Təhlil

deportasiya kicik

1948-1953-cü illərdə Qərbi Azərbaycan torpaqlarından deportasiya

deportasiya

Sovet hakimiyyətinin ölkənin müxtəlif regionlarında, o cümlədən Qafqazda Azərbaycan, erməni, gürcü və başqa xalqları bir-birinə qarşı qoymaq siyasəti çar Rusiyasının məqsədli siyasətinin davamı idi. Bu siyasət mərkəzə qeyri-rus xalqlar, xüsusilə də müsəlman və türklər üzərində öz hakim mövqeyini qoruyub saxlamaq üçün lazım idi.

c76f77c2f8068cf60534fad900060f69.feature

Baş nazirin müavini: “Ermənilərin atəşi nəticəsində 450-dən çox məcburi köçkün evi zərər çəkib”

c76f77c2f8068cf60534fad900060f69

Baş nazirin müavini, Qaçqınların və Məcburi köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Əli Həsənov Ağdam və Füzuliyə səfər edib. APA-nın Qarabağ bürosunun xəbərinə görə, Ə. Həsənov əvvəlcə Füzuli rayon Bala Bəhmənli kəndi ərazisində məcburi köçkünlər üçün yeni inşa olunan  köçkün şəhərciyinə gedərək tikinti işləri ilə tanış olub.

stalin_stalin future

Ermənistandan 100 min azərbaycanlını sürgün edən əmr

stalin_stalin3

SSRİ lideri İosif Stalinin 23 dekabr 1947-ci ildə azərbaycanlıların öz dədə-baba torpaqlarından sürgün edildiyini təsdiqləyən əmrinin surəti sosial şəbəkələrdə yayılıb.

Axar.az xəbər verir ki, Stalinin bu əmrində 1948-50-ci illərdə Ermənistanda yaşayan 100 min azərbaycanlının Azərbaycana köçürülməsi, onların boşaldılmış evlərinə isə xaricdə yaşayan ermənilərin məskunlaşdırılması barədə göstəriş verilir. 

deportasiya featue

XX ƏSRDƏ ERMƏNİLƏRİN AZƏRBAYCANLILARA QARŞI ETNİK TƏMİZLƏMƏ SİYASƏTİ

deportasiya

1920 ci ilin 28 aprelində Azərbaycan Demokratik Respublikasının süqutundan və bolşeviklərin qələbəsindən sonra Sovet Ermənistanının azərbaycanlılara qarşı deportasiya siyasəti «dostluq» və «beynəlmiləlçilik» pərdəsi altında davam etdirilmişdir. 1930-1937-ci illərdə müxtəlf bəhanələrlə əslində isə milli və dini mənsubiyyətinə görə 50 minə yaxın azərbaycanlı Ermənistanın sərhəd rayonlarından Sibir və Qazaxıstana sürgün olunmuşdur. Bütün bu soyqırımlar, deportasiyalar yazılmamış «qanunlar» və «qərarlarla» həyata keçirilib. II Dünya müharibəsindən sonra totalitar rejimin tüğyan etdiyi, eyni zamanda «xalqlar dostluğunun» daha ucadan səsləndiyi vaxtlarda azərbaycanlıların Qərbi Azərbaycandan – indiki Ermənistan ərazilərindən kütləvi surətdə deportasiya edilməsi başqa məkrli siyasət – siyasi qərar tələb edirdi. Erməni qaniçənləri buna da nail ola bildilər.

andronikin getirdiyi ermeniler kicik

Andronikin gətirdiyi ermənilər İrəvan və Dərələyəz bölgələrindən qovulmuş müsəlmanları əvəzlədilər

andronikin getirdiyi ermeniler

XX əsrin əvvəllərində milli zəmində erməni-azərbaycanlı qarşıdurması və erməni millətçilərinin apardıqları etnik təmizləmə nəticəsində indiki Ermənistan ərazisindən azərbaycanlı əhalisinin əhəmiyyətli hissəsi qovulmuşdu. 1918-ci ilin ortalarından Andronikin rəhbərliyi altında  erməni silahlı birləşmələri Zəngəzurda müsəlman yaşayış məntəqələrinin məhv edilməsində və regionun etnik cəhətdən təmizlənməsində böyük rol oynadı. Öz siyasi məqsədləri olan Britaniya komandanlığı Andronikə öz fəaliyyətini Qarabağa yaymağa imkan vermədi. Andronik özü ilə Şərqi Anadoludan, əsasən Muş və Bitlisdən 30 min erməni qaçqını gətirmişdi. Türkiyədən gələn ermənilərin bir hissəsi Zəngəzurda qaldı, qalanları isə erməni dövlətinin əsas regionlarını etnik cəhətdən eynitərkibli etmək məqsədilə İrəvan və Dərələyəz bölgələrində qovulmuş müsəlmanları əvəzlədilər. SSRİ EA-nın Qafqaz Etnoqrafik Məcmuəsindəki məlumatlara görə, “Ermənistanda azərbaycanlıların məskunlaşdıqları ərazilər boşaldılırdı. Burada daşnaklar tərəfindən “ölkənin yadellilərdən, birinci növbədə isə müsəlmanlardan təmizlənməsi” siyasəti həyata keçirilir və onlar Yeni Bayazit, İrəvan, Eçmiədzin, Şərur-Dərələyəzdən qovulurdular”.

Daha sonra məcmuədə bildirilir:

1897-ci ildə burada yaşayan 137,9 min əhalinin 63,6 min nəfəri erməni (46,2%), 71,2 min nəfəri azərbaycanlılar (51,7%), 1,8 min nəfəri isə kürdlər (1,3%) idi. 1922-ci ildə həyata keçirilən kənd təsərrüfatı işləri ilə bağlı siyahıya almaya görə isə Zəngəzurda 63,5 min nəfər, o cümlədən, 56,9 min nəfər erməni (89,5%), 6,5 min nəfər azərbaycanlı (10,2%) və 0,2 min nəfər rus (0,3%) yaşayırdı.

Erməni tarixçisi A.Boryana istinad edən amerikalı tarixçi F.Kazemzadənin sözlərinə görə, 1918-1920-ci illərdə müstəqil Ermənistanın daşnak hakimiyyəti idarəetmə ehtiyaclarına görə deyil, “müsəlman əhalini qovmaq və onların əmlakını ələ keçirmək məqsədilə yaradılmışdı”. Əvvəllər Türkiyənin nəzarət etdiyi, sonradan isə erməni ordusu tərəfindən ələ keçirilən ərazilərdə müsəlmanların məhv edilməsi nəhəng miqyas almışdı.

x-uni.com saytının materialına əsasən Gündüz Nəsibov hazırladı