در تاریخ ۲۶ فوریه سال ١٩٩۲ اهالی بی دفاع و غیر نظامی ساکن در شهر خوجالی توسط نیروهای مسلح ارمنستان قتل عام شده اند.

شهر خوجالی در فاصله ١۸ کیلومتری شهر آغدام، در ١۴ کیلومتری شهر خان کندی و در سلسله جبال قره باغ واقع است.

از اواخر ماه اکتبر سال ١٩٩١ خوجالی تحت محاصره قرار داشت. جاده های منتهی به خوجالی مسدود شده بود. بالگردها تنها وسیله ارتباط با خوجالی  بودند. از بدو ماه ژانویه ارتباط هوایی با شهر نیز قطع شده بود. از اوایل ماه ژانویه تجهیز شهر به نیروی برق متوقف شده بود. دفاع از ساکنین شهر به عهده افراد پلیس محلی و رزمندگان ارتش ملی بوده است.

از اواسط ماه فوریه محاصره خوجالی تشدید شده است. توپخانه و ادوات سنگین دشمن هرروز شهر را زیر آتش قرار میداد. عصر روز ۲٥ فوریه شهر گلوله باران ودر نتیجه، روز ۲۶ فوریه خوجالی دچار آتش سوزی شد. حدود ۲٥۰۰ ساکن باقی مانده در شهر برای رسیدن به مرکز شهر آغدام در همسایگی خودشان، شهر را ترک کردند. ولی آنها به هدف خود نرسیدند. دسته های مسلح ارمنی و نظامیان هنگ پیاده نظام شماره ٣۶۶ روسیه اهالی را به خاک و خون کشیدند.

لازم به ذکر است که در جریان این فاجعه، ارتشی که اهالی را به خاک و خون کشیده، کمکی از هنگ شماره ٣۶۶ هم دریافت کرده است. اینکه از فاجعه مزبور بمنزله یک قتل عام یاد میشود اصلا بی جهت نیست. در چنین روز خونینی ۶١٣ آذربایجانی به قتل رسیده و همه اعضای ۸ خانواده نابود شده و صد ها تن از خردسالان والدین خود را از دست داده و ١٧٥ ساکن خوجالی به اسارت گرفته شده و ۴۸٧ نفر نیز مجروح گردیده اند. صرفا بدلایل فوق الاشاره، این حادثه بعنوان قتل عام توصیف میشود. قتل اهالی غیر نظامی به طرز مذکور، اعمال شکنجه های جسمی و روحی نسبت به آنها و آواره و پناهنده شدن آنهایی که جان سالمی از این فاجعه بدر برده بودند، این حادثه را بعنوان قتل عام خوجالی در تاریخ ثبت نموده است.

شهلا بابایوا

شاگرد کلاس نهم مدرسه متوسطه شماره ٥٣