განხილვა

xrami-3

“მიწასთან გასწორებული აზერბაიჯანული სოფლები და ქართული ტაძრები, რომელთაც სომხურად ასაღებენ”

xrami-3

“დღეს ცოტამ თუ იცის, რომ სომხეთ-აზერბაიჯანის ამჟამინდელ საზღვარზე, სომხური არმიის მიერ ოკუპირებული აზერბაიჯანული სოფლების ასკიპარას, ბარხუდარლისა და სოფულუს სიახლოვეს ქართული კულტურის შედევრები – “კირანცისა” და “სვრეგის” მონასტრები მდებარეობს. როგორც ხედავთ, სადღეისოდ ისინი უკვე სომხური სახელწოდებებითაა ცნობილი. იმას, თუ რა სახელებს ატარებდნენ ეს ტაძრები თავის დროზე, სომხები გამიზნულად მალავენ, მაგრამ სომხური რომ არ იყო – ფაქტია, რადგან ამჟამინდელი სომხური სოფელი კირანციც კი ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება, როგორც ქართულ-ალბანური ქანენი” – ამის შესახებ KavkazPlus-ზე გამოქვეყნებულ მასალაშია აღნიშნული, რომელსაც გაპარტახებული ქართული ტაძრების ამსახველი ფოტოები ახლავს.

ertytt-193-140

მეცნიერები ფარდას ხდიან სომხურ სიცრუეს

ertytt-1024x751

სომხები, რომელთაც თავიაანთი ზრახვები  რუსეთის მხარდაჭერით განახორციელს ,   მიუხედეავად იმისა რომ კავკასიაში ჩამოსულნი არიან, ამ  უძველეს და  მდიდარ ტერიტორიაზე დამკვიდრებისა და სახელმწიფოს შექმნის მიზნით  მრავალ გვარ თაღლითობას და სიცრუეს მიჰყეს ხელი.

az-ermenilerin-gelisi kicik

„1852 წელს სომხეთის პროვინციაში 81.749 მუსლიმანი და 25.131 ადგილობრივი სომეხი ცხოვრობდა„

az ermenilerin gelisi

1829 წლის დასაწყისში გრაფ პასკევიჩ–ერივანსკის  დავალებით   კოლეჯის პროფეესორმა ი. შოპენმა სომხურ  გუბერნიაში  კამერული აღწერა ჩაატარა.აღწერის შედეგები,რომლებიც ხელნაწერით 20 ტომს შეადგენდა,ავტორის 1852 წელს გამოცემული „  სომხური გუბერნიის  რუსეთის იმპერიასთან  მიერთების  პერიოდის ისტორიული  ძეგლი„ სახელწოდების  ნაწარმოებშია მოცემული.

paskevich-ivan-fedorovich kicik

პასკევიჩი:   “ლტოლვილთა უმრავლესობას, განსაკუთრებით კი ღარიბებს ყარაბაღში გადასახლება უნდოდათ…“

paskevich-ivan-fedorovich

სომხების ირანიდან გადმოსახლების მთავარი მიზანი  რუსეთის აზერბაიჯანელებით დასახლებული ტერიტორიების „გაქრისტიანება„ , ანუ უფრო სწორად  „გასომხება„ იყო. XIX საუკუნის  30–იანი წლების  დასაწყისში „ამიერკავკაიის „ადმინისტრაციული   შემადგენლობის „ განსაზღვრისათვის  სენატორების პ.ი.კუტიაისოვისა  და ი.ი. მეჩნიკოვის  ამ ტერიტორიაზე ჩამოსვლა   სწორედ რომ, ამ მიზანს ემსახურებოდა. მათ სურდათ  „ამ რეგიონში   მცხოვრებნი  მართმადიდებლური რელიგიით   განემსჭვალათ  და  გამაცოცხლებელი  ჯვარი  ისლამის  ნანგრევებზე აეღორძინებინათ“ ,რისთვისაც  „ ამ ტერიტორიის მაცხოვრებლებს  „სთავაზობდნენ„ –აიძულებდნენ,რომ რუსულად ეგრძნოთ, ეფიქრათ და  ელაპარაკათ “,

Эриванское ханство kicik

რუსეთის ბატონობამდე  სომხები აქ არასოდეს  უმრავლესობას არ წარმოადგენდნენ

Эриванское ханство boyuk

სომხეთის პრეზიდენტმა  სერჟ სარქისიანმა  სრულიად სასცილო,  ყოველივე მეცნიერულ და  ისტორიულ  ფაქტებს მოკლებული  განცხადება გააკეთა. მისი თქმით  ყარაბაღის მოსახლეობა  ათასწლების მანძილზე „მხოლოდ სომხებისაგან„ , შესდგებოდა „თურქულ–მუსლიმანურმა„  ტომებმა   კი  მხოლოდ XVIII  საუკუნის  მეორე ნახევარში იწყეს  აქ გადმოსახლება .

