ისტორიული აზერბაიჯანი

xanliqlar

აზერბაიჯანის სახანოები

xanliqlar

აზერბაიჯანის XVIII საუკუნისმეორენახევრისისტორიაშედგებადამოუკიდებელიდანახევრადდამოუკიდებელისახელმწიფოწყობილების-სახანოებისისტორიისაგან. აზერბაიჯანისტერიტორიაზეპირველიდამოუკიდებელისახანოჩამოყალიბდა

atabey-1905.az-eldeniz

Azərbaycan Atabəyləri (Eldənizlər) dövləti

აზერბაიჯანისათაბეგთა (ელდანიზთა) სახელმწიფო სელჯუკთასახელმწიფოსკრიზისულპერიოდშიჩამოყალიბებულმადამოუკიდებელმასახანოებმა,თავიაანთმხრივახალიტიპისსახელმწიფოგაერთიანებაშექმნეს.ამ

saciler-1905.az_

სააჯთა, სალართა, რავადების სახელმწიფო

saciler 1905.az

სააჯთასახელმწიფო 9-ესაუკუნისდასასრულსხალიფისპოლიტიკურიმთავრობისდასუსტებამისტორიულიაზერბაიჯანისტერიტორიაზედამოუკიდებელიდანახევრადდამოუკიდებელი

სახელმწიფოებისშექმნასშეუწყოხელი. იმპერიოდში (898-941) საჯთადინასტიისმიერახალისახელმწიფოიქნაშექმნილი. ამსახელმწიფოსშექმნაუკავშირდებაწარმომავლობითურუშანელითურქიხალიფისმხედართმთავრისაბუ-ს-საჯიდივდადათის

ვაჟისმუჰამედისსახელს.საჯთადინასტიისგამოჩენილმაწარმომადგენელმაიუსიფიბნააბუ-ს-საჯმაპირველადშეძლოაზერბაიჯანისმთელიმიწებისდამოუკიდებელისახელმწიფოდგააერთიანება.დასავლეთითანიდანდადვინიდან

აღმოსავლეთითკასპიისზღვამდე, სამხრეთითზანჯანიდანჩრდილოეთითდერბენდამდეგადაჭიმულიესსახელმწიფოსაჯებისბატონობისქვეშმოექცა.941 წელსდეილამისმმართველისვაჟმა,სალართადინასტიისწარმომადგენელმა

მარზბანიბნმაჰამედსაჯილარისაზერბაიჯანშიარსებულბატონობასბოლომოუღო. დედაქალაქიდროგამოშვებითქალაქებიმარაღადაარდაბალიიყო.

ისტორიული აზერბაიჯანული საელმწიფოები,ბაქო, 2012, გვ. 86

 

სალართასახელმწიფო – სალართასახელმწიფოს(941-983) 941 წელსმარზბანიბნმუჰამედისმხრიდანდაედოსაფუძველი . სწორედმისიმეფობისპერიოდშისალართასახელმწიფოსსაზღვრებისააჯთასახელმწიფოსუმაღლესიგანვითარებისპერიოდისზღვარსემთხვევა. შეიძლებაითქვას,რომმარზბანიბნმუჰამედი,

რომელმაცმთელიაზერბაიჯანიჩაიგდოხელში,სომხეთშიცგაბატონდა, შირვანშაჰებიწინათთუსაჯებსუხდიდნენხარკს,ახლააიძულარომმათთვისეხადათ.ამრიგად,სალარებისბატონობისქვეშმოქცეულიტერიტორიებისსაზღვრებიჩრდილოეთითდერბენდამდეწვდებოდა. სალართასახელმწიფოსარსებობასრავადებისმხრიდან 981 წელსმოეღობოლო.დედაქალაქიარდაბალიიყო.

ისტორიული აზერბაიჯანული საელმწიფოები,ბაქო, 2012, გვ. 86

 saci salari revvadi 3

რავადებისსახელმწიფო – რავადებისსახელმწიფომ X საუკუნისასწლეულიდანმოყოლებული, დაახლოებითერთისაუკუნისმანძილზე (983-1060 და 1107-1117 (აზერბაიჯანისსამხრეთით)) აზერბაიჯანისპოლიტიკურისტორიაშიუდიდესიროლიითამაშა. X ასწლეულის 50-იანიწლებისდასასრულსსალართახელისუფლებისდასუსტებისპერიოდშირავადთადინასტიისწარმომადგენელმამუჰამედიბნჰუსეინმააზერბაიჯანისზოგიმიწებიხელშიჩაიგდო.956/57 წლებშიმანთაბრიზიდამისიმიმდებარეტერიტორიებიხელთიგდო.იმავესაუკუნის 70-იანწლებისბოლოსათვისგამძვინვარებულშიდაომებსჰუსეინისვაჟისაბულჰეიაჯასმიერსალარისმეფისიბრაჰიმზეგამარჯვებითმოეღობოლო. აბულჰეიჯამმდ. არაქსისსამხრეთითმდებარესალარისმიწებისერთინაწილიცმიიტაცადათავისსამფლობელოსშეუერთა. სელჯუკებისკაკასიაშილაშქრობისპერიოდშირავადებისსახელმწიფოსტერიტორიამთელსსამხრეთაზერბაიჯანსმოიცავდა. 1060 წელსსელჯუკთასულთანისთოღრულისმიერთაბრიზისალყაშიმოქცევისშემდეგმამლან II -მსულთანისქვეშემრდომობაგამოაცხადა.რავადებმა, რომლებმაციმხანადპოლიტიკურიხელისუფლებადასთმეს, თავიაანთიძველიდიდებამრავალიწლისმანძილზევეღარაღიდგინეს.მხოლოდ 1107/1108 წლებისწყაროებშიამოხსენებულიაზერბაიჯანისსამხრეთ-დასავლეთისმიწებისმფლობელისმარაღასმმართველისაჰმადალიიბნიბრაჰიმიბნვაჰსუდანარრავადინისსახელი.1116/1117 წელსბაღდადშიხალიფისსასახლეშიაჰმადილინისბათინილებისმხრიდანმოკვლისშემდეგრავადებისშთამომავალნიპოლიტიკურსცენასსტოვებენ.დედაქალაქიმონაცვლეობითხანთაბრიზიხანკიმაღარაიყო.

ისტორიული აზერბაიჯანული საელმწიფოები,ბაქო, 2012, გვ. 87

 

albaniya-2

კავკასიის ალბანეთი

albaniya 2კავკასიის ალბანეთი ალბანეთის სახელმწიფოს ფორმირება სავარაუდოდ ჩვ.წ.ა. IV -III საუკუნეებს განეკუთვნება. ის ჩრდილოეთით კავკასიის მთებს, აღმოსავლეთით კასპიის ზღვას,დასავლეთით იბერიას,სამხრეთ-დასავლეთით სომხეთს,სამხრეთით კი ათროპათენას

skif-21

სკვითების სამეფო

skif 2

სკვითებისსამეფო-უძველესიაღმოსავლურიისტორიულიწყაროებიიუწყებიან,რომ VII საუკუნის 70 იანწლებშიდაფუძნებულისვკითებისსამეფორამდენიმეათწლეულისმანძილზეწინააზიისსამხედრო -პოლიტიკურცხოვრებაშიმნიშვნელოვანროლსთამაშობდა.იშქუზის (სკვითების) ქვეყანამდინარემტკვრისშუადინებისადაურმიისტბისგარშემომანასტერიტორიებსშორისმდებარეპროვინციებსმოიცავდა.ჩვ.წ.ა.VI-საუკუნის 90-