კავკასიის ალბანეთი – ალბანეთის სახელმწიფოს ფორმირება სავარაუდოდ ჩვ.წ.ა. IV -III საუკუნეებს განეკუთვნება. ის ჩრდილოეთით კავკასიის მთებს, აღმოსავლეთით კასპიის ზღვას,დასავლეთით იბერიას,სამხრეთ-დასავლეთით სომხეთს,სამხრეთით კი ათროპათენას გაგრძელება წაიკითხე
მირნაიბ ჰასანოღლი–იძულებით გადასახლებულთა ციკლიდან
შირვანშაჰებისსახელმწიფო–VI ასწლეულის დასაწყისში ალბან არშაკების დინასტიის სასანიელთა მხრიდან გაუქმებამ უძველეს შირვანის მიწებზე შაბრანჩაისა და გილგიჩაის ხეობებში „შირვანშაჰის“ ტიტულის მქონე ხელისუფალთა მმართველობაში მყოფი ახალი წყობილების დაფუძნებისთვის ხელსაყრელი პირობები შექმნა. მას ჩრდილოეთით დერბენდი ესაზღვრებოდა. ისტორიული წყაროები მიიჩნევენ,რომ ამ სახელმწიფოს საფუძველი დაუდო სასანების ხელმწიფემ არდაშირ I-მა (224-241), სხვა წყაროების საფუძველზე კი ხოსროვ ანუშირან I -ის (531-579) სახელს უკავშირდება. წყაროებში არავითარი ინფორმაცია არ მოიპოვება შირვანშაჰთა პირველადი სახელების შესახებ.აღსანიშნავია,რომ შირვანშაჰები წლების გაგრძელება წაიკითხე
1918 წლის 23 თებერვალს სამხრეთ კავკასიის პირველი მთავრობა -ამიერკავკასიის სეიმი შეიქმნა. მაგრამ სეიმის შემადგენლობაში შესულ აზერბაიჯანელ, სომეხ და ქართველ ფრაქციების შორის შიდა და გარე პოლიტიკის ძირითად საკითხებთან დაკავშირებით სერიოზული აზრთა სხვაობის არსებობა გამოაშკარავდა.
ლამაზი ქვის მოზაიკით მორთული ქელბეჯერის რაიონის ისტორიულ–მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი გახსნილი იქნა 1979 წელს ,რომელიც მოლლა ვალი ვიდადის ქუჩაზე მდებარეობდა. მუზეუმის ბინა მოიცავდა 900 კვ.მ. ფართს, რომელიც ერთი დერეფნის, 3 კაბინეტისა და 9 საგამოფენო დარბაზისაგან შესდგებოდა. მუზეუმს 30 ათასზე მეტი ექსპონატი ჰქონდა ,რომლებიც აგრეთვე მუზეუმში ინახებოდა.
1993 წლიდან „მთიანი ყარაბაღის დეფაქტო რესპუბლიკის„ საგარეო საქმეთა მინისტრის მრჩეველი არსენ მალიქ–შახნაზაროვის „მთიანი ყარაბაღის ფაქტები სიცრუის წინააღმდეგ„ (Нагорный Карабах: факты против лжи) სახელწოდების წიგნი 2009 წელს ,3000 ტირაჟით მოსკოვის ერთ–ერთ გამომცემლობა “Volşebnıy Fonar” –ში გამოიცა .