5othp71l2m42

ბ. იშხანიანი: „ ყარაბაღში მცხოვრები სომხების ერთი ნაწილი უძველესი ალბანელების შთამომავლები არიან,– აბორიგენი  მოსახლეობაა,  მეორე ნაწილი კი  თურქეთიდან და ირანიდან  განდევნილი ლტოლვილები არიან“

5othp71l2m4

მამუკ აბეგიანი: ცნობილი ლიტერატურათმცოდნე,  ენათმეცნიერი, ფოლკლორისტი: „… სად არის სომეხი ხალხის ფესვები,  აქ როგორ ,საიდან და  რა გზით ჩამოვიდნენ… ჩვენ ამის დამადასტურებელი რაიმე   ნათელი მტკიცებულება არ მოგვეპოვება“. («Исmopия apмянcкoй лиmepamypы», Epeвan, 1975).

აქაზიმი , ცნობილი ისტორიკოსი: „პირველი სომხური დინასტიის  წარმომადგენელები ისტორიული პირები კი არ არიან,არამედ , მოგონილი  ზღაპრების  გმირებია. მოვსეს ხორენასი მეხუთე საკუკნეში კი არა არამედ  მეშვიდე საუკუნეში მცხოვრები ცრუ  ისტორიკოსია.“ «Apмянская история»,Париж, 1919).

გარაგასიანი: „ სომხების წარსულის შესახებ  რაიმე ისტორიული  ან და  მითოლოგიური ინფორმაცია  არ მოგვეპოვება.  ქრისტიანობის  მიღების შემდეგ  მათ აიკსა და ნოესთან ნათესაობის შესახებ  მითი შეთხზეს .  ვითომდაც , ის იაფეთის შვილიშვილი და  ნოეს  შვილის  თორგომის შთამომავალია. უძველეს ისტორიკოსთა ერთი ნაწილი  ებრაულ წყაროებში მოხსენებულ  თორგომის სახელს  სომხეთის ერთი ნაწილივით, ოჯახივით,  როგორც  თორგომის შთამომავლებივით მოიხსენიებს. ამის შესახებ პირველად ხორენ მოვსეს აქვს  მოხსენიებული . .“«История восточного вопроса», Лондоh, 1905).

ბასმაჩიანი: „სომხებისა და სომხეთის  შექმნის ისტორია ბნელით არის მოცული.ეს ტერიტორია  უძველესი დროიდან  პამირის  მიწებიდან  ჩამოსული   ინდიქუშის ემიგრანტებით იყო დასახლებული.სომხებს ,როგორც რომაელებს, ბერძნებს , ირანელებს და სხვა ხალხებს  მითიური გმირები ჰყავთ. და რადგანაც ეროვნული ისტორიკოსების მოყვანილი დეტალები ფაქტებს არ ეფუძნება,მათ ადგილს  ზღაპრული  პერსონაჟები იკავებენ.„(«Новая история армян», Пapuж, 1917).

ნ.პასტერმაჯიანი, სომეხი ისტორიკოსი: „ სომხური ისტორია   ჰაიკანისა და  მისი ხალხის  სომხეთში  ჩამოსვლას ჩვენს წ.ა. .2200 წელს განაკუთვნებს და  ჩვენს წ.ა. 800 წლამდე  ერთმანეთის შემცვლელი რელიგიური ლიდერებისა და მეფეების სიას გვიჩვენებს.. თანამედროვე მეცნიერება ამ სიცირუეს არ ადასტურებს .ხალი, ინდივიდებისაგან განსხვავებით თავიაანთი ხნოვანების  გაზვიადებისკენაა მიდრეკილი …“

გევორქ ასლანი:„  ჩვენ უნდა  ვაღიაროთ ,რომ მოსე ხორენასს თავისი  მოთხრობები სირიის ზღაპრებიდან აქვს აღებული ან და სომხეთში მოხეტიალე  ურუფისტებისაგან გაუგონია და ისინი თავის ნაწარმოებებში ოსტატურად აღუსახავს. მას სირიული და ირანული წყაროები აქვს გამოყენებული. ის , იასენხენის  ებრაელების  ბრძოლებისაგან  ფრაგმენტებს , ეიზებენის ეკლესიის ისტორიას  მალალესისაგან იღებს და  ისაკუთრებს.“(Г.Aслaн «Исторический Этюд о население Армении», Париж., 1909).

ბ. იშხანიანი:„ „სომხების სამშობლო – „დიდი სომხეთი„ სწორედ რომ „მცირე აზიაა„ (Б. Ишханян, «Hаpodнocmu Kaвказa», 1916).

ბ. იშხანიანი:„  ყარაბაღში მცხოვრები   სომხების ერთი ნაწილი  უძველესი ალბანელების შთამომავლები არიან ,– ადგილობრივი მოსახლეობაა,მერე ნაწილი კი  თურქეთიდან და ირანიდან  განდევნილი ლტოლვილები არიან,   აზერბაიჯანის მიწები მათთვის  დევნისა და შევიწროვებისაგან დასაცავად თავშესაფარი  იყო. “ (Б.Ишханян,«Hapodнocmu Kaвказa», 1916).

მასალები ქამრან იმანოვის “Армянские ина(о)родные сказки”, ბაქო -2008და  ისრაფილ აბბასოვის “Азербайджанские истины в армянских источниках”, ბაქო  2008 წიგნებიდან არის აღებული.