“بعد از آنکه اوضاع آرام شد دوباره شوشا را دیدم. در محله ترک نشین، به غیر از خرابه ها چیز دیگری باقی نمانده بود. همه خانه ها در آتش سوخته و صاحبانش به قتل رسیده بودند. همان کار را در محله ترک نشین خان کندی نیز انجام داده بودند… در باکو ارمنی ها با کمک انگلیس ها این شهر بزرگ نفتی را اشغال و بیش از ۲۵۰۰۰ نفر از ساکنین ترک آن را نابود کرده بودند.” ادامه
نمایندگان داشناکی ها دسته های مسلح داوطلب متعددی را دور خود جمع کرده و بطور بی رحمانه یی زنان، کودکان، کهن سالان و معلولین را در سرزمینهای ترک به خاک و خون میکشیدند که صحنه عملیاتهای جنگی بود. ادامه
“جاسوسان داشناکی دولت ارمنی در تلاش هستند تا قره باغ را به ارمنستان ملحق کنند. این بمعنی محروم ساختن اهالی قره باغ از منبع حیاتی مرتبط با باکو و پیوند دادن آن به ایروان میباشد که هرگز و هیچ گونه ارتباطی با آن نداشته است. دهاتیان ارمنی در پنجمین کنگره خود تصمیم به رسمیت شناختن آذربایجان و پیوستن به آن گرفتند.” ادامه
از حیث قدمت تاریخی، وطن واقعی ارمنی ها و یا به اصطلاح ارمنستان بزرگ در محدوده ای خارج از قلمروی روسیه و دقیقتر آن در آسیای صغیر قرار دارد. آنچه که مربوط میشود به ارمنی های مقیم قره باغ کوهستانی، بخشی از آنها یعنی آن گروهی که متعلق به نسل طوایف آلبانیان باستان میباشد، از اهالی بومی منطقه هستند ادامه
اگر نامی از عهدنامه معروف “ترکمن چای” منعقده در سال ۱۸۲۸، و از افرادی چون گریبویدوف و آبوویان در میان نبود و اگر ادامه
در سال ۱۸۸۳ تعداد ۱۵۹۹۲ نفر از اهالی ۱۸۷۶۶ نفره شهر ایروان را آذربایجانی ها تشکیل میدادند. در سال ۱۸۶۶ نیز ۲/۸۵ در صد اهالی یعنی ۲۳۶۲۶ نفر از جمعیت ۲۷۲۴۶ نفره آن شهرعبارت از آذربایجانی ها بوده است. ادامه
روز ٢٣ فوریه سال ١٩١٨ مرجع عالی دولتی قفقاز جنوبی موسوم به مجمع ماورای قفقاز تأسیس میشود. ولی بزودی اختلافات شدید پیرامون مهمترین مسائل داخلی و سیاست خارجی بین اعضای فراکسیونهای آذربایجانی، گرجی و ارمنی جزو آن مجمع بروز میکند. اعلام ماورای قفقاز بعنوان جمهوری فدارتیف مستقل در تاریخ ٢٢ آوریل سال ١٩٢۰ نیز قادر به رفع این اختلافات نبوده است. در تاریخ ٢٧ آوریل سال ١٩٢۰ مجمع ماورای قفقاز طی بیانیه ای انحلال این نهاد را و همانروز نیز گرجی ها استقلال گرجستان را اعلام میدارند. روز ٢٧ آوریل سال ١٩٢۰ فراکسیون مسلمان جزو آن مجمع، اقدام به تأسیس شورای ملی آذربایجان میکند.
موزه های قره باغ
تعداد ۳۱ موزه بعنوان مبلغین میراث فرهنگی و مادی کشورمان در مناطق جنگ زده و همچنین در سرزمینهای آذربایجان که تحت اشغال نیروهای مسلح ارمنستان قرار دارد، فعال بوده اند. در حال حاضر ۱۰۳ هزار اثر موزه در سرزمینهای تحت کنترول نیروهای مسلح ارمنستان رها شده است.
هدف ما این است که ضمن آگاه کردن نسل جوان از میراث مادی و معنوی محصور در مناطق اشغالی، در خصوص ضایعات وارده، به سازمانهای بین المللی نیز اطلاع رسانی صحیحی انجام شود. تحقق این ایده در سایه اجرای طرحی از سوی بنیاد حمایت از آزادی بیان (SAMF) با حمایت مالی شورای حمایتهای دولتی از سازمانهای غیر دولتی میسر شده است. گفتنی است شورای مزبور زیر نظر ریاست جمهوری عمل میکند.
کتابی تحت عنوان “مناقشه گرجی-آبخاز سالهای ۱۹۹۲-۱۹۱۷” به قلم ک.ی. کازنین و با مقدمه ا.ر.آیراپتوف در سال ۲۰۱۳ در چاپخانه “یوروپا” در مسکو به طبع رسیده است. این کتاب همانطوریکه در دیباچه آن آمده، فرصتی است برای ترسیم شاخصهای کلی تاریخ طولانی و پیچیده مناسبات اقوام مختلف. کتاب مورد اشاره حاوی یک سری مطالب، اسناد و خاطرات راجع به مشکلات ملی در آبخازیا از دوره مربوط به فروپاشی شوروی تا شروع جنگ گرجی-آبخاز میباشد.
