Azərbaycanın 5 min ildən artıq dövlətçilik tarixi var. İlk mərkəzləşmiş dövlətimiz olan Mannadan başlayaraq üç minillik tarixin min ili müstəqil dövlətlərin mövcüd olduğu, iki min ili isə işğallar dövrü hesab olunur.

 

XIX əsrin əvvəllərində Rusiyanın Qafqazı ələ keçirmək üçün apardığı müharibə Gülüstan (1813-cü il) və Türkmənçay (1828- ci il) müqavilələri ilə nəticələndi. Azərbaycan torpaqları iki hissəyə bölündü.

1918-ci ilin mart-aprel aylarında erməni zorakılıqlarından Azərbaycanın ən çox zərər çəkmiş bölgələrindən biri də Şamaxı şəhəri və Şamaxı qəzasının azərbaycanlılar yaşayan kəndləri olmuşdur.

Azərbaycan torpaqlarına göz dikmiş erməni millətçiləri “Türksüz Ermənistan”uğrunda gizli və açıq mübarizə aparmış, Azərbaycan türklərinə qarşı soyqırım siyasəti yeritmiş, özlərinin məkrli və avantürist niyyətlərini həyata keçirmək məqsədilə tarixdə görünməmiş cinayətlər, vəhşiliklər, kütləvi qırğınlar, və vandalizm əməlləri törətmişlər.

XX əsrin 80-ci illərinin sonlarında SSRİ-nin dərin iqtisadi, siyasi və ideoloji böhrana düçar olmasından və sovet dövlətinin başçısı M.S. Qorbaçovun volyuntarist və ayrı-seçkilik siyasətindən istifadə edən Ermənistan SSR rəhbərliyi və erməni millətçiləri Azərbaycan SSR-yə qarşı ərazi iddiaları irəli sürmüş, tarixi Azərbaycan ərazisi olan Dağlıq Qarabağı ələ keçirmək məqsədilə sovet konstitusiyasına və qanunlarına zidd addımlar atmış, nəticədə SSRİ məkanında ilk ərazi münaqişəsi yaranmışdı.

Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində sutka ərzində atəşkəs rejimini 23 dəfə pozub.