karvanasaralar haqqında ətraflı məlumatları Baharlının “Əhvalat-i Qarabağ” və Həsən İxfa Əlizadənin “Şuşa şəhərinin tarixi” əsərlərində görürük. Baharlı öz əsərində şəhərdə inşa edilmiş karvansaralar və onların sonrakı taleləri haqqında məlumatları daha dəqiqliyi ilə qeyd edib. Baharlının verdiyi məlumatlardan aydın olur ki, Şuşanın bəyləri və zəngin adamları karvansara inşasına xüsusi diqqətlə yanaşırdılar. Ola bilsin, Şuşa şəhəri dövrünün ticarət mərkəzlərindən biri olduğu üçün karvansaralara böyük ehtiyac var imiş.

Prezident İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq, işğaldan azad edilmiş ərazilərə Böyük Qayıdış davam etdirilir. Xankəndi şəhərinə köç edənlər respublikanın müxtəlif yerlərində, əsasən yataqxanalarda, sanatoriya və inzibati binalarda müvəqqəti məskunlaşmış ailələrdir.